ايتا كەتەلٸك بۇدان بۇرىن ەلەمجەلٸدەگٸ پابليكتەردٸڭ بٸرٸندە نۇر-سۇلتانداعى ورىستٸلدٸ ۇستازداردىڭ تاپشىلىعىنا شاعىمدانعان اتا-انانىڭ ٷندەۋٸ جارييالانعان.
"ورىسشا وقىعىسى كەلەتٸن بالالارعا تەلٸم بەرەتٸن بٸلٸكتٸ ۇستازدار جوق. بٸرنەشە مەكتەپكە باس سۇقتىم, وقۋ ورنىنىڭ باسشىلىعىنان "مۇعالٸمدەر جەتٸسپەيدٸ, ولاردىڭ ورنىن ستۋدەنتتەرمەن تولتىرۋعا مەجبٷرمٸز" دەگەن جاۋاپ الدىم. بۇل قاساقانا جاسالىپ وتىرعان ساياسات پا? بٸلٸم سالاسىنداعى سوراقىلىققا كٸم جاۋاپ بەرەدٸ?" دەپ شاعىمدانعان ەدٸ كيم سامال ەسٸمدٸ جەلٸ قولدانۋشىسى.
اتالعان جازبا جەلٸدە قىزۋ تالقىلانىپ, كٷن ٶتكەن سايىن سانى مەن ساپاسى ارتىپ كەلە جاتقان قازاق اۋديتوريياسىنىڭ تاراپىنان قارسىلىققا ۇشىرادى. جەلٸدەگٸ بەلسەندٸ ازاماتتار قوعامنىڭ قازاقتانىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ, بالاسىن ەلٸ كٷنگە دەيٸن ورىس سىنىبىنا سٷيرەلەيتٸن اتا-انالارعا ۇل-قىزدارىن قازاق مەكتەبٸنە بەرۋگە كەڭەس بەردٸ.
بەلگٸلٸ ۇستاز, نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى № 90 مەكتەپتٸڭ ديرەكتورى اياتجان احمەتجانۇلى "بالاسىن ورىس سىنىبىنا بەرەتٸن اتا-انالار ۇرپاعىنىڭ بولاشاعىن ويرانداپ جاتقانىن ويلامايتىنىن" ايتادى. ٸلگەرٸدەگٸ اۆتوردىڭ جازباسىنا دەل وسىلاي جاۋاپ قاتقان ۇستاز "قازاقستاندا ورىس تٸلٸ مەن ورىس سىنىبىنىڭ بولاشاعى جوق" دەپ پايىمدايدى.
"بالاسىن ورىس مەكتەبٸنە بەرگەن اتا-انالار, ٶزٸڭٸزدٸڭ ەمەس, بالاڭىزدىڭ بولاشاعىن ويرانداپ جاتقانىڭىزدى بٸلەسٸز بە? تٶرت جىل بۇرىن "ورىس سىنىبىندا وقيتىن قازاقستاندىق بالالارعا جانىم اشيدى" دەپ كٶلەمدٸ ماقالا جازعان ەدٸم.
تٶرت جىل ٶتتٸ, ەلٸ ورىس سىنىبىنا جٷگٸرەتٸن اتا-انالار كٶبەيٸپ جاتىر. اينالايىن, اتا-انالار, كٶزدەرٸڭٸزدٸ اشىڭىزدارشى! مىنا پوستتاعىداي جىلاساڭىز دا امال جوق! ەندٸ قازاقستاندا ورىس سىنىبىنىڭ بولاشاعى جوق!", – دەپ شورت كەسەدٸ اياتجان احمەتجانۇلى.
ول وسى سٶزٸنە دەلەل رەتٸندە بٸرنەشە تەزيستٸ العا تارتقان ەكەن.
ايتۋىنشا, سوڭعى 4-5 جىلدا قازاق تٸلٸنٸڭ تارالۋ اۋقىمى مەن قازاقشا تەلٸم بەرەتٸن ۇستازداردىڭ سانى كٷرت ارتقان. ال ورىس سىنىبىن بٸتٸرگەندەردٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ رەسەيگە اۋىپ جاتىر.
"جىلاساڭىز دا, ورىس سىنىبىنا باستاۋىش مۇعالٸمٸ دە, جوعارى سىنىپ مۇعالٸمٸ دە تابىلمايدى!
نەگە? بٸرٸنشٸ, قازٸر بٸتٸرۋشٸ تٷلەكتەردە قازاق/ورىس سىنىبىنىڭ ٷلەسٸ - 75% / 25%. ال ورىس سىنىبىن بٸتٸرگەن تٷلەكتەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ ەتنيكالىق ورىستار رەسەيگە كەتٸپ جاتىر. قازاقستاندا قالاتىن بٶلٸگٸ ساناۋلى عانا.
ال ولاردىڭ بٸلٸم نەتيجەسٸ تۋرالى ايتۋدىڭ ٶزٸ قيىن. سەبەبٸ 10-15 جىل بويى ۋنيۆەرسيتەتكە قازاق توبى 90-مەن تٷسكەن ماماندىققا ورىس توبى 70-پەن ەرەڭ تٷستٸ.
ەكٸنشٸ, ٶتكەن جىلدان باستاپ ۋنيۆەرسيتەتكە گرانت ٸرٸكتەۋٸ تٸلگە بٶلٸنبەيدٸ. بۇنىڭ ەسەرٸنەن قازٸر قازاق سىنىبى ورىس سىنىپتارىنا تٸپتٸ گرانتقا تٷسۋ مٷمكٸندٸگٸن دە قالدىرمايدى.
ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ ورىس توپتارى جاپپاي جابىلۋدا. قازاق توپتارىندا 100 بالا جٷرسە, ورىس توپتارىندا 4-5 بالا وقىپ جٷر. بۇل - بولاشاقتا دا مامان تاپشىلىعى ەشقاشان جويىلمايدى دەگەن سٶز.
ٷشٸنشٸ, قازٸر كەز كەلگەن مەكتەپ ديرەكتورىنان سۇراساڭىز, ورىس سىنىبىنا مۇعالٸم تاپپايدى. كٶبٸ زەينەت جاسىنان اسىپ كەتكەن.
ال قازاق سىنىبىنا مۇعالٸم ٸرٸكتەپ الۋعا مٷمكٸندٸك بار. ال ورىس سىنىبىنا ٸرٸكتەۋ جوق, تابىلعانىن الادى. تٸپتٸ تاپپاعاندىقتان سىنىپتاردى 30-40-45 وقۋشىدان ەتٸپ ۇستايدى. ال قازاق سىنىپتارى 20-25 تەن وتىرادى. امالى جوق! ورىس سىنىبىنا مۇعالٸم جوق!
ەندٸ اينالايىن, اتا-انالار, وسىنداي جاعدايدى كٶرٸپ تۇرىپ, قۇرىپ جوعالىپ بارا جاتقان ورىس سىنىبىنا بالاڭىزدى بەرەسٸز بە? وبال عوي بالالارىڭىزعا!", – دەيدٸ اياتجان احمەتجانۇلى.
ونىڭ ايتۋىنشا بٷگٸندە ۇبت تاپسىرعان تٷلەكتەردٸڭ ورىس تٸلٸندە تاپسىرعانداردىڭ ورتاشا بالى قازاق تٸلٸندە تاپسىرعانداردان ەلدەقايدا تٶمەن. سەبەبٸ بٸلٸم ساپاسى تٶمەن. ال ورىس سىنىپتارى كٷن ٶتكەن سايىن ازايا بەرەدٸ. بۇل ٷردٸس تابيعي تٷردە جٷزەگە اسۋدا.
سٶي دەگەن ۇستاز بۇدان بىلاي تازا ورىس مەكتەبٸ ەندٸ ەشقاشان جاڭادان اشىلماسىن ايتىپتى. ال ارالاس مەكتەپتەردەگٸ ورىس سىنىبى جوعالا بەرەدٸ.
"ونى سٸز قۇتقارا المايسىز. وندا مەكتەپتە قازاق سىنىبى كٶبەيگەن سايىن بارلىق باسىمدىق قازاق سىنىبىنا بەرٸلەدٸ. سەبەبٸ ولار كٶپ. تەربيە ٸس-شارالارى قازاق تٸلٸنە اۋىسادى. ال سٸزدٸڭ بالاڭىز تٸل بٸلمەي شەتتەي بەرەدٸ. جانىڭىز اشىماي ما بالاڭىزعا?
بۇنىڭ بەرٸن بيلٸك جاسامايدى. تاريح ٶزٸ جاسايدى. ەرينە, سٸزگە مويىنداۋ قيىن شىعار, بٸراق ەرتەڭ بالاڭىز ٷلكەيگەن سايىن سەزەسٸز. ول كەزدە بەرٸ كەش!
قازاقستان - قازاقتىڭ بايىرعى تاريحي وتانى. ونىڭ جالعىز مەملەكەتتٸك تٸلٸ بار, ول - قازاق تٸلٸ! ال بولاشاق مەكتەپتەر تەك مەملەكەتتٸك تٸلدە بولاتىن كٷن جاقىن. قازاق تەۋەلسٸزدٸك العالى 30 جىل بولدى, ويانىڭىز, قۇرمەتتٸ ورىس توبىنا بالاسىن سٷيرەگٸش اتا-انالار! سٸزدٸڭ بالاڭىزعا بiزدiڭ جانىمىز اشيدى. ال سٸز ٶزٸڭٸزدٸڭ بالاڭىزدى ويلاڭىز!", – دەپ تٷيٸندەگەن ەكەن ٶز سٶزٸن اياتجان مىرزا.
