ەلەمدٸك ٶركەنيەتتٸڭ بٸر بٶلشەگٸنە اينالعان قازاق ەلٸ دە «جاسىل ەكونوميكانى» دامىتۋعا سەرپٸن بەرەتٸن زاڭنامالاردى قابىلداپ, زامان كٶشٸنەن قالماۋعا تىرىسۋ قۇپتارلىق جايت. مۇنداي قولداۋ شارالارى ٶز نەتيجەسٸن بەرٸپ, الماتى مەن اقمولا وبلىسىندا جەل ەلەكتر ستانسالارىنىڭ بوي كٶتەرگەنٸن بٸلەمٸز.
بٷگٸندە ەلٸمٸزدە «جاسىل ەكونوميكانى» دامىتۋدا قارجىلىق رەسۋرستاردىڭ قولجەتٸمسٸزدٸگٸ ٷلكەن قول بايلاۋ بولىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. وسى رەتتە ەلٸمٸزدەگٸ قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ اگەنتتٸگٸ نارىققا «جاسىل وبليگاتسييا» تەرمينٸن ەنگٸزۋگە كٷش سالىپ جاتىر.
ەر سالانىڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸ قارجىعا كەلٸپ تٸرەلەتٸنٸ جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان قازاقستان دامىعان باتىس ەلدەرٸندەگٸدەي جاسىل ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋ ٸسٸن قولعا الۋى ايتۋلى وقيعا دەپ باعالاساق بولادى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ەلٸمٸزدە جاڭعارمالى ەنەرگەييا كٶزدەرٸ مەن تابيعي تازا ٶنٸم ٶندٸرۋ ٸسٸنٸڭ ٶركەندەۋٸنە جول اشاتىنى سٶزسٸز.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶرايمى مادينا ەبٸلقاسىموۆا ەلٸمٸزدە جاسىل ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋدىڭ قۇقىقتىق بازاسىن قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنٸن ايتىپتى.
– جاسى ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋ ٸسٸ قازاقستاندا ەندٸ عانا قولعا الىنۋدا. جالپى العاندا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار دامىعان ەلدەردە قولعا الىنعانىنا كٶپ بولا قويماعانىن ەسكەرسەك, بۇل باعىتتا اتقارىلاتىن جۇمىستاردىڭ ۇشان-تەڭٸز ەكەنٸن بايقاۋعا بولادى. ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ەلٸمٸزدٸڭ زاڭ شىعارۋشى ورگانى جاڭا «ەكولوگييالىق كودەكستٸ» قابىلداپ, جاڭا قۇجات 1 شٸلدەدەن باستاپ كٷشٸنە ەنگەن بولاتىن. وسى جاڭا كودەكستٸ جاسىل ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋ مەسەلەلەرٸ بٸرشاما قامتىلعان. زاڭنامادا «جاسىل وبليگاتسييا», «جاسىل نەسيە» ۇعىمدارىنا كەڭٸنەن تٷسٸك بەرٸلٸپ, ولاردىڭ «جاسىل ەكونوميكانى» دامىتۋعا قالاي سەرپٸن بەرەتٸنٸ ايتىلعان, – دەيدٸ مادينا ەبٸلقاسىموۆا.
قازٸرگٸ تاڭدا «جاسىل ەكونوميكانى» قارجىلاندىرۋ جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە ەمەس. ول ٷشٸن تٶمەندەگٸ ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەرگە كٶز جٷگٸرتسەك جەتٸپ جاتىر. ايتالىق, ازييا دامۋ بانكٸ ەلٸمٸزدە «جاسىل ەكونوميكانى» قارجىلاندىرۋ ٸسٸنە 32 ملن دوللار بٶلسە, «دامۋ» كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ قورى جاسىل ەكونوميكاعا بار بولعانى 200 ملن تەڭگە عانا ينۆەستيتسييا تارتقان. دەستٷرلٸ ەنەرگەتيكاعا ارقا سٷيەگەن ەلدەردە «جاسىل ەكونوميكانى» دامىتۋ ٸسٸنە كٷدٸكپەن قاراۋشىلاردىڭ كٶپ ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس. ينۆەستورلار ٷشٸن ٷكٸمەت «جاسىل ەكونوميكانى» قولدايدى دەگەن سٶز جەتكٸلٸكسٸز. بۇل ٷشٸن جەكەلگەن زاڭنامالار, سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەر مەن قارجىلاندىرۋ جٷيەسٸ قالىپتاسۋى تيٸس.
وسى رەتتە قازاقستان جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ ٸسٸن بٷگٸن عانا قولعا الىپ وتىرعان جوق. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ قولعا الىنعانىنا ون جىلعا تاياپ قالدى. قازاقستاننىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» بەت بۇرۋىنىڭ ارقاسىندا ەلٸمٸز بۇل سالا بويىنشا ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىندا كٶشباسشى ەلگە اينالىپ وتىر.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ ماماندارى ەلٸمٸزدە قولعا الىنعان «جاسىل وبليگاتسييالار» ٷردٸسٸ جاڭعارمالى ەنەرگييا كٶزدەرٸنە ينۆەستيتسييا تارتۋعا جول اشاتىنىن ايتۋدا.
اگەنتتٸكتٸڭ باعالى قاعازدار نارىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى مٸندەتٸن اتقارۋشى گٷلشاحرا تالقامباەۆا «جاسىل وبليگاتسييا» دەپ بورىشتىق باعالى قاعازدى ايتاتىنىن العا تارتتى. مۇنىڭ كٶمەگٸمەن «جاسىل وبليگاتسييالار» شىعاراتىن كومپانييا ەلدەگٸ ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋگە باعىتتالعان جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا ينۆەستيتسييا تارتا الادى.
سونىمەن قاتار جاڭا جٷيە ەلٸمٸزدٸڭ ەلەمدٸك ەكونويكامەن تەرەڭ ىنتىماقتاسۋىنا جول اشادى. جالپى, «جاسىل ەكونومكا» دٷنيەجٷزٸ ەلدەرٸنٸڭ تەرەڭ قارجى-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ ارقاسىندا ٶركەندەپ كەلەدٸ. بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ ەلەم ەلدەرٸ ٷشٸن ترەندكە اينالعان «جاسىل ەكونوميكانى» دامىتىپ, جەتەكشٸ ەلگە اينالۋىنا تولىقتاي مٷمكٸندٸگٸ بار.
كەڭ بايتاق جەرٸمٸزدە جاڭعىرمالى ەنەرگييا كٶزدەرٸ مەن ورگانيكالىق ازىق-تٷلٸكتەر ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸگٸ زور. سول سەبەپتٸ قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ «جاسىل وبليگاتسييا» ۇعىمىن ەڭگٸسٸزپ, حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن شىڭداۋعا بەت بۇرعانىن قاۋانا قۇپتاۋعا بولادى.
