ەلٸمٸزدە قوعامدىق تاماقتانۋ نارىعى ٶسٸپ كەلەدٸ, الايدا نەگٸزگٸ ٷلەس فاستفۋدقا تيەسٸلٸ. بۇل تۋرالى Qazaq Expert Club ساراپشىسى, تاعام قاۋٸپسٸزدٸگٸ جٶنٸندەگٸ مامان لاۋرا اۋتەلەەۆا مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ دەرەگٸنشە, 2025 جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىندا ەلٸمٸزدەگٸ قوعامدىق تاماقتانۋ كەسٸپورىندارىنىڭ اينالىمى ٶتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 10 پايىز ارتقان. ٶسٸم نەگٸزٸنەن الماتى مەن استانا قالالارىنىڭ ەسەبٸنەن تٸركەلگەن. الايدا نارىقتاعى جالپى تابىستىڭ 40–45 پايىزى فاستفۋدقا تيەسٸلٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستانداعى قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنىڭ شامامەن 28,9 پايىزى فاستفۋد فورماتىندا جۇمىس ٸستەيدٸ. ياعني ەلدەگٸ ەر ٷشٸنشٸ مەيرامحانا نەمەسە دەمحانا وسى سەگمەنتكە جاتادى.
ال "پايدالى" نەمەسە تەڭگەرٸمدٸ فاستفۋدتىڭ ٷلەسٸ ماردىمسىز, بار بولعانى 3–4 پايىز. ساراپتامالىق باعالاۋلارعا سەيكەس, بۇل كٶرسەتكٸش 3–5 پايىزدان اسپايدى. ەگەر جٷيەلٸ ٶزگەرٸستەر جاسالماسا, 2030 جىلعا قاراي ونىڭ ٷلەسٸ 7–8 پايىزدان جوعارى بولمايدى.
پايدالى تاعام نەگە كەنجە قالىپ وتىر?
لاۋرا اۋتەلەەۆانىڭ ايتۋىنشا, پايدالى ەرٸ ساپالى تاعام ۇسىناتىن فورماتتاردىڭ دامۋىنا بٸرقاتار قۇرىلىمدىق كەدەرگٸلەر توسقاۋىل بولىپ وتىر.
ولاردىڭ قاتارىندا ەڭ الدىمەن ٶزٸندٸك قۇننىڭ جوعارى بولۋى بار. ساپالى شيكٸزات, ساقتاۋ مەرزٸمٸنٸڭ قىسقالىعى جەنە تۇراقتى جەتكٸزٸلٸم قاجەتتٸلٸگٸ مۇنداي تاعامدى جاپپاي فاستفۋدقا قاراعاندا 25–40 پايىزعا قىمبات ەتەدٸ.
سونىمەن قاتار سالا يمپورتقا قاتتى تەۋەلدٸ. جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸم بولعاننىڭ ٶزٸندە, كٶپتەگەن قوسپا شەتەلدەن ەكەلٸنەدٸ. بۇعان سۋپەرفۋدتار, قانتسىز تۇزدىقتار, ٶسٸمدٸك مايلارى مەن ارنايى قوسپالار جاتادى.
سٶزٸنشە, تاعى بٸر مەسەلە ينفراقۇرىلىمنىڭ ەلسٸزدٸگٸ. شيكٸزاتتى ٶڭدەۋ, سالقىنداتىلعان لوگيستيكا, ٶنٸمنٸڭ قاداعالانۋ جٷيەسٸ سەكٸلدٸ تٸزبەكتٸڭ بارلىق كەزەڭٸندە ولقىلىقتار بار.
بۇعان قوسا, باعا تۇرعىسىنان ەدٸلەتسٸز بەسەكە قالىپتاسقان. جاپپاي فاستفۋد ارزان شيكٸزاتقا, دەم كٷشەيتكٸشتەر مەن ۇزاق ساقتالاتىن قوسپالارعا سٷيەنەدٸ.
دەنساۋلىق پەن ەكونوميكاعا ەسەرٸ
ساراپشى ۋلتراٶڭدەلگەن تاعامداردىڭ كالوريياسى جوعارى, ال تاعامدىق قۇندىلىعى تٶمەن ەكەنٸن ەسكەرتەدٸ. مۇنداي ٶنٸمدەردە قانت, تۇز جەنە ترانسماي مٶلشەرٸ شامادان تىس بولادى.
بۇل ٷردٸس قازاقستانداعى رەسمي ستاتيستيكادان دا بايقالادى. 2024 جىلى سەمٸزدٸككە شالدىققان ادامدار سانى 9 122 جاعدايعا جەتٸپ, بٸر جىلدا شامامەن 3 پايىزعا ارتقان. جٷرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى 3,74 ملن جاعدايدى قۇراپ, 5 پايىزعا ٶسكەن. ال I تيپتٸ قانت ديابەتٸ 100 مىڭ ادامعا شاققاندا 328,3 جاعدايعا جەتٸپ, 6 پايىزعا كٶبەيگەن.
لاۋرا اۋتەلەەۆا فاستفۋدتىڭ كەڭ تارالۋى تەك تاماقتانۋ ەدەتتەرٸنە عانا ەمەس, بولاشاقتاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارىنىڭ ٶسۋٸنە دە تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸڭ كٷشەيۋٸ ۆاليۋتا باعامىنىڭ قۇبىلۋىنا, باعانىڭ ٶسۋٸنە جەنە بيزنەستٸڭ تۇراقسىزدىعىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن.
شەشٸمٸ بار ما?
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, پايدالى تاماقتانۋ مودەلٸنە كٶشۋ ٷشٸن كەشەندٸ تەسٸل قاجەت. اتاپ ايتقاندا, "فەرمەر – ٶڭدەۋ – قوعامدىق تاماقتانۋ" تٸزبەگٸن قالىپتاستىرۋ باعانى تٶمەندەتٸپ, ساپانى ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق سۋبسيدييالار مەن مەملەكەتتٸك قولداۋ تەتٸكتەرٸ ماڭىزدى رٶل اتقارادى.
"تۇتىنۋشى پايدالى تاعامنىڭ نەگە قىمبات ەكەنٸن جەنە ونىڭ ناقتى قانداي پايداسى بار ەكەنٸن تٷسٸنۋٸ تيٸس", - دەيدٸ لاۋرا اۋتەلەەۆا.
ول مىسال رەتٸندە اقش تەجٸريبەسٸن كەلتٸردٸ. FDA ۇسىنعان جاڭا تالاپتار تىم قاتاڭ بولعاندىقتان, USDA دەرەكقورىنداعى جەمٸستەردٸڭ 58 پايىزى مەن كٶكٶنٸستەردٸڭ 35 پايىزى "پايدالى" ساناتىنا سەيكەس كەلمەگەن. بۇل تاعام ستاندارتتارىن ەزٸرلەۋدە عالىم-ديەتولوگتاردىڭ قاتىسۋى جەنە جەرگٸلٸكتٸ ەرەكشەلٸكتەردٸ ەسكەرۋ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
