قازاقستاندا مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەرگە بٸر ۋاقىتتا بٸرنەشە مەكەمەدە تولىق ەڭبەك ەتۋگە تىيىم سالىندى. بۇل تۋرالى ەڭبەك ۆيتسە-مينيسترٸ ولجاس انافين مەلٸمدەدٸ. بۇل مەلٸمدەمە ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە قىزۋ تالقىعا تٷستٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر قىزمەتكەر بٸر ۇيىمعا تولىق جۇمىسقا ورنالاسسا, وندا باسقا جەردە ول تەك قانا قوسا اتقارۋشىلىق نەگٸزدە ەڭبەك ەتە الادى, بٸراق تولىق مٶلشەرلەمەلٸك شارتتا ەمەس.
"بٸرنەشە جەردە تولىق ستاۆكادا جۇمىس ٸستەۋگە بولمايدى. ياعني بٸر جەردە تولىق ستاۆكادا بولسا, ەكٸنشٸ جەردە قوسىمشا جۇمىس بولۋى تيٸس. سوندىقتان مۇنىڭ بارلىعى ەڭبەك شارتتارىن تٸركەۋدٸڭ بٸرىڭعاي جٷيەسٸندە باقىلانادى", – دەپ تٷسٸندٸردٸ ۆيتسە-مينيستر.
انافين مينيسترلٸك مەملەكەتتٸك ۇيىمدار بويىنشا بٸر قىزمەتكەردٸڭ ەرتٷرلٸ جۇمىس بەرۋشٸلەرمەن تولىق ستاۆكالىق بٸرنەشە ەڭبەك شارتىنا يە بولۋىن بولدىرماۋ ٷشٸن جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
"قازٸر بٸز مەملەكەتتٸك ۇيىمداردا جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىز. مۇنداي جاعدايلار بولماۋى تيٸس: قىزمەتكەرلەردٸڭ ەرتٷرلٸ مەكەمەلەرمەن تولىق ستاۆكالىق ەڭبەك شارتىنا وتىرۋى زاڭعا قايشى", – دەدٸ ول.
جاقىن ارادا ەڭبەك مينيسترلٸگٸ قىزمەتكەرلەردٸڭ قوسىمشا جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن-جٷرمەگەنٸن تەكسەرۋدٸ باستايدى.
قازاقستاندا بٸر مەزەتتە ەكٸ جەردە جۇمىس ٸستەۋگە بولا ما?
سيتۋاتسييالىق جاعدايدى قاراستىرايىق.
"بٸز نەگٸزگٸ جۇمىسقا ەكٸ قىزمەتكەردٸ قابىلدادىق, مىسالى, جالاقىسى 280 000 تەڭگە. بٸر ايدان كەيٸن بۇل قىزمەتكەرلەردٸڭ تاعى بٸر كومپانييادا جۇمىس ٸستەيتٸنٸ انىقتالدى. ەندٸ بٸزدٸڭ كومپانييا نە ٸستەۋٸ كەرەك? ولاردى قوسا اتقارۋشىلىققا قالاي اۋىستىرۋعا بولادى? جەنە باستاپقىدا بۇل قىزمەتكەردٸڭ باسقا جەردە قوسىمشا جۇمىس ٸستەپ جٷرگەنٸن قالاي انىقتاۋعا بولادى?".
جاۋاپ:
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسٸنٸڭ 68-بابىنا سەيكەس, جۇمىس ۋاقىتىنىڭ قالىپتى ۇزاقتىعى اپتاسىنا 40 ساعاتتان اسپاۋى تيٸس.
نەگٸزگٸ جۇمىس ورنى مەن قوسىمشا جۇمىس ورنىنىڭ جيىنتىق ۇزاقتىعى كودەكستٸڭ 71-بابى 4-تارماعىندا بەلگٸلەنگەن كٷندەلٸكتٸ جۇمىس ۇزاقتىعىنان 4 ساعاتتان ارتىق بولماۋى قاجەت. ياعني اپتاسىنا 60 ساعاتتان اسىرىلمايدى.
ەگەر قىزمەتكەر ەڭبەك شارتىن جاساسۋ كەزٸندە جالعان مەلٸمەت بەرسە, ال شىنايى قۇجاتتار نەمەسە دەرەكتەر ەڭبەك شارتىن جاساسۋدان باس تارتۋعا نەگٸز بولا السا, وندا جۇمىس بەرۋشٸ ەڭبەك شارتىن قر ەڭبەك كودەكسٸنٸڭ 52-بابى 1-تارماعىنىڭ 17-تارماقشاسىنا سەيكەس بۇزۋعا قۇقىلى. بۇل جاعدايدا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قىزمەتكەردٸڭ ٶزٸ كٶتەرەدٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا قىزمەتكەردٸڭ باسقا كومپانييادا جۇمىس ٸستەپ جٷرگەنٸن ناقتى تەكسەرۋ مٷمكٸن ەمەس. جۇمىس بەرۋشٸ تەك قىزمەتكەردەن زەينەتاقى اۋدارىمدارى بويىنشا انىقتاما تالاپ ەتە الادى. بٸراق ەڭبەك شارتتارىن ەلەكتروندى تٸركەۋگە تولىق ٶتكەننەن كەيٸن عانا بۇل فۋنكتسييا قولجەتٸمدٸ بولادى.
جۇمىس بەرۋشٸ اتالعان قىزمەتكەرلەرمەن ەڭبەك قاتىناسىن جالعاستىرعىسى كەلسە, الدىمەن ولاردىڭ قاي جۇمىسى نەگٸزگٸ, قايسىسى قوسىمشا جۇمىسى ەكەنٸن انىقتاۋى تيٸس.
ەگەر سٸزدٸڭ كومپانيياداعى جۇمىس قوسىمشا جۇمىسى بولسا, وندا:
قوسىمشا جۇمىسى بار قىزمەتكەر مەن نەگٸزگٸ قىزمەتكەردٸڭ تابىسىنا سالىناتىن سالىق ەرتٷرلٸ بولعاندىقتان, شاتاسۋدىڭ الدىن الۋ ٷشٸن قىزمەتكەرلەرمەن قولدانىستاعى ەڭبەك شارتىن (ولاردىڭ ٶتٸنٸشٸ نەمەسە تاراپتاردىڭ كەلٸسٸمٸ بويىنشا) بۇزىپ, قوسىمشا جۇمىس تۋرالى جاڭا ەڭبەك شارتىن جاساسۋ ۇسىنىلادى.
قوسا اتقارۋشىلىق (قوسىمشا جۇمىس) – بۇل قىزمەتكەردٸڭ نەگٸزگٸ جۇمىسىنان تىس ۋاقىتتا باسقا دا تۇراقتى اقى تٶلەنەتٸن جۇمىستى ەڭبەك شارتى نەگٸزٸندە اتقارۋى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسٸنٸڭ 32-بابى 4-تارماعىنا سەيكەس, قوسا اتقارۋشىلىققا ەڭبەك شارتىن جاساسۋ ٷشٸن قىزمەتكەر جۇمىس بەرۋشٸگە نەگٸزگٸ جۇمىس ورنى, لاۋازىمى, ەڭبەك جاعدايى تۋرالى انىقتاما ۇسىنۋى تيٸس.
ەڭبەك كودەكسٸنٸڭ 26-بابى 2-تارماعىنىڭ 5-تارماقشاسىندا 18 جاسقا تولماعان قىزمەتكەرلەرگە جەنە اۋىر جۇمىستاردا, ەڭبەك جاعدايى زيياندى نەمەسە قاۋٸپتٸ جۇمىستاردا ٸستەيتٸن قىزمەتكەرلەرگە قوسا اتقارۋشىلىقپەن جۇمىس ٸستەۋگە جول بەرٸلمەيتٸنٸ كٶرسەتٸلگەن (مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردەن باسقا).
وسىلايشا, قوسىمشا جۇمىس بويىنشا ەڭبەك شارتىن جاساسقاندا بۇل تالاپتار ەسكەرٸلۋٸ تيٸس. ەڭبەك شارتىندا اتالعان جۇمىستىڭ قىزمەتكەر ٷشٸن قوسا اتقارۋشىلىق ەكەنٸ ناقتى جازىلۋى كەرەك.
ال شتات كەستەسٸنٸڭ نىسانى زاڭنامادا ناقتى رەتتەلمەگەندٸكتەن, ەربٸر ۇيىم ونى ٶز قالاۋىنشا رەسٸمدەيدٸ.
