Freedom Inside '26

قازاقستاندا بالالارعا ارنالعان «كيبەر تۇمار» اكتسيياسى ٶتەدٸ

قازاقستاندا بالالارعا ارنالعان «كيبەر تۇمار» اكتسيياسى ٶتەدٸ
pixabay.com

بالالاردى قورعاۋ كٷنٸ قارساڭىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ "كيبەر تۇمار" رەسپۋبليكالىق اكتسيياسىن — تسيفرلىق قاۋٸپسٸزدٸككە, ساۋاتتىلىققا جەنە وقۋشىلاردى بولاشاق ماماندىقتارىمەن تانىستىرۋعا ارنالعان كٷندٸ ٶتكٸزۋگە باستاما جاسايدى, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz

اكتسييا "قازاقستان بالالارى" اۋقىمدى باستاماسى شەڭبەرٸندە ٶتەدٸ جەنە تسيفرلىق مەدەنيەتتٸ ٸلگەرٸلەتۋ جەنە ٶسكەلەڭ ۇرپاق اراسىندا IT-قۇزىرەتتٸلٸگٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جٷيەلٸ جۇمىستىڭ بٸر بٶلٸگٸ بولادى.

كٷنٸ بويى قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ەكوجٷيەسٸنٸڭ جەتەكشٸ ۇيىمدارى — "ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگييالار" اق, Astana Hub, "قازاقتەلەكوم" اق, "رەسپۋبليكالىق عارىشتىق بايلانىس ورتالىعى" اق, ۆ.گ. فەسەنكوۆ اتىنداعى استروفيزيكا ينستيتۋتى (افي), "قازاقستان عارىش ساپارى "ۇك" اق, "ازاماتتارعا ارنالعان ٷكٸمەت" كەاق جەنە باسقا دا ۇيىمدار بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەرگە ٶز ەسٸگٸن ايقارا اشادى. ەكسكۋرسييالار مەن پراكتيكالىق ساباقتاردا وقۋشىلار زاماناۋي داتا-ورتالىقتاردىڭ قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن, تسيفرلىق سەرۆيستەردٸڭ قالاي قۇرىلاتىنىن, ينتەرنەتتٸڭ نەگٸزٸندە قانداي تەحنولوگييالار جاتقانىن جەنە جاساندى ينتەللەكتتٸڭ بٷگٸنگٸ كٷنٸ قالاي دامىپ جاتقانىن كٶرە الادى.

قوناقتارعا كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك جەنە تسيفرلىق گيگيەنا ەرەجەلەرٸ تۋرالى ايتىلادى, سونداي-اق تەلەكوممۋنيكاتسييا, باعدارلامالاۋ, عىلىمي زەرتتەۋلەر جەنە ستارتاپتار ەلەمٸنٸڭ ناقتى جاعدايلارى كٶرسەتٸلەدٸ.

اكتسييانىڭ ماقساتى — بالالارعا تەحنولوگييا تەك گادجەتتەر عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ٶزٸن-ٶزٸ تانۋدىڭ, شىعارماشىلىقتىڭ جەنە پايدالى بٸلٸمنٸڭ ناقتى مٷمكٸندٸكتەرٸ ەكەنٸن كٶرسەتۋ. تسيفرلىق رەسۋرستاردى سانالى تٷردە پايدالانۋعا, جەكە اقپاراتتى قورعاۋعا جەنە ونلاين ورتادا جاۋاپتى مٸنەز-قۇلىقتى قالىپتاستىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىن بولادى.

ٸس-شارا ەلٸمٸزدٸڭ ەر ٶڭٸرٸنەن كەلگەن بالالاردى – وقۋشىلاردى, ينتەرناتتار مەن ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەردٸڭ تەربيەلەنۋشٸلەرٸن بٸرٸكتٸرەدٸ, ولار ٷشٸن تسيفرلىق تەحنولوگييالارمەن تانىسۋ ٷلكەن بولاشاققا قادام بولا الادى.

اكتسييانىڭ سوڭعى بٶلٸگٸ تسيفرلىق دامۋ مينيسترلٸگٸنە ەكسكۋرسييا بولادى, وندا ٸس-شاراعا قاتىسۋشىلاردى ۆەدومستۆو باسشىلارى مەن عارىشكەر ايدىن ايىمبەتوۆ قارسى الادى. بالالار ٷشٸن بۇل جاي عانا سالا ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەسۋ ەمەس, العا جىلجۋعا, ارمانداۋعا جەنە وقۋعا دەگەن ىنتانى ارتتىرادى.

"كيبەر تۇمار" — تسيفرلىق قورعانىس پەن قولداۋدىڭ سيمۆولى. بٸز قازاقستانداعى ەربٸر بالانىڭ تەحنولوگييالاردى يگەرۋگە, تسيفرلىق كەڭٸستٸكتە ٶزٸن سەنٸمدٸ جەنە قاۋٸپسٸز سەزٸنۋگە تەڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ بولعانىن قالايمىز", - دەپ اتاپ ٶتتٸ ۇيىمداستىرۋشىلار.

مۇنداي اكتسييالاردى ٶتكٸزۋ مينيسترلٸكتٸڭ جاستارمەن جۇمىس جەنە تسيفرلىق اعارتۋ جٶنٸندەگٸ اۋقىمدى باعدارلاماسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ. مينيسترلٸك وقۋشىلار مەن جاسٶسپٸرٸمدەرگە باعىتتالعان باستامالاردى جٷيەلٸ تٷردە جٷزەگە اسىرادى.

2025 جىلدىڭ مامىر ايىندا 9-12 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىندا جاساندى ينتەللەكت بويىنشا بٸرٸنشٸ رەسپۋبليكالىق وليمپيادا AI Olymp فينالى ٶتتٸ. وليمپيادا جەڭٸمپازدارى وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنان ٶتۋگە جەنە قازاقستاندى تامىز ايىندا بەيجٸڭدە ٶتەتٸن جي بويىنشا حالىقارالىق وليمپياداعا (IOAI) قاتىسۋعا مٷمكٸندٸك الادى.

2024 جىلى استانا العاش رەت ICPC world Finals سپورتتىق باعدارلامالاۋ بويىنشا ەلەم چەمپيوناتىنىڭ فينالىن قابىلداپ, ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن 142 كوماندانى بٸرٸكتٸردٸ. العاش رەت وقۋشىلار ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ جارىستاردى باقىلاپ قانا قويماي, ولارعا ەرٸكتٸلەر مەن ەكسكۋرسانتتار رەتٸندە قاتىستى. ٸس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا تسيفرلىق دامۋ مينيسترلٸگٸ مەن تۋريزم جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ اراسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلدى, نەتيجەسٸندە سپورتتىق باعدارلامالاۋ قازاقستانداعى باسىم سپورت تٷرلەرٸنٸڭ تٸزبەسٸنە رەسمي تٷردە كٸردٸ.

بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸ تسيفرلىق قولداۋ سالاسىندا ەلەۋمەتتٸك قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸن ساناتتاعى وقۋشىلارعا ىستىق تاماقتى اتاۋلى تٷردە ۇسىنۋدىڭ تسيفرلىق قۇرالى "ەلەۋمەتتٸك ەمييان" جوباسى ەنگٸزٸلدٸ. جٷيە مەملەكەتتٸك دەرەكتەر نەگٸزٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ, قاعاز ٶتٸنٸشتەردٸ قاجەت ەتپەيدٸ: اتا-انالار EGOV mobile ارقىلى حابارلاما الادى, ال بالالار مەكتەپ اسحاناسىندا QR كودى نەمەسە بيومەترييا ارقىلى تاماقتانادى. 2025 جىلى جوبا باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا ماسشتابتالاتىن بولادى.

تسيفرلىق بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى نەگٸزگٸ باستامالاردىڭ بٸرٸ 2025 جىلدىڭ كٷزٸندە ورتالىق ازيياداعى تۇڭعىش TUMO Astana ورتالىعىنىڭ اشىلۋى بولماق. بۇل گەنەراتيۆتٸ AI, انيماتسييا, روبوتوتەحنيكا, ۆەب-ديزاين جەنە باعدارلامالاۋدى قوسا العاندا, 11 باعىتتى قامتيتىن 12-18 جاس ارالىعىنداعى جاسٶسپٸرٸمدەرگە ارنالعان حالىقارالىق تەگٸن بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسى. ورتالىق Alem.ai حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعىنىڭ بازاسىندا اشىلادى.