قازاقستان ٷكٸمەتٸ تەڭٸز كەن ورنىن يگەرۋ ليتسەنزيياسىن ۇزارتۋ مەسەلەسٸ بويىنشا Chevron باستاعان كونسورتسيۋممەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸپ جاتىر. Bloomberg اگەنتتٸگٸنٸڭ 2026 جىلعى 22 قىركٷيەكتەگٸ مەلٸمەتٸنە سەيكەس, استانا كەلٸسٸمشارتتى ۇزارتۋ ٷشٸن شامامەن 10 ملرد دوللار كٶلەمٸندە بٸرجولعى تٶلەم مەن مەملەكەت ٷلەسٸن قازٸرگٸ 20%-دان كەمٸندە 35%-عا دەيٸن ارتتىرۋدى تالاپ ەتكەن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قازٸرگٸ تاڭدا «تەڭٸزشەۆرويل» كومپانيياسىنداعى ٷلەستەر بىلاي بٶلٸنگەن: Chevron – 50%, ExxonMobil – 25%, «قازمۇنايگاز» – 20%, ال Lukarco («لۋكويل») – 5%.
كەلٸسسٶزدەر بٸر جىلدان بەرٸ جالعاسىپ كەلەدٸ
تاراپتار اراسىنداعى رەسمي كەلٸسسٶزدەر 2025 جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە باستالعان. 2026 جىلدىڭ سەۋٸرٸندە ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ەرلان اقكەنجەنوۆ سەرٸكتەستەردٸڭ تەڭٸزدە 2033 جىلدان كەيٸن دە جۇمىس ٸستەۋگە مٷددەلٸ ەكەنٸن مەلٸمدەگەن بولاتىن. Bloomberg جارييالاعان اقپاراتتىڭ باستى جاڭالىعى – كەلٸسٸمشارتتى ۇزارتۋ قۇنىنىڭ ناقتى اتالا باستاۋى. بۇل قازاقستاننىڭ 1990-جىلدارى جاسالعان مۇناي كەلٸسٸمدەرٸنە قاتىستى ۇستانىمى كٷشەيگەنٸن كٶرسەتەدٸ.
سونىمەن قاتار قازاقستان كاشاگان جەنە قاراشىعاناق جوبالارى بويىنشا دا ميللياردتاعان دوللاردى قامتيتىن حالىقارالىق اربيتراجدىق داۋلار جٷرگٸزٸپ جاتىر.
قازاقستاننىڭ كەلٸسسٶزدەگٸ ۇستانىمى كٷشەيدٸ
سوڭعى جىلدارى قازاقستان ەۋروپاعا مۇناي جەتكٸزەتٸن ەلدەر اراسىندا ەكٸنشٸ ورىنعا شىقتى. ال تاياۋ شىعىستاعى تۇراقسىزدىق كاسپيي مۇنايىنىڭ ستراتەگييالىق ماڭىزىن ارتتىردى. الايدا ساراپشىلار تەڭٸز كەن ورنىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى بەلگٸلٸ بٸر تەۋەكەلدەر دە بار ەكەنٸن اتاپ ٶتەدٸ. مەسەلەن, 2026 جىلدىڭ تامىزىندا ExxonMobil كومپانيياسى تەڭٸزدەگٸ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ شارىقتاۋ شەگٸنە جاقىنداعانىن جەنە 2035 جىلعا قاراي تەۋلٸكتٸك ٶندٸرٸس شامامەن 500 مىڭ باررەلگە دەيٸن تٶمەندەۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن حابارلاعان.
كٷكٸرتسۋتەگٸ مٶلشەرٸ جوعارى كەن ورنىن حالىقارالىق مۇناي الپاۋىتتارىنىڭ تەحنولوگييالارىنسىز يگەرۋ قيىن بولعاندىقتان, كەلٸسٸمگە كەلۋگە ەكٸ تاراپ تا مٷددەلٸ سانالادى.
تەڭٸز Chevron ٷشٸن اسا ماڭىزدى جوبا
تەڭٸز جوباسىنىڭ Chevron ٷشٸن ماڭىزى ەرەكشە. كومپانييانىڭ دەلەلدەنگەن مۇناي قورلارىنىڭ 10%-دان استامى قازاقستانعا تيەسٸلٸ. سونىمەن قاتار «تەڭٸزشەۆرويل» Chevron-نىڭ نەگٸزگٸ تابىس كٶزدەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالعان. 2026 جىلدىڭ ەكٸنشٸ توقسانىندا كومپانييانىڭ اففيلييرلەنگەن قۇرىلىمدارىنان تٷسكەن تٶلەمدەر كٶلەمٸ شامامەن 3 ملرد دوللار بولعان. ونىڭ باسىم بٶلٸگٸ تشو ٷلەسٸنە تيەسٸلٸ.
Chevron جىل قورىتىندىسى بويىنشا Brent ماركالى مۇنايدىڭ ورتاشا باعاسى باررەلٸنە 70 دوللار بولعان جاعدايدا اففيلييرلەنگەن تٶلەمدەردەن 6 ملرد دوللار تٷسٸرۋدٸ جوسپارلاپ وتىر.
«لۋكويلدىڭ» ٷلەسٸ دە تالقىلانۋى مٷمكٸن
قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستان تالاپ ەتٸپ وتىرعان 10 ملرد دوللارلىق تٶلەمنٸڭ كونسورتسيۋم مٷشەلەرٸ اراسىندا قالاي بٶلٸنەتٸنٸ بەلگٸسٸز. سونداي-اق «لۋكويلعا» تيەسٸلٸ 5 پايىزدىق ٷلەستٸڭ تاعدىرى دا نازاردا تۇر. 2026 جىلدىڭ قاڭتارىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ اقش قارجى مينيسترلٸگٸنە كومپانييانىڭ قازاقستانداعى اكتيۆتەرٸن ساتىپ الۋ مٷمكٸندٸگٸنە قاتىستى سۇراۋ جولداعان.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, ەگەر «قازمۇنايگازدىڭ» تەڭٸزدەگٸ ٷلەسٸ ۇلعايسا, بۇل كومپانييانىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاداعى قارجىلىق تٷسٸمدەرٸنٸڭ ارتۋىنا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن.
قانداي تەۋەكەلدەر بار?
ساراپشىلار قازٸرگٸ ۋاقىتتا تالقىلانىپ جاتقان شارتتاردىڭ تٷپكٸلٸكتٸ نۇسقا ەمەس ەكەنٸن ەسكەرتەدٸ. كەلٸسسٶزدەردٸڭ ۇزاققا سوزىلۋى 2033 جىلدان كەيٸنگٸ تەڭٸز جوباسىنىڭ باعاسىنا قاتىستى بەلگٸسٸزدٸكتٸ ساقتاپ وتىر. مەملەكەت ٷلەسٸنٸڭ ۇلعايۋى شەتەلدٸك سەرٸكتەستەردٸڭ ٷلەسٸن جەنە بولاشاق تابىسىن ازايتۋى مٷمكٸن. بۇدان بٶلەك, مۇناي ەكسپورتى ەلٸ دە كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمىنا (كقك) تەۋەلدٸ.
سونداي-اق ٶندٸرٸس كٶلەمٸ ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتكەننەن كەيٸن مۇناي ٶندٸرۋدٸڭ بٸرتٸندەپ تٶمەندەۋٸ كەن ورنىنىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋ پەرسپەكتيۆالارىنا ەسەر ەتۋٸ ىقتيمال.
