قازاقستاندا مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالاڭىزدىڭ نەمەسە جاقىنىڭىزدىڭ قۇقىعى بۇزىلعان جاعدايدا, قايدا جەنە قالاي شاعىمدانۋ كەرەك? قانداي مەملەكەتتٸك نەمەسە قوعامدىق ۇيىمدار كٶمەكتەسە الادى? بۇل سۇراقتار كٶپ اتا-انانى, ەسٸرەسە ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار بالاسى بار وتباسىلاردى جيٸ مازالايدى,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
مەملەكەت ينكليۋزييانى دامىتۋ مەن ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸككە باعىتتالعان تٷرلٸ تەتٸكتەردٸ ەنگٸزگەنٸمەن, كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە ەرەكشە بالالار مەن ەرەسەك مٷگەدەكتەردٸڭ قۇقىعى ەسكەرۋسٸز قالىپ جاتاتىن جاعدايلار كەزدەسەدٸ. وسىنداي جاعدايدا قايدا جەنە قالاي جٷگٸنۋگە بولاتىنىن تٶمەندە ناقتىلاپ بەردٸك.
جەرگٸلٸكتٸ جۇمىسپەن قامتۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ باسقارمالارى
ەگەر مٷگەدەكتٸك مەرتەبەسٸن الۋ, وڭالتۋ قۇرالدارىنا نەمەسە ەلەۋمەتتٸك كٶمەككە قاتىستى قيىندىق تۋىنداسا, جەرگٸلٸكتٸ جۇمىسپەن قامتۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ باسقارمالارىنا جٷگٸنۋگە بولادى.
نە ٷشٸن جٷگٸنۋگە بولادى:
- مٷگەدەكتٸك ستاتۋسىن انىقتاۋ,
- جەردەماقىلار مەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر,
- ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر (كٷندٸزگٸ ورتالىقتار, پانسيوناتتار),
- وڭالتۋ قۇرالدارى مەن قىزمەتتەرٸ.
قايدا جٷگٸنۋ كەرەك:
- حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى (تسون),
- نەمەسە قالا/اۋدان ەكٸمدٸگٸ جانىنداعى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ بٶلٸمٸنە.
بٸلٸم باسقارمالارى مەن مەكتەپ ەكٸمشٸلٸگٸ
ينكليۋزيۆتٸ بٸلٸم بەرۋ قۇقىعى بۇزىلعاندا, بالاباقشاعا نەمەسە مەكتەپكە قابىلداماۋ فاكتٸسٸ ورىن العاندا بٸلٸم باسقارمالارىنا جٷگٸنۋگە بولادى.
نە ٷشٸن جٷگٸنۋگە بولادى:
- ينكليۋزيۆتٸ بٸلٸم بەرۋدەن باس تارتۋ,
- پەداگوگ, اسسيستەنت, پسيحولوگتىڭ جەتٸسپەۋٸ,
- قاتىگەزدٸك, شەتتەتۋ, مەكتەپ ٸشٸندە كەمسٸتۋ.
قايدا جٷگٸنۋ كەرەك:
- مەكتەپ نەمەسە بالاباقشا ەكٸمشٸلٸگٸنە,
- قالالىق نەمەسە وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسىنا,
- 1414 نٶمٸرٸ ارقىلى قر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنە.
ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل (ومبۋدسمەن)
ەگەر مەملەكەتتٸك ورگاندار تاراپىنان ەدٸلەتسٸزدٸك ورىن السا:
نە ٷشٸن جٷگٸنۋگە بولادى:
- زاڭسىز ەرەكەتتەر نەمەسە ەرەكەتسٸزدٸك,
- قىزمەت كٶرسەتۋدەن باس تارتۋ,
- قۇقىق بۇزۋشىلىقتار مەن كەمسٸتۋشٸلٸك.
جٷگٸنۋ جولى:
- kense@ombudsman.gov.kz
- تەل.:8-(7172)-74-05-48
قازاقستاندا ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل - ارتۋر لاستاەۆ.
بالالاردىڭ قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل (بالالار ومبۋدسمەنٸ)
نە ٷشٸن جٷگٸنۋگە بولادى:
- بالاعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق,
- بٸلٸم الۋ قۇقىعى بۇزىلۋى,
- پسيحولوگييالىق قىسىم, كەمسٸتۋ.
بالالاردىڭ قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل - دينارا زەكيەۆا
ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار مەن قوعامدىق قورلار
قۇقىقتىق, پسيحولوگييالىق, ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كەرەك بولعان جاعدايدا:
مىسالى:
- "شىراق" قورى – مٷگەدەك ەيەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعايدى,
- "ARDI" قورى – ينكليۋزييا مەن بٸلٸم سالاسىنا قاتىستى مەسەلەلەردٸ شەشۋگە كٶمەكتەسەدٸ,
- "قولجەتٸمدٸ قازاقستان" – ينفراقۇرىلىم مەن قوعامدىق كەڭٸستٸكتەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن باقىلايدى,
- "داعدارىس ورتالىقتارىنىڭ وداعى" – وتباسىنداعى زورلىق پەن قيىن جاعدايعا تاپ بولعان انالارعا كٶمەك كٶرسەتەدٸ.
پروكۋراتۋرا مەن پوليتسييا
نە ٷشٸن جٷگٸنۋگە بولادى:
- قىزمەت كٶرسەتۋدەن زاڭسىز باس تارتۋ,
- فيزيكالىق نەمەسە پسيحولوگييالىق زورلىق,
- قۇقىق بۇزۋشىلىقتار.
جٷگٸنۋ جولى:
- اۋداندىق پروكۋراتۋرا,
- 102 نٶمٸرٸ ارقىلى پوليتسييا.
ەلەكتروندىق جەنە ونلاين پلاتفورمالار
قولجەتٸمدٸ سەرۆيستەر:
- eGov.kz – ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر مەن شاعىمدار,
- 1414 – بٸرىڭعاي call-ورتالىق,
- eotinish.kz
ەسكە سالايىق, جاقىندا استانا قالاسىندا قوعامدىق كٶلٸكتە ەرەكشە بالاسى بار انا مەن جولاۋشى اراسىنداعى داۋ قوعامدى دٷر سٸلكٸندٸردٸ. ۆيدەودا ەيەل ادام اۋتيزمٸ بار بالاعا دٶرەكٸ سٶيلەپ, بالا مەن اناسىن بالاعاتتاعانى انىق ەستٸلەدٸ. اناسى جاعدايدى سابىرمەن تٷسٸندٸرۋگە تىرىسقانىمەن, قارسى تاراپتىڭ اگرەسسيياسى توقتاماعان.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتٸ بۇل جاعدايعا بەيجاي قاراماي, تەكسەرٸس باستاعانىن حابارلادى.
“مۇنداي ەرەكەتكە جول بەرۋگە بولمايدى. ەربٸر بالا دامۋ ەرەكشەلٸكتەرٸنە قاراماستان, قۇرمەتكە, قورعاۋعا جەنە قوعام ٶمٸرٸنە قاتىسۋعا قۇقىلى”, – دەپ مەلٸمدەدٸ كوميتەت.
بالالاردىڭ نەمەسە ەرەسەك مٷگەدەكتەردٸڭ قۇقىعى بۇزىلعان جاعدايدا ٷنسٸز قالۋعا بولمايدى. قۇقىق قورعاۋ قۇرالدارى بار, تەك ونى بٸلۋ جەنە قولدانا بٸلۋ قاجەت. ەربٸر اتا-انا, ەربٸر ازامات ٶزٸنٸڭ جەنە بالاسىنىڭ قۇقىعىن قورعاي الاتىن دەڭگەيدە اقپاراتتانۋى كەرەك. ال قوعام – ٶزارا سىيلاستىق پەن جاناشىرلىققا نەگٸزدەلۋٸ تيٸس.
