قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسيياسى جارييالاندى

"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسيياسى جارييالاندى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

بٸز, بٸرتۇتاس قازاقستان حالقى,

بايىرعى قازاق جەرٸندە مەملەكەتتٸلٸكتٸ نىعايتا
وتىرىپ,

ۇلى دالانىڭ مىڭداعان جىلدىق تاريحىنىڭ
ساباقتاس­تىعىن ساقتاپ,

مەملەكەتتٸڭ ۋنيتارلى سيپاتىن, ونىڭ شەكاراسى مەن اۋماعىنىڭ تۇتاستىعىنا قول سۇعۋعا بولمايتىنىن
ناقتىلاپ,

ەدٸلەتتٸ قازاقستان يدەياسىن جەنە زاڭ مەن تەرتٸپ قاعيداتىن ۇستانىپ,

ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى مٷلتٸكسٸز ساقتالاتىنىن مەلٸمدەپ,

بٸرلٸك پەن ىنتىماق, ەتنوسارالىق جەنە
كونفەسسيياارالىق تاتۋلىق قاعيداتتارىنا سٷيەنٸپ,

مەدەنيەت پەن بٸلٸم, عىلىم مەن يننوۆاتسييا
قۇندىلىق­تارىن باعدارعا الىپ,

تابيعاتتى ايالاۋ قاجەتتٸگٸن مويىنداپ,

بەيبٸتشٸلٸككە جەنە بارلىق ەلمەن دوستىققا ۇمتىلىپ,

كەلەشەك ۇرپاق الدىنداعى اسا جوعارى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنٸپ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتا زاڭىن – وسى كونستيتۋتسييانى قابىلدايمىز.

ٸ بٶلٸم

كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىس نەگٸزدەرٸ

1-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى – دەموكراتييالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت. مەملەكەتتٸڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىعى – ادام مەن ونىڭ ٶمٸرٸ, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى.

2-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى – ۋنيتارلى مەملەكەت. باسقارۋ ٷلگٸسٸ – پرەزيدەنتتٸك رەسپۋبليكا.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندٸگٸ ونىڭ بٷكٸل اۋماعىن قامتيدى. مەملەكەت ٶز اۋماعىنىڭ تۇتاستىعىن, قول سۇعىلماۋىن, بٶلٸنبەۋٸن قامتاماسىز ەتەدٸ.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىسى كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلورداسى – استانا قالاسى. ەلوردا مەرتەبەسٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.
5. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قازاقستان اتاۋلارىنىڭ مەنٸ بٸردەي.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى (اقشا بٸرلٸگٸ) – تەڭگە.

تەڭگەنٸ ەميسسييالاۋ ايرىقشا قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تيەسٸلٸ.

7. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندٸگٸ, تەۋەلسٸزدٸگٸ, ۋني­تارلىعى, اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن باسقارۋ ٷلگٸسٸ ٶزگەرمەيدٸ.

3-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىزمەتٸنٸڭ نەگٸز قۇراۋشى قاعيداتتارى: ەگەمەندٸك پەن تەۋەلسٸزدٸكتٸ قورعاۋ; ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساقتاۋ; زاڭ مەن تەرتٸپ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ; جالپىۇلتتىق بٸرلٸكتٸ بەكەمدەۋ; حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ; جاۋاپتى ەرٸ جاسامپاز وتانشىلدىق يدەياسىن ٸلگەرٸلەتۋ; قوعام­دىق ديالوگتى دامىتۋ; ەڭبەكسٷيگٸشتٸك, پروگرەسس, بٸلٸم قۇندىلىق­تارىن بەكٸتۋ; جوعارى ەكولوگييالىق مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋ; تاريحي-مەدەني مۇرانى ساقتاۋ; تٶل مەدەنيەتتٸ قولداۋ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادام كاپيتالىن, بٸلٸمدٸ, عىلىمدى, يننوۆاتسييانى دامىتۋدى مەملەكەت قىزمەتٸنٸڭ ستراتەگييالىق باعىتى دەپ تانيدى.

4-باپ

1. قازاقستان حالقى – مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸڭ بٸردەن-بٸر باستاۋى جەنە ەگەمەندٸك يەسٸ.
2. حالىق بيلٸكتٸ جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم جەنە ەركٸن سايلاۋ ارقىلى تٸكەلەي جٷرگٸزەدٸ, سونداي-اق ٶز بيلٸگٸن مەملەكەتتٸك ورگاندار ارقىلى جٷزەگە اسىرادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بيلٸكتٸ ەشكٸم دە يەمدەنٸپ كەتە المايدى. بيلٸكتٸ يەمدەنٸپ كەتۋ زاڭمەن قۋدالانادى. حالىق پەن مەملەكەت اتىنان ەرەكەت ەتۋ قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە, سونداي-اق كونستيتۋتسييالىق ٶكٸلەتتٸگٸ شەگٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايىنا تيەسٸلٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ مەن ٶزگە دە مەملەكەتتٸك ورگاندار ٶزدەرٸنە بەرٸلگەن ٶكٸلەتتٸك شەگٸندە مەملەكەت اتىنان ەرەكەت ەتەدٸ.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتٸك بيلٸك بٸرتۇ­تاس, ول زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى, سوت تارماقتارىنا بٶلٸ­نۋ جەنە ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋ قاعيداتىنا سەيكەس كونستي­تۋتسييا مەن زاڭدار نەگٸزٸندە جٷزەگە اسىرىلادى.

5-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعى – كونستيتۋتسييانىڭ, وعان سەيكەس كەلەتٸن زاڭداردىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسييالىق سوتى مەن قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ نورماتيۆتٸك قاۋلىلارىنىڭ, ٶزگە دە نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸڭ, قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ حالىقارالىق شارت مٸندەتتەمەلەرٸنٸڭ نورمالارى.
2. كونستيتۋتسييانىڭ ەڭ جوعارى زاڭدى كٷشٸ بار جەنە ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا تٸكەلەي قولدانىلادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا حالىقارالىق شارتتاردى قولدانۋ تەرتٸبٸ زاڭداردا ايقىندالادى.
4. بارلىق زاڭدار مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى راتي­في­كاتسييالاعان حالىقارالىق شارتتار جارييالانادى. ازامات­تاردىڭ قۇقىقتارىنا, بوستاندىقتارى مەن مٸندەتتەرٸنە قاتىس­تى نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸڭ
   رەسمي جارييالانۋى – ولاردى قولدانۋدىڭ مٸندەتتٸ شارتى.
5. ازاماتتارعا جاڭا مٸندەتتەر جٷكتەيتٸن نەمەسە ولاردىڭ جاعدايىن ناشارلاتاتىن زاڭداردىڭ كەرٸ كٷشٸ بولمايدى.

جاۋاپتىلىقتى بەلگٸلەيتٸن نەمەسە كٷشەيتەتٸن زاڭداردىڭ كەرٸ كٷشٸ بولمايدى.

جاڭا زاڭ بۇرىن جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىق ٷشٸن جاۋاپتىلىقتى جوياتىن نەمەسە جەڭٸلدەتەتٸن بولسا, وندا جاڭا زاڭ قولدانىلادى.

6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەكەلەگەن ٶڭٸرلەرٸنٸڭ ەكونوميكاسىن قارقىندى دامىتۋ ماقساتىندا قارجى
   سالا­سىنا قاتىستى ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيم نەمەسە «قار­قىندى داميتىن قالا» ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيمٸ كونستي­تۋتسييالىق زاڭدارعا سەيكەس بەلگٸلەنۋٸ مٷمكٸن. وسى ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيمدەر مەملەكەتتٸك باسقارۋ, سوت جٷيەسٸنٸڭ جۇمىس ٸستەۋ ەرەكشەلٸكتەرٸن كٶزدەۋٸ مٷمكٸن.

6-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا يدەولوگييالىق جەنە ساياسي ەرالۋاندىق تانىلادى.
2. قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر زاڭ الدىندا تەڭ. مەملەكەتتٸڭ قوعامدىق بٸرلەستٸك ٸسٸنە, ال قوعامدىق بٸرلەستٸكتٸڭ مەملەكەت ٸسٸنە زاڭسىز ارالاسۋىنا جەنە قوعامدىق بٸرلەستٸككە مەملەكەتتٸك ورگان فۋنكتسييالارىن جٷكتەۋگە جول بەرٸلمەيدٸ. مەملەكەتتٸك ورگاندا ساياسي پارتييا ۇيىمىن قۇرۋعا جول بەرٸلمەيدٸ.
3. ماقساتى نەمەسە ەرەكەتٸ كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىس نەگٸزدەرٸن كٷشتەپ ٶزگەرتۋگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇتاستىعىن جەنە قوعامدىق تەرتٸپتٸ بۇزۋعا, ۇلتتىق قاۋٸپ­سٸزدٸككە نۇقسان كەلتٸرۋگە, سوعىستى, ەلەۋمەتتٸك, نەسٸلدٸك, ۇلت­تىق, دٸني ارازدىقتى قوزدىرۋعا باعىتتالعان قوعامدىق بٸرلەس­تٸك قۇرۋعا جەنە ونىڭ قىزمەتٸنە,
   سونداي-اق زاڭنامادا كٶزدەل­مەگەن ەسكەريلەندٸرٸلگەن جاساق قۇرۋعا تىيىم سالىنادى.
4. باسقا مەملەكەتتٸڭ ساياسي پارتيياسى مەن كەسٸپتٸك وداعىنىڭ, دٸني نەگٸزدەگٸ ساياسي پارتييانىڭ قىزمەتٸنە جول بەرٸلمەيدٸ, سونداي-اق ساياسي پارتييا مەن كەسٸپتٸك وداقتى شەتەلدٸك زاڭدى تۇلعانىڭ, شەتەل ازاماتى مەن ازاماتتىعى جوق ادامنىڭ, شەتەلدٸك قاتىسۋى بار زاڭدى تۇلعانىڭ, شەت مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىمنىڭ قارجىلاندىرۋىنا جول بەرٸلمەيدٸ.
5. كوممەرتسييالىق ەمەس ۇيىمنىڭ شەت مەملەكەتتەن, حالىقارالىق جەنە شەتەلدٸك زاڭدى تۇلعادان, شەتەل
   ازاماتى مەن ازاماتتىعى جوق ادامنان الاتىن اقشا قاراجاتىنىڭ قوز­عالىسى جەنە اكتيۆتەرٸ تۋرالى اقپارات قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سەيكەس اشىق ەرٸ قولجەتٸمدٸ بولۋعا تيٸس.

7-باپ

1. دٸن مەملەكەتتەن بٶلەك.
2. قازاقستان اۋماعىندا دٸني ۇيىمداردىڭ قىزمەتٸ زاڭعا سەيكەس جٷزەگە اسىرىلادى جەنە ول كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىس نەگٸزدەرٸن, ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ
   قامتاماسىز ەتۋ, قوعامدىق تەرتٸپتٸ, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشٸلٸك بولمىسىن ساقتاۋ ماقساتىندا شەكتەلۋٸ مٷمكٸن.

8-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بارلىق مەنشٸك تٷرٸ تانىلادى, ولارعا كەپٸلدٸك بەرٸلەدٸ جەنە تەڭ قورعالادى.
2. مەنشٸكتٸ پايدالانۋ قوعام مەن مەملەكەت مٷددەسٸنە ساي كەلۋگە, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى
   بەلگٸلەنگەن تالاپتار ساقتالىپ ٸسكە اسىرىلۋعا تيٸس, باسقا تۇلعالاردىڭ زاڭمەن قورعالاتىن قۇقىقتارى مەن مٷددەلەرٸنە نۇقسان كەلتٸرمەۋگە تيٸس. مەنشٸك سۋبەكتٸلەرٸ مەن وبەكتٸلەرٸ, مەنشٸك يەلەرٸنٸڭ قۇقىقتارىنىڭ
   كٶلەمٸ مەن شەگٸ, ولاردى قورعاۋ كەپٸلدٸكتەرٸ زاڭدا ايقىندالادى.
3. جەر جəنە ونىڭ قويناۋى, سۋ كٶزدەرٸ, ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلار دٷنيەسٸ, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسٸلٸ. حالىق اتىنان مەنشٸك قۇقىعىن مەملەكەت جٷزەگە اسىرادى. جەر زاڭدا بەلگٸلەنگەن نەگٸزدەردە, شارتتار مەن شەكتەردە جەكە مەنشٸكتە دە بولۋى مٷمكٸن.

9-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك تٸلٸ – قازاق تٸلٸ.
2. مەملەكەتتٸك ۇيىمداردا جەنە جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارىندا قازاق تٸلٸمەن قاتار ورىس تٸلٸ رەسمي تٷردە قولدانىلادى.
3. مەملەكەت بٸرتۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ تٸلدەرٸن ٷيرە­نۋ جەنە دامىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋعا قامقورلىق كٶرسەتەدٸ.

10-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق قۇقىق قاعيداتتارى مەن نورمالارىن قۇرمەتتەيدٸ, مٷددەلٸ مەملەكەتتەر-مەن بەيبٸتشٸلٸك پەن ىنتىماقتاستىقتى, ولاردىڭ ٸشكٸ ٸسٸنە ارالاسپاۋدى, حالىقارالىق داۋدى بەيبٸت جولمەن شەشۋدٸ كٶزدەيتٸن سىرتقى ساياسات جٷرگٸزەدٸ.

11-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرٸ – مەملەكەتتٸك تۋ, مەملەكەتتٸك ەلتاڭبا, مەملەكەتتٸك ەنۇران. ولاردىڭ سيپاتتاماسى جەنە پايدالانۋ تەرتٸبٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭدا بەلگٸلەنەدٸ.

II بٶلٸم

نەگٸزگٸ قۇقىقتار, بوستاندىقتار مەن مٸندەتتەر

12-باپ

1. ەر ادامنىڭ قۇقىق سۋبەكتiسi رەتiندە تانىلۋعا قۇقىعى بار.

ەر ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن زاڭعا قايشى كەلمەيتiن بارلىق تەسiلمەن, ونىڭ ٸشٸندە قاجەتتٸ قورعانىس ارقىلى قورعاۋعا قۇقىلى. 

2. ەر ادامنىڭ ٶز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن سوت ارقىلى قورعاۋعا قۇقىعى بار.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا زاڭعا سەيكەس بٸلٸكتi زاڭ كٶمەگٸن الۋ قۇقىعى تانىلادى.

13-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى زاڭعا سەيكەس بەرٸلەدٸ جەنە توقتاتىلادى, ول بەرٸلگەن نەگٸزٸنە قاراماستان بiرىڭعاي جەنە تەڭ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىن ٶز ازاماتتى­عى­نان ايىرۋعا, ازاماتتىعىن ٶزگەرتۋ قۇقىعىنان ايىرۋعا,­ سون­داي-اق قازاقستاننان تىس جەرگە الاستاتۋعا بولمايدى. ازا­مات­­تىقتان ايىرۋعا تەرروريستٸك قىلمىس جاساعانى, سونداي-اق قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مٷددەلەرٸنە ٶزگە دە اۋىر زييان كەلتٸرگەنٸ ٷشٸن سوت شەشٸمٸمەن عانا جول بەرٸلەدٸ.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىندا قوس نەمەسە كٶپ ازاماتتىعى بولۋىنا جول بەرٸلمەيدٸ. ٶزگە ەل ازاماتتىعىنىڭ بولۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن توقتاتۋعا نەگٸز بولادى. شەت مەملەكەتتە تۋعانىنا بايلانىستى سول مەملەكەتتٸڭ ازاماتتىعىن العان كەمەلەتكە تولماعان بالاعا قاتىستى زاڭدا كٶزدەلگەن ەرەجەلەر قولدانىلادى.

14-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتارىندا ٶزگەشە بەلگiلەنبەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى شەت مەملەكەتكە بەرٸلمەيدٸ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٶز ازاماتتارىن ەل اۋماعىنان تىس جەردە زاڭعا سەيكەس قورعاۋعا كەپiلدiك بەرەدi.

15-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كونستيتۋتسيياعا سەيكەس ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى تانىلادى جەنە ولارعا كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى ەركiمگە تۋمىسى­نان تيەسٸلٸ, ولار اجىراتۋعا جەنە ايىرۋعا بولمايتىن دەپ تا­نىلادى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعى­نىڭ مازمۇنى مەن قولدانىلۋى
   وسىعان قاراي ايقىندالادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ ٶز ازاماتتىعىنا وراي قۇقىقتارى مەن مiندەتتەرٸ بار.
4. كونستيتۋتسييادا, زاڭداردا جەنە حالىقارالىق شارتتاردا كٶزدەلگەن جاعدايدا شەتەل ازاماتى مەن ازاماتتىعى جوق ادام قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى ٷشٸن بەلگٸلەنگەن قۇقىقتار مەن بوستاندىق-تاردى پايدالانادى, سونداي-اق مiندەتتەردٸ اتقارادى.
5. ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستان­دىقتارىن ٸسكە اسىرۋ باسقا تۇلعانىڭ قۇقىقتارىن بۇزباۋعا جەنە بوستاندىقتارىن شەكتەمەۋگە تيiس, كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىس نەگٸزدەرٸنە, قوعامدىق تەرتٸپكە, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشٸلٸك بولمىسىنا نۇقسان كەلتiرمەۋگە تيiس.
6. ەر ادامنىڭ مەملەكەتتٸك ورگاننىڭ نەمەسە ونىڭ لاۋازىمدى ادامىنىڭ زاڭسىز ەرەكەتٸمەن كەلتٸرٸلگەن زيياندى مەملەكەتتەن ٶتەتٸپ الۋعا قۇقىعى بار.

16-باپ

1. زاڭ مەن سوت الدىندا بەرi تەڭ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىن, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ اۋماعىندا تۇراتىن نەمەسە ۋاقىتشا جٷر­گەن شەتەل ازاماتى مەن ازاماتتىعى جوق ادامدى تەگiنە, ەلەۋمەتتiك, لاۋازىمدىق جەنە مٷلiكتiك جاعدايىنا, جىنى­سىنا, نەسiلiنە, ۇلتىنا, تٸلٸنە, دiني كٶزقاراسىنا, نانىمىنا, تۇرعىلىقتى جەرiنە نەمەسە كەز كەلگەن ٶزگە دە سەبەپتەرگە بايلانىستى كەمسiتۋگە بولمايدى.

17-باپ

1. ٶمٸر سٷرۋ قۇقىعى – ەر ادامنىڭ اجىراتۋعا جەنە ايىرۋعا بولمايتىن قۇقىعى.
2. ەشكٸمنٸڭ ٶز بەتٸمەن ادام ٶمٸرٸن قييۋعا قۇقىعى جوق.
3. ٶلٸم جازاسىنا تىيىم سالىنعان.

18-باپ

1. ەر ادامعا جەكە باس بوستاندىعى مەن جەكە باسىنا قول سۇعىلماۋ قۇقىعىنا كەپٸلدٸك بەرٸلەدٸ.
2. سوت شەشٸمٸنسٸز ادامدى زاڭدا كٶزدەلگەن مەرزٸمنەن ارتىق ۇستاۋعا بولمايدى.

كٷزەتپەن ۇستاۋعا سوت شەشٸمٸمەن عانا رۇقسات ەتٸلەدٸ جەنە وعان شاعىم جاساۋ قۇقىعى بەرٸلەدٸ.

3. ەر ادامعا ۇستالعان سەتتە بوستاندىعىن شەكتەۋ نەگٸزدەرٸ جەنە ونىڭ قۇقىقتارى تٷسٸندٸرٸلەدٸ.
4. ۇستالعان ادامنىڭ, كٷدٸكتٸنٸڭ, ايىپتالۋشىنىڭ تيٸسٸن­شە ۇستالعان, كٷدٸكتٸ رەتٸندە تانىلعان نەمەسە ايىپ تاعىلعان سەت­تەن باستاپ ادۆوكات (قورعاۋشى) كٶمەگiن پايدالانۋعا قۇقىعى بار.

19-باپ

1. زاڭدى كٷشٸنە ەنگەن سوت ٷكٸمٸمەن ادام كٸنەلٸ دەپ تانىلمايىنشا, ول جاسالعان قىلمىستىق قۇقىق
   بۇزۋشى­لىققا كٸنەلٸ ەمەس دەپ سانالادى.
2. ەشكٸم ٶز-ٶزٸنە, جۇبايىنا (زايىبىنا) جەنە زاڭدا ايقىندالعان جاقىن تۋىستارىنا قارسى ايعاق بەرۋگە مٸندەتتٸ ەمەس.

دٸني قىزمەتشٸلەر ٶزدەرٸنە سەنٸپ, سىرىن اشقان ادامدارعا قارسى كۋەلٸك ەتۋگە مٸندەتتٸ ەمەس.

3. ادامدى دەل سول قۇقىق بۇزۋشىلىق ٷشٸن قىلمىستىق نە­مە­سە ەكٸمشٸلٸك جاۋاپتىلىققا قايتا تارتۋعا تىيىم سالىنادى.

20-باپ

1. ادامنىڭ ار-نامىسى مەن قادiر-قاسيەتiنە قول سۇعۋعا بولمايدى جەنە ولار زاڭمەن قورعالادى.
2. ەشكiمدi ازاپتاۋعا, وعان زورلىق-زومبىلىق جاساۋعا, باسقا دا قاتىگەزدiك كٶرسەتٸپ نەمەسە ادامنىڭ قادiر-قاسيەتiن قورلاپ جەبiرلەۋگە نە جازالاۋعا بولمايدى.

21-باپ

1. جەكە ٶمٸرگە قول سۇعىلماۋ قۇقىعىنا, جەكە جەنە وتباسى قۇپيياسىنىڭ بولۋ قۇقىعىنا, تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋدى قوسا العاندا, دەربەس دەرەكتەردٸ زاڭسىز جيناۋدان, ٶڭدەۋدەن, ساقتاۋدان جەنە پايدالانۋدان قورعاۋ قۇقىعىنا زاڭمەن كەپٸلدٸك بەرٸلەدٸ.
2. بانك وپەراتسييالارىنىڭ, جەكە سالىمدار مەن جيناق­تاردىڭ, جازىسقان حاتتاردىڭ, تەلەفون ارقىلى سٶيلەسكەن سٶزدەردٸڭ, پوشتا حابارلامالارىنىڭ جەنە بايلانىس قۇرال­دارى, ونىڭ ٸشٸندە تسيفرلىق
   تەحنولوگييالاردى قولدانۋ ارقىلى بەرٸلەتٸن ٶزگە دە حابارلامالاردىڭ قۇپيياسى زاڭمەن قورعالادى. بۇل
   قۇقىقتى شەكتەۋگە زاڭدا بەلگٸلەنگەن جاعدايدا جەنە كٶزدەلگەن تەرتٸپپەن عانا جول بەرٸلەدٸ.
3. مەملەكەتتٸك ورگاندار, قوعامدىق بiرلەستiكتەر, لاۋازىم­دى ادامدار جەنە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى
   ەر ادامعا ٶز قۇقىقتارى مەن مٷددەلەرiنە قاتىستى قۇجاتپەن, شەشiم­مەن جەنە اقپارات كٶزiمەن تانىسۋ
   مٷمكiندiگiن قامتا­ماسىز ەتۋگە مiندەتتi.

22-باپ

1. ەر ادام ٶزiنiڭ قاي ۇلتقا جاتاتىنىن ايقىنداۋعا, ونى كٶرسەتۋگە نە كٶرسەتپەۋگە قۇقىلى.
2. ەر ادامنىڭ انا تٸلٸ مەن تٶل مەدەنيەتiن قولدانۋعا, قارىم-قاتىناس جاساۋ, تەربيە بەرۋ, وقۋ مەن
   شىعارماشىلىق تٸلٸن ەركiن تاڭداۋعا قۇقىعى بار.

23-باپ

1. سٶز ەركٸندٸگٸنە, عىلىمي, تەحنيكالىق, كٶركەم شىعارما­شىلىق ەركٸندٸگٸنە كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. زيياتكەرلٸك مەنشٸك زاڭمەن قورعالادى.
3. مەملەكەتتٸك قۇپييالاردى قوسپاعاندا, ەركٸن اقپارات الۋ جەنە تاراتۋ قۇقىعى زاڭمەن تىيىم سالىنباعان كەز كەلگەن تەسٸلمەن ٸسكە اسىرىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك قۇپييالارىن قۇرايتىن مەلٸمەتتەر تٸزبەسٸ زاڭدا ايقىندالادى.
4. سٶز ەركٸندٸگٸ جەنە اقپارات تاراتۋ ەركٸندٸگٸ باسقا ادامداردىڭ ار-نامىسى مەن قادٸر-قاسيەتٸنە, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشٸلٸك بولمىسىنا نۇقسان كەلتٸرمەۋگە, قوعامدىق تەرتٸپتٸ بۇزباۋعا تيٸس.
5. تسەنزۋراعا تىيىم سالىنادى.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىس نەگٸزدەرٸن كٷشتەپ ٶزگەرتۋدٸ, اۋماعىنىڭ
   تۇتاستىعىنا, ەگەمەندٸگٸ مەن تەۋەلسٸزدٸگٸنە قول سۇعۋدى, قوعامدىق تەرتٸپتٸ بۇزۋدى, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە نۇقسان كەلتٸرۋدٸ, سوعىستى, قارۋ­لى قاقتىعىستى, ەلەۋمەتتٸك, نەسٸلدٸك, ۇلتتىق, ەتنوستىق, دٸني باسىمدىقتى نەمەسە الاۋىزدىقتى, قاتىگەزدٸك پەن زورلىق-زومبىلىققا باس ۇرۋدى ناسيحاتتاۋعا, سونداي-اق وسىنداي ەرەكەتتەرگە شاقىرۋعا جول بەرٸلمەيدٸ.

24-باپ

1. زاڭدا بەلگٸلەنگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا زاڭدى تٷردە جٷرگەن ەر ادامنىڭ ەل اۋماعىندا ەركiن جٷرiپ-تۇرۋعا جەنە تۇرعىلىقتى جەرٸن ەركٸن تاڭداۋعا قۇقىعى بار.
2. ەر ادامنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان تىس جەرگە شىعۋعا قۇقىعى بار. بۇل قۇقىقتى شەكتەۋگە زاڭدا بەلگٸلەنگەن جاعدايدا جەنە كٶزدەلگەن تەرتٸپپەن جول بەرٸلەدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كەدەرگiسiز ورالۋعا قۇقىعى بار.

25-باپ

1. ەر ادامنىڭ ار-وجدان بوستاندىعىنا قۇقىعى بار.
2. ار-وجدان بوستاندىعى قۇقىعىن پايدالانۋ جالپىادام­زات پەن ازامات قۇقىقتارىن, مەملەكەت الدىنداعى مiندەتتەردٸ شەكتەمەۋگە تيٸس.

26-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ بiرلەستٸك قۇرۋ بوستاندىعىنا قۇقىعى بار. قوعامدىق بiرلەستiك قىزمەتi زاڭمەن رەتتەلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق سوتى, جوعارعى سوتى جەنە ٶزگە دە سوتتارى تٶراعالارى مەن
   سۋديالا­رى­نىڭ, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى, جوعارى اۋدي­تور­لىق پالاتاسى تٶراعالارى مەن مٷشەلەرٸنٸڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگا­نى جەنە ارناۋلى مەملەكەتتٸك ورگان قىزمەتكەرلەرٸ مەن جۇمىس­كەرلەرٸنٸڭ, ەسكەري قىزمەتشٸلەردٸڭ ساياسي پارتييا مەن كەسٸپتٸك وداقتا بولۋعا, قانداي دا بٸر ساياسي پارتيياعا نەمەسە قوعام­دىق-ساياسي قوزعالىسقا قولداۋ كٶرسەتۋگە نە سىني پٸكٸر بٸلدٸرۋگە قۇقىعى جوق.

27-باپ

1. ەر ادامنىڭ ەڭبەك ەتۋگە, قىزمەت پەن كەسٸپ تٷرٸن ەركٸن تاڭداۋعا قۇقىعى بار. ەڭبەككە مەجبٷرلەپ تارتۋعا قىلمىستىق نەمەسە ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعانى ٷشٸن ادامدى كٸنەلٸ دەپ تانۋ تۋرالى سوت اكتٸسٸنٸڭ نەگٸزٸندە, نە تٶتەنشە جاعدايدا, نە سوعىس جاعدايىندا جول بەرٸلەدٸ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋiپسiزدiك پەن گيگيەنا تالاپتارىنا ساي ەڭبەك جاعدايلارى قۇقىعىنا, ەڭبەگi ٷشiن قانداي دا بiر كەمسiتۋسiز سىياقى الۋ, سونداي-اق ەلەۋمەتتiك قورعالۋ قۇقىعىنا زاڭعا سەيكەس كەپٸلدٸك بەرەدٸ.
3. زاڭدا بەلگٸلەنگەن تەسiلدەردٸ قولدانا وتىرىپ, جەكە جەنە ۇجىمدىق ەڭبەك داۋلارىن شەشۋ قۇقىعى تانىلادى.
4. تىنىعۋ, جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ۇزاقتىعى, دەمالىس جەنە مەرەكە كٷندەرi, اقى تٶلەنەتٸن دەمالىس قۇقىعىنا زاڭمەن كەپiلدiك بەرٸلەدi.

28-باپ

1. تۇرعىن ٷيگە قول سۇعۋعا بولمايدى. سوت شەشiمiنسiز تۇر­عىن ٷيدەن ايىرۋعا جەنە شىعارىپ جٸبەرۋگە جول
   بەرiل­مەيدi. تۇرعىن ٷيگە باسىپ كiرۋگە, ونى قاراپ-تەكسەرۋگە, تiنتۋگە زاڭدا بەلگٸلەنگەن جاعدايدا جەنە كٶزدەلگەن تەرتiپپەن جول بەرiلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ٶز ازاماتتارىن تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋگە جاعداي جاسالادى. تۇرعىن ٷي سوعان مۇقتاج ازاماتتاردىڭ زاڭدا كٶرسەتiلگەن ساناتتارىنا زاڭدا بەلگٸلەنگەن نورمالارعا سەيكەس بەرiلەدi.

29-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ زاڭدى تٷردە العان كەز كەلگەن مٷلكٸنە جەكە مەنشiك قۇقىعى بار.
2. مەنشiككە جەنە مۇراگەرلiك قۇقىققا زاڭمەن كەپiلدٸك بەرٸلەدٸ.
3. سوت شەشiمiنسiز ەشكiمدi ٶز مٷلكiنەن ايىرۋعا بولمايدى. زاڭمەن كٶزدەلگەن ايرىقشا جاعدايدا مەملەكەت مۇقتاجى ٷشiن مٷلiكتٸ مەجبٷرلەپ يەلٸكتەن شىعارۋعا ونىڭ تەڭ قۇنى ٶتەلگەن كەزدە جول بەرٸلەدٸ.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كەسiپكەرلiك قىزمەت بوستان­دىعى قۇقىعىنا, ٶز مٷلكiن كەز كەلگەن زاڭدى كەسiپكەرلiك قىزمەت ٷشiن ەركiن پايدالانۋ قۇقىعىنا كەپٸلدٸك بەرەدٸ. مونوپو­ليستiك قىزمەت زاڭمەن رەتتەلەدi نەمەسە شەكتەلەدi. جوسىق­سىز بەسەكەگە تىيىم سالىنادى.

30-باپ

1. نەكە جەنە وتباسى, انا, ەكە مەن بالا مەملەكەت قورعاۋىندا بولادى.
2. نەكە – ەر مەن ەيەلدٸڭ مەملەكەت زاڭعا سەيكەس تٸركەگەن ەرٸكتٸ جەنە تەڭ قۇقىقتى وداعى.
3. بالاعا قامقورلىق جاساۋ جەنە تەربيە بەرۋ – اتا-انانىڭ ەتەنە قۇقىعى ەرi مiندەتi.
4. كەمەلەتكە تولعان ەڭبەككە قابiلەتتi بالالار ەڭبەككە جارامسىز اتا-اناسىنا قامقورلىق جاساۋعا مiندەتتi.

31-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىنا جالاقى مەن زەينەتاقىنىڭ ەڭ تٶمەن مٶلشەرٸنە كەپiلدiك بەرiلەدi,
   سونداي-اق جاسىنا, ناۋقاستانۋىنا, مٷگەدەكتٸگٸنە, اسىراۋشىسىنان ايى­رىلۋىنا بايلانىستى جەنە ٶزگە دە زاڭدى نەگiزدەر بويىنشا ەلەۋمەتتiك قامسىزداندىرۋعا كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ەرٸكتٸ ەلەۋمەتتٸك ساقتان­دىرۋ, ٶزگە دە ەلەۋمەتتٸك قامسىزداندىرۋ نىساندارى, ۆولونتەر­لٸك قىزمەت پەن قايىرىمدىلىق قولداۋ تابادى.

32-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا قۇقىعى بار.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى زاڭدا بەلگiلەنگەن مەديتسينالىق كٶمەكتٸ اقى تٶلەمەي الۋعا
   قۇقىلى.
3. مەملەكەتتٸك جەنە جەكەمەنشiك ەمدەۋ مەكەمەلەرiندە, سونداي-اق جەكە مەديتسينالىق پراكتيكامەن اينالىساتىن تۇلعالاردان اقىلى مەديتسينالىق كٶمەك الۋ زاڭدا بەلگiلەنگەن نەگiزدەردە جەنە كٶزدەلگەن تەرتiپپەن جٷزەگە اسىرىلادى.

33-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتتٸك وقۋ ورىندارىندا اقى تٶلەمەي ورتا بٸلٸم الۋىنا كەپiلدiك بەرiلەدi. باستاۋىش جەنە نەگٸزگٸ ورتا بٸلٸم مiندەتتi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ زاڭعا سەيكەس جوعارى وقۋ ورىندارىندا جوعارى بٸلٸم الۋعا قۇقىعى بار.
3. جەكەمەنشٸك وقۋ ورىندارىندا اقىلى بٸلٸم الۋ زاڭدا بەلگiلەنگەن نەگiزدەردە جەنە كٶزدەلگەن تەرتiپپەن جٷزەگە اسىرىلادى.
4. مەملەكەت جالپىعا مiندەتتi بٸلٸم بەرۋ ستاندارتتارىن بەلگiلەيدi. بارلىق وقۋ ورنىنىڭ قىزمەتi وسى ستاندارتتارعا سەيكەس كەلۋگە تيٸس.
5. رۋحاني (دٸني) بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىن قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنداعى بٸلٸم بەرۋ
   ۇيىم­دا­رىندا بٸلٸم مەن تەربيە بەرۋ جٷيەسٸ زايىرلى سيپاتقا يە.

34-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ بەيبiت جينالىس­قا قۇقىعى بار. بۇل قۇقىقتى پايدالانۋ كونستيتۋتسييالىق قۇرى­لىس نەگٸزدەرٸن, ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ, قوعامدىق تەرتٸپتٸ, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشٸلٸك بولمىسىن ساقتاۋ ماقساتىندا زاڭمەن شەكتەلۋٸ مٷمكٸن.

35-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ تiكەلەي جەنە ٶز ٶكiلدەرi ارقىلى مەملەكەت iسiن باسقارۋعا قاتىسۋعا, مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن جەرگiلiكتi ٶزiن-ٶزi باسقارۋ ورگاندارىنا ٶزٸ جٷگiنۋگە, سونداي-اق جەكە جەنە ۇجىمدىق ٶتiنiش جولداۋعا قۇقىعى بار.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن جەرگiلiكتi ٶزiن-ٶزi باسقارۋ ورگاندارىن سايلاۋعا جەنە ولارعا سايلانۋعا, سونداي-اق جالپىحالىقتىق رەفە­رەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار. جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋ تەرتٸبٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.
3. سوت ەرەكەتكە قابٸلەتسٸز دەپ تانىعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ, سونداي-اق سوت ٷكٸمٸمەن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا جازاسىن ٶتەپ جٷرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ سايلاۋعا, جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى جوق.

سوت ەرەكەتكە قابٸلەتسٸز دەپ تانىعان قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ازاماتتارىنىڭ, سوتتالعاندىعى زاڭدا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن جويىلماعان نەمەسە الىنباعان قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى ازاماتتارىنىڭ, سونداي-اق
سىبايلاس جەمقور­لىق قىلمىس نە­مەسە سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋعا قا­­تىس­­­تى كٸنەسٸن
سوت زاڭدا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن تانىعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ سايلانۋعا قۇقىعى جوق.

4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتتٸك قىزمەتكە كiرۋگە تەڭ قۇقىعى بار. مەملەكەتتٸك قىزمەتشi لاۋازىمىنا كانديداتقا قويىلاتىن تالاپتار زاڭعا سەيكەس لاۋازىمدىق مiندەتٸنٸڭ سيپاتىنا عانا قاتىستى بولادى.

36-باپ

1. ەر ادام قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى مەن زاڭناماسىن ساقتاۋعا, باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, ار-نامىسى مەن قادiر-قاسيەتiن قۇرمەتتەۋگە مiندەتتi.
2. ەر ادام قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرٸن قۇرمەتتەۋگە مiندەتتi.

37-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى تابيعاتتى ساقتاۋعا جەنە تابيعي بايلىققا ۇقىپتى قاراۋعا
   مٸندەتتٸ.
2. مەملەكەت ادامنىڭ ٶمiر سٷرۋiنە جەنە دەنساۋلىعىنا قولايلى بولاتىن قورشاعان ورتانى قورعاۋدى ماقسات
   ەتەدٸ.
3. ادام ٶمiرi مەن دەنساۋلىعىنا, قورشاعان ورتاعا قاتەر تٶندiرەتiن فاكتٸلەردٸ, مەن-جايلاردى لاۋازىمدى
   ادام­داردىڭ جاسىرۋى زاڭعا سەيكەس جاۋاپتىلىققا الىپ كەلەدٸ.

38-باپ

زاڭدى تٷردە بەلگiلەنگەن سالىقتاردى, الىمداردى جەنە ٶزگە دە مiندەتتi تٶلەمدەردi تٶلەۋ – ەر ادامنىڭ بورىشى مەن مiندەتi.

39-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قورعاۋ – ونىڭ ەر ازاماتىنىڭ قاسيەتتi پارىزى مەن مiندەتi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى ەسكەري قىزمەتتٸ زاڭدا بەلگiلەنگەن تٷردە جەنە كٶزدەلگەن تەرتiپپەن ٶتكەرەدٸ.

40-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى تاريحي جەنە مەدەني مۇرانىڭ ساقتالۋىنا قامقور بولۋعا, تاريح پەن مەدەنيەت ەسكەرتكiشتەرiنە ۇقىپتى قاراۋعا مiندەتتi.

41-باپ

1. ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىق­تارى كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىس نەگٸزدەرٸن, ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ, قوعامدىق تەرتiپتi, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامگەرشٸلٸك بولمىسىن ساقتاۋ ماقساتىندا تەك زاڭمەن جەنە قاجەتتٸ شامادا عانا شەكتەلۋi مٷمكiن.
2. ەتنوسارالىق جەنە كونفەسسيياارالىق تاتۋلىقتى بۇزۋعا الىپ كەلەتٸن ەرەكەت كونستيتۋتسييالىق ەمەس دەپ تانىلادى.
3. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ساياسي سەبەپتەرمەن شەكتەۋگە جول بەرٸلمەيدٸ. قازاقستان
   رەسپۋب­ليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ 12, 14, 16, 17, 20, 22, 25-باپتارىندا كٶزدەلگەن قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار ەشبٸر جاعدايدا شەكتەلمەۋگە تيٸس.

III بٶلٸم

پرەزيدەنت

42-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ – مەملەكەت باسشىسى, مەملەكەتتٸڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىن ايقىندايتىن, قازاقستان اتىنان ەل ٸشٸندە جەنە حالىقارالىق قاتىناستاردا ٶكٸلدٸك ەتەتٸن ەڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعا.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ – حالىق پەن مەملەكەتتٸك بيلٸك بٸرلٸگٸنٸڭ, كونستيتۋتسييانىڭ
   مىزعىماس­تىعىنىڭ, ادامنىڭ جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىق-تارىنىڭ نىشانى ەرٸ كەپٸلٸ.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸڭ بارلىق تارماعىنىڭ ٷيلەسٸمدٸ ەرٸ كەدەرگٸسٸز جۇمىس ٸستەۋٸن, بيلٸك ورگاندارىنىڭ بٸرتۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتەدٸ.

43-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەمەلەتكە تولعان ازاماتتارى
   كونستي­تۋتسييالىق زاڭعا سەيكەس جالپىعا بٸردەي, تەڭ جەنە تٶتە سايلاۋ قۇقىعى نەگٸزٸندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى جەتٸ جىل مەرزٸمگە سايلايدى.

كونستيتۋتسيياعا سەيكەس بٸر ادام بٸر رەتتەن ارتىق قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ بولىپ سايلانا المايدى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ بولىپ تۋمىسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولىپ تابىلاتىن, قىرىق جاسقا تولعان, مەملەكەتتٸك تٸلدٸ جەتٸك مەڭگەرگەن, قازاقستاندا سوڭعى ون بەس جىل بويى تۇراتىن, جوعارى بٸلٸمٸ بار جەنە مەملەكەتتٸك قىزمەتتە نەمەسە سايلانبالى مەملەكەتتٸك لاۋازىمدا كەمٸندە بەس جىل جۇمىس ٸستەگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى سايلانا الادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ كەزەكتٸ سايلاۋى ونىڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ اياقتالعانعا دەيٸن ەكٸ ايدان كەشٸكتٸرٸلمەي ٶتكٸزٸلەدٸ جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ جاڭا قۇرامىن سايلاۋ مەرزٸمٸمەن
   تۇسپا-تۇس كەلمەۋگە تيٸس.
4. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان سايلاۋشىلاردىڭ ەلۋ پايىزىنان استام داۋىسىن العان كانديدات سايلاندى دەپ سانالادى. كانديداتتاردىڭ ەشقايسىسى ەلۋ پايىزدان استام داۋىس الا الماسا, ەڭ كٶپ داۋىس سانىن العان ەكٸ كانديدات قايتا داۋىسقا سالىنادى. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان سايلاۋشىلاردىڭ ەڭ كٶپ داۋىس سانىن العان كانديدات سايلاندى دەپ سانالادى.
5. وسى باپتىڭ 1-تارماعىنىڭ ەرەجەلەرٸ ٶزگەرمەيدٸ.

44-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ: «قازاقستان حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى مەن زاڭدارىن قاتاڭ ساقتاۋعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىق­تارىنا كەپٸلدٸك بەرۋگە, ٶزٸمە جٷكتەلگەن قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ مەرتەبەلٸ مٸندەتٸن ادال اتقارۋعا سالتاناتتى تٷردە انت ەتەمٸن», – دەپ حالىققا انت بەرگەن سەتتەن باستاپ قىزمەتٸنە كٸرٸسەدٸ.
2. انت بەرۋ رەسٸمٸ سايلاۋ قورىتىندىسى جارييالانعان كٷننەن باستاپ بٸر اي ٸشٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى
   قۇرىل­تايى دەپۋتاتتارىنىڭ, كونستيتۋتسييالىق سوتى, جوعار­عى سوتى سۋديالارىنىڭ, ەكس-پرەزيدەنتتەرٸنٸڭ,
   سونداي-اق قوعام ٶكٸلدەرٸ مەن شاقىرىلعان شەتەل ازاماتتارىنىڭ قاتى­سۋىمەن ٶتكٸزٸلەدٸ. كونستيتۋتسييانىڭ 51-بابىندا كٶزدەل­گەن جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قابىلداعان تۇلعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز ەركٸمەن ورنىنان تٷسۋٸنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ٶز مٸندەتتەرٸن اتقارۋعا تۇراقتى قابٸلەتٸنٸڭ بولماۋىنا نەمەسە قىزمەتٸنەن كەتٸرٸلۋٸنە بايلانىستى مەرزٸمٸنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان كٷننەن باستاپ جەتٸ كٷن ٸشٸندە انت بەرەدٸ.
3. جاڭادان سايلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قىزمەتٸنە كٸرٸسكەن سەتتەن باستاپ, سونداي-اق
   قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز ەركٸمەن ورنىنان تٷسۋٸنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ٶز
   مٸندەتتەرٸن اتقارۋعا تۇراقتى قابٸلەتٸنٸڭ بولماۋىنا نەمەسە قىزمەتٸنەن كەتٸرٸلۋٸنە بايلانىستى مەرزٸمٸنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەن­تٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ توقتاتىلادى. قىزمەتٸنەن كەتٸرٸلگەندەردەن باسقا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق بۇرىنعى پرەزيدەنتتەرٸنٸڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتٸ اتاعى بولادى.

45-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶز ٶكٸلەتتٸگٸ كەزەڭٸندە ٶكٸلدٸ ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانۋعا, ٶزگە دە اقى تٶلەنەتٸن لاۋازىمدى اتقارۋعا, كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق ساياسي پارتييادا بولۋعا قۇقىعى جوق.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ جاقىن تۋىستارىنىڭ مەملەكەتتٸك ساياسي قىزمەتشٸ لاۋازىمىندا, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ باسشى لاۋازىمىندا بولۋعا قۇقىعى جوق.

46-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ:

1) قازاقستان حالقىنا ەلدەگٸ جاعداي مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى تۋرالى جولداۋ جاسايدى;

2) دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن بەرٸلگەن قۇرىلتاي كەلٸسٸمٸمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸن تاعايىندايدى; ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸ لاۋازى­مىنان بوساتادى, ونىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن ايقىندايدى.

كونستيتۋتسييانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارماعىندا كٶزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸ تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ كەزەكتٸ جەنە كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىندايدى; قۇرىلتايدىڭ بٸرٸنشٸ سەسسيياسىن شاقىرادى جەنە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ قازاقستان حالقىنا بەرەتٸن انتىن قابىلدايدى; قۇرىلتايدىڭ كەزەكتەن تىس سەسسيياسىن شاقىرادى; قۇرىلتاي ۇسىنعان زاڭعا بٸر اي ٸشٸندە قول قويادى, زاڭدى حالىققا جارييالايدى نەمەسە زاڭدى نە ونىڭ جەكەلەگەن باپتارىن قايتا تالقىلاپ, داۋىسقا سالۋ ٷشٸن قايتارادى;

4) قۇرىلتايدا ٶكٸلدٸگٸ بار ساياسي پارتييالار فراكتسييالا­رى­مەن كونسۋلتاتسييادان كەيٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ كانديداتۋراسىن كەلٸسٸم بەرۋ ٷشٸن قۇرىلتايدىڭ قاراۋىنا ۇسىنادى; دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن بەرٸلگەن قۇرىلتاي كەلٸسٸمٸمەن پرەمەر-مينيستردٸ تاعايىندايدى; پرەمەر-مينيستردٸ لاۋازىمىنان بوساتادى; پرەمەر-مينيستردٸڭ ۇسىنۋىمەن ٷكٸمەت قۇرىلىمىن ايقىندايدى; قۇرىلتايمەن كونسۋلتاتسييادان كەيٸن پرەمەر-مينيستر ۇسىنعان ٷكٸمەت مٷشەلەرٸن تاعايىندايدى; سىرتقى ٸستەر, قورعانىس, ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلەرٸن دەربەس تاعايىندايدى; ٷكٸمەت مٷشەلەرٸن لاۋازىمىنان بوساتادى; ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنٸڭ انتىن قابىلداي­دى; اسا ماڭىزدى مەسەلەلەر بويىنشا ٷكٸمەت وتىرىستارىنا تٶراعالىق ەتەدٸ.

كونستيتۋتسييانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارماعىندا كٶزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, پرەمەر-مينيستردٸ تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسييالىق سوتىنىڭ تٶراعاسىن, جوعارعى سوتىنىڭ تٶراعاسىن, ۇلتتىق بانكٸنٸڭ تٶراعاسىن, باس پروكۋرورىن, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسىن, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسىن, جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىنىڭ تٶراعاسىن, جوعارى سوت كەڭەسٸ­نٸڭ تٶراعاسىن, مەملەكەتتٸك كٷزەت قىزمەتٸنٸڭ باستىعىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل­دٸ تاعايىندايدى جەنە ولاردى لاۋازىمىنان بوساتادى;

6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە تٸكەلەي باعىناتىن جەنە ەسەپ بەرەتٸن مەملەكەتتٸك ورگانداردى قۇرادى, تاراتادى جەنە قايتا قۇرادى, ولاردىڭ باسشىلارىن تاعايىندايدى جەنە لاۋازىمىنان بوساتادى;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ديپلوماتييالىق ٶكٸلدٸكتەرٸنٸڭ باسشىلارىن تاعايىندايدى جەنە كەرٸ شاقىرىپ الادى;

8) دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن بەرٸلگەن قۇرىلتاي كەلٸسٸمٸمەن كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ ون سۋدياسىن سەگٸز جىل مەرزٸمگە, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ التى مٷشەسٸن بەس جىل مەرزٸمگە, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ سەگٸز مٷشەسٸن بەس جىل مەرزٸمگە تاعايىندايدى; ولاردى لاۋازىمىنان بوساتادى.

كونستيتۋتسييانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارماعىندا كٶزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, كونستيتۋتسييالىق سوت سۋديالارىن, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى مەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتا مٷشەلەرٸن تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

9) قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ جوعارعى باس قولباسشىسى بولىپ تابىلادى, قارۋلى كٷشتەردٸڭ جوعارى قولباسشىلىعىن تاعايىندايدى جەنە لاۋازىمىنان بوساتادى;

10) جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدايدى;

11) ادامنىڭ جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, مەملەكەتتٸڭ ەگەمەندٸگٸ مەن تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ مٷددەسٸندە كونستيتۋتسييالىق سوتقا كٷشٸنە ەنگەن زاڭنىڭ نەمەسە ٶزگە دە قۇقىقتىق اكتٸنٸڭ كونستيتۋتسيياعا سەيكەستٸگٸن قاراۋ تۋرالى جەنە كونستيتۋتسييانىڭ 93-بابىندا كٶزدەلگەن جاعدايدا قورىتىندى بەرۋ تۋرالى ٶتٸنٸش جٸبەرەدٸ;

12) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزەدٸ جەنە حالىقارالىق شارتتارعا قول قويادى;
راتيفيكا­تسييالىق گراموتالارعا قول قويادى; شەت مەملەكەتتەردٸڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا اككرەديتتەلگەن ديپلوماتييالىق ٶكٸلدٸكتەرٸ باسشىلارىنىڭ, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىم باسشىلارىنىڭ سەنٸم جەنە كەرٸ شاقىرىپ الۋ گراموتالارىن قابىلدايدى;

13) مەملەكەتتٸك ناگرادالاردى, قۇرمەتتٸ اتاقتاردى بەلگٸلەيدٸ;

14) مەملەكەتتٸك ناگرادالارمەن ماراپاتتايدى, قۇرمەتتٸ اتاقتاردى, جوعارى ەسكەري جەنە ٶزگە دە اتاقتاردى,
سىنىپ­تىق شەندەردٸ, ديپلوماتييالىق دەرەجەلەردٸ, بٸلٸكتٸلٸك سىنىپتارىن بەرەدٸ;

15) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى مەسەلەسٸن, ساياسي باسپانا بەرۋ مەسەلەسٸن شەشەدٸ;

16) كەشٸرٸم بەرۋدٸ جٷزەگە اسىرادى;

17) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن اۋماعى­نىڭ تۇتاستىعىنا, ٸشكٸ ساياسي تۇراقتىلىعىنا, ازاماتتارى­نىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٸكەلەي قاتەر تٶنسە جەنە بۇل مەملەكەتتٸك كونستيتۋتسييالىق ورگانداردىڭ جۇمىس ٸستەۋٸن بۇزۋعا الىپ كەلسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸمەن جەنە قۇرىلتايى تٶراعاسىمەن رەسمي كونسۋلتاتسييادان كەيٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا نەمەسە جەكەلەگەن ايماقتارىندا تٶتەنشە جاعداي ەنگٸزۋدٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كٷشتەرٸن قولدانۋدى قوسا العاندا, وسى مەن-جايلار تالاپ ەتەتٸن شارالاردى قابىلدايدى;

18) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا قارسى اگرەسسييا جاسالعان نە ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە سىرتتان تٸكەلەي قاتەر تٶنگەن جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا نەمەسە ونىڭ جەكەلەگەن ايماقتارىندا سوعىس جاعدايىن ەنگٸزەدٸ, ٸشٸنارا نە جالپى جۇمىلدىرۋ جارييالايدى, بۇل جٶنٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايىنا دەرەۋ حابارلايدى;

19) ٶزٸنە باعىناتىن مەملەكەتتٸك كٷزەت قىزمەتٸن قۇرادى;

20) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ەكٸمشٸلٸگٸن قۇرادى;

21) قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸن, ٶزگە دە كونسۋلتاتيۆتٸك-كەڭەسشٸ ورگانداردى, سونداي-اق جوعارى سوت كەڭەسٸن قۇرادى;

22) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى مەن زاڭدارىنا سەيكەس باسقا دا ٶكٸلەتتٸكتەردٸ جٷزەگە اسىرادى.

47-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ كونستيتۋتسييا مەن زاڭدار نەگٸزٸندە جەنە ولاردىڭ ورىندالۋى ٷشٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا مٸندەتتٸ كٷشٸ بار جارلىقتار مەن ٶكٸمدەر شىعارادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قۇرىلتاي ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتىلىپ, ول ۋاقىتشا
   بولماعان كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭ كٷشٸ نەمەسە زاڭ كٷشٸ بار جارلىقتار شىعارادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قول قويعانعا دەيٸن زاڭداردى قۇرىلتاي تٶراعاسى مەن پرەمەر-مينيستر الدىن الا قول قويىپ بەكەمدەيدٸ جەنە ولارعا زاڭداردىڭ كونستيتۋتسييا مەن زاڭدارعا سەيكەستٸگٸ ٷشٸن جاۋاپتىلىق جٷكتەلەدٸ.

ٷكٸمەت باستاماسىمەن شىعارىلاتىن قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سى پرەزيدەنتٸنٸڭ اكتٸلەرٸن پرەمەر-مينيستر الدىن الا قول قويىپ بەكەمدەيدٸ جەنە وعان اكتٸلەردٸڭ كونستي­تۋ­تسييا مەن زاڭدارعا سەيكەستٸگٸ ٷشٸن جاۋاپتىلىق جٷكتەلەدٸ.

48-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە, ونىڭ ار-نامىسى مەن قادٸر-قاسيەتٸنە قول سۇعىلمايدى.

مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاساۋدى قوسپاعاندا, پرەزيدەنت ٶكٸلەتتٸگٸن اتقارۋ كەزٸندەگٸ ەرەكەتٸ ٷشٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قىلمىستىق جەنە ەكٸمشٸلٸك جاۋاپتىلىققا تارتىلمايدى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ مەن ونىڭ وتباسىن قامتاماسىز ەتۋ, قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە كٷزەتۋ مەملەكەت ەسەبٸنەن جٷزەگە اسىرىلادى.
3. وسى باپتىڭ ەرەجەلەرٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتتەرٸنە قولدانىلادى.

49-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن بەرٸلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى.
2. ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸڭ ٶز ٶكٸلەتتٸگٸ كەزەڭٸندە ٶكٸلدٸ ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانۋعا, ٶزگە دە اقى تٶلەنەتٸن لاۋازىمدى اتقارۋعا, كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق ساياسي پارتييادا بولۋعا قۇقىعى جوق.
3. ۆيتسە-پرەزيدەنت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەن­تٸنٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا قۇرىلتايمەن, ٷكٸمەتپەن جەنە باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋ كەزٸندە پرەزيدەنت اتىنان ٶكٸلدٸك ەتەدٸ, سونداي-اق پرەزيدەنت ايقىندايتىن ٶزگە دە ٶكٸلەتتٸكتەردٸ جٷزەگە اسىرادى.

50-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق سوتىنا مەلٸمدەمە بەرۋ ارقىلى ٶز ەركٸمەن ورنىنان تٷسۋگە قۇقىلى. كونستيتۋتسييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ورنىنان تٷسۋ تۋرالى مەلٸمدەمەنٸ ٶزٸ جەنە ٶز ەركٸمەن بەرگەنٸن راستايدى. كونستيتۋتسييالىق سوت قورىتىندى بەرگەن سەتتەن باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز ەركٸمەن ورنىنان تٷسۋٸنە بايلانىستى لاۋازىمىنان بوساتىلدى دەپ سانالادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ٶز مٸندەتتەرٸن اتقارۋعا تۇراقتى قابٸلەتٸ بولماعان جاعدايدا مەرزٸمٸنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتى­لۋى مٷمكٸن. بۇل جاعدايدا قۇرىلتاي دەپۋتاتتاردان جەنە تيٸستٸ مەديتسينا سالالارىنىڭ ماماندارىنان تۇراتىن كوميس­سييا قۇرادى. مەرزٸمٸنەن بۇرىن بوساتۋ تۋرالى شەشٸم كوميسسييا­نىڭ قورىتىندىسى نەگٸزٸندە جەنە كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ بەلگٸلەنگەن كونستيتۋتسييالىق رەسٸمدەردٸڭ ساقتالعانى تۋرالى قورىتىندىسى نەگٸزٸندە قۇرىلتاي وتىرىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەمٸندە تٶرتتەن ٷشٸنٸڭ داۋىسىمەن قابىلدانادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز ٶكٸلەتتٸگٸن اتقارۋ كەزٸندەگٸ ەرەكەتٸ ٷشٸن مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاساعاندا عانا جاۋاپتى بولادى جەنە بۇل ٷشٸن قۇرىلتاي ونى قىزمەتٸنەن كەتٸرۋٸ مٷمكٸن. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاسادى دەپ ايىپ تاعۋ جەنە ونى تەرگەپ-تەكسەرۋ تۋرالى باستامانى قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمٸندە ٷشتەن بٸرٸ كٶتەرەدٸ. بۇل مەسەلە بويىنشا شەشٸم قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن قابىلدانادى. قۇرىلتاي تاعىلعان ايىپتى تەرگەپ-تەكسەرۋدٸ ۇيىمداستىرادى جەنە ونىڭ نەتيجەلەرٸ قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن قۇرىلتاي وتىرىسىنىڭ قاراۋىنا شىعارىلادى. بۇل مەسەلە بويىنشا تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم جوعارعى سوتتىڭ ايىپ تاعۋدىڭ نەگٸزدٸلٸگٸ تۋرالى قورىتىندىسى جەنە كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ بەلگٸلەنگەن كونستيتۋتسييالىق رەسٸمدەردٸڭ ساقتالعانى تۋرالى قورىتىندىسى بولعان جاعدايدا قۇرىلتاي وتىرىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەمٸندە تٶرتتەن ٷشٸنٸڭ داۋىسىمەن قابىلدانادى. ايىپ تاعىلعان سەتتەن باستاپ ەكٸ اي ٸشٸندە تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم قابىلدانباسا, بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە قارسى ايىپتى قابىلدانبادى دەپ تانۋعا الىپ كەلەدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە مەملەكەتكە وپاسىزدىق جاسادى دەپ تاعىلعان ايىپتىڭ كەز كەلگەن ساتىدا قابىلدانباۋى وسى مەسەلەنٸ قاراۋعا باستاماشى بولعان قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتۋعا الىپ كەلەدٸ.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸن قىزمەتٸنەن كەتٸرۋ تۋرالى مەسەلە قۇرىلتايدىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتۋ مەسەلەسٸن قاراۋ كەزەڭٸندە ۇسىنىلمايدى.

51-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز ەركٸمەن ورنىنان تٷسۋٸنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ٶز مٸندەتتەرٸن اتقارۋعا تۇراقتى قابٸلەتٸنٸڭ بولماۋىنا نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قىزمەتٸنەن كەتٸرٸلۋٸنە بايلانىستى مەرزٸمٸنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتىلعان, سونداي-اق قايتىس بولعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتكە ٶتەدٸ; ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا نەمەسە جەكە سيپاتتاعى ٶزگە دە سەبەپتەرگە بايلانىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قابىلداۋى مٷمكٸن بولماعان كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ قۇرىلتاي تٶراعاسىنا ٶتەدٸ; قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قۇرىلتاي تٶراعاسىنىڭ قابىلداۋى مٷمكٸن بولماعان كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ پرەمەر-مينيسترگە ٶتەدٸ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قابىلداۋدان باس تارتۋ جٶنٸندە شەشٸم قابىلداعان تۇلعا كونستيتۋتسييالىق سوتقا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەن­تٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قابىلداۋدان باس تارتۋ تۋرالى مەلٸمدەمە بەرەدٸ. كونستيتۋتسييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكا­سى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قابىلداۋدان باس تارتۋ تۋرا­لى مەلٸمدەمەنٸ وسى تۇلعانىڭ ٶزٸ جەنە ٶز ەركٸمەن بەرگەنٸن راس­تايدى جەنە قورىتىندى بەرەدٸ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قابىلداعان تۇلعا تيٸسٸنشە ۆيتسە-پرەزيدەنت, قۇرىلتاي تٶراعاسى, پرەمەر-مينيستر ٶكٸلەتتٸگٸن دوعارادى. بۇل جاعداي­دا بوس مەملەكەتتٸك لاۋازىمدارعا ورنالاسۋ كونستيتۋتسييا­دا كٶزدەلگەن تەرتٸپپەن جٷزەگە اسىرىلادى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز ەركٸمەن ورنىنان تٷسۋٸنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ٶز مٸندەتتەرٸن اتقارۋعا تۇراقتى قابٸلەتٸنٸڭ بولماۋىنا نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قىزمەتٸنەن كەتٸرٸلۋٸنە بايلانىستى مەرزٸمٸنەن بۇرىن لاۋازىمىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان كٷننەن باستاپ جەتٸ كٷن ٸشٸندە قۇرىلتاي قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ سايلاۋىن ٶتكٸزۋ تۋرالى جارييالايدى. سايلاۋ قۇرىلتاي تيٸستٸ شەشٸم قابىلداعان كٷننەن باستاپ ەكٸ اي ٸشٸندە ٶتكٸزٸلەدٸ.
3. وسى باپتىڭ 1-تارماعىنا سەيكەس قازاقستان رەسپۋبليكا­سى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قابىلداعان تۇلعانىڭ كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋگە باستاما جاساۋعا, سونداي-اق قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىعى جوق.

IV بٶلٸم

قۇرىلتاي

52-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايى – زاڭ شىعارۋ بيلٸگiن جٷزەگە اسىراتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى ٶكiلدi ورگانى.
2. قۇرىلتايدىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ ونىڭ بٸرٸنشٸ سەسسيياسى اشىلعان كەزدەن باستالادى جەنە جاڭادان شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ بٸرٸنشٸ سەسسيياسىنىڭ جۇمىسى باستالعان كەزدە اياقتالادى.
3. قۇرىلتايدىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ كونستيتۋتسييادا كٶزدەلگەن جاعدايدا جەنە بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتىلۋى مٷمكٸن.
4. قۇرىلتايدىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قىزمەتٸ, ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ قۇقىقتىق جاعدايى كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

53-باپ

1. قۇرىلتاي بٸرتۇتاس جالپىۇلتتىق سايلاۋ وكرۋگٸنٸڭ اۋماعى بويىنشا پروپورتسييالى ٶكٸلدٸك جٷيە نەگٸزٸندە كونستيتۋتسييالىق زاڭدا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن سايلاناتىن بٸر جٷز قىرىق بەس دەپۋتاتتان تۇرادى.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ – بەس جىل.

54-باپ

1. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپىعا بٸردەي, تەڭ جəنە تٶتە سايلاۋ قۇقىعى نەگٸزٸندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانادى. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتٸ سايلاۋى جۇمىس ٸستەپ تۇرعان قۇرىلتاي شاقىرىلىمىنىڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ اياقتالعانعا دەيٸن ەكٸ ايدان كەشٸكتٸرٸلمەي ٶتكٸزٸلەدٸ.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى قۇرىلتايدىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتىلعان كٷننەن باستاپ ەكٸ اي ٸشٸندە ٶتكٸزٸلەدٸ.
3. جيىرما بەس جاسقا تولعان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى بار, ونىڭ اۋماعىندا سوڭعى ون جىل بويى تۇراقتى تۇرىپ جاتقان ادام قۇرىلتاي دەپۋتاتى بولا الادى.
4. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى كونستيتۋتسييالىق زاڭمەن رەتتەلەدٸ.
5. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى قازاقستان حالقىنا انت بەرەدٸ.

55-باپ

1. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى ونىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋعا مٸندەتتٸ. قۇرىلتايدا دەپۋتاتتىڭ جەكە ٶزٸ داۋىس بەرەدٸ. دەپۋتات قۇرىلتاي مەن ونىڭ ورگاندارىنىڭ وتىرىستارىنا دەلەلدٸ سەبەپسٸز ٷش رەتتەن ارتىق قاتىسپاسا, سول سيياقتى داۋىس بەرۋ قۇقىعىن باسقاعا بەرسە, بۇل زاڭدا بەلگٸلەنگەن جازالاۋ شارالارىن قولدانۋعا الىپ كەلەدٸ.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ باسقا ٶكٸلدٸ ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولۋعا, وقىتۋشىلىق, عىلىمي, شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا اقى تٶلەنەتٸن لاۋازىمدى اتقارۋعا, كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋعا, كوممەرتسييالىق ۇيىمنىڭ باسشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسٸنٸڭ قۇرامىنا كٸرۋگە قۇقىعى جوق. وسى تالاپتاردى بۇزۋ دەپۋتاتتىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن توقتاتۋعا الىپ كەلەدٸ.
3. قۇرىلتاي دەپۋتاتىن قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جەنە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ونى ٶز ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸ ٸشٸندە قۇرىلتايدىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز ۇستاۋعا, كٷزەتپەن ۇستاۋعا, كٷشتەپ ەكەلۋگە, سوت تەرتٸبٸمەن قولدانىلاتىن ەكٸمشٸلٸك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
4. قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ دەپۋتات ورنىنان تٷسكەن, قايتىس بولعان, زاڭدى كٷشٸنە ەنگەن سوت شەشٸمٸمەن ەرەكەتكە قابٸلەتسٸز, قايتىس بولعان نەمەسە حابارسىز كەتكەن دەپ تانىلعان جەنە كونستيتۋتسييا مەن كونستيتۋتسييالىق زاڭدا كٶزدەلگەن ٶزگە دە جاعدايدا توقتاتىلادى.

قۇرىلتاي دەپۋتاتى:

1) قازاقستاننان تىس جەرگە تۇراقتى تۇرۋعا كەتكەن;

2) ٶزٸنە قاتىستى سوتتىڭ ايىپتاۋ ٷكٸمٸ زاڭدى كٷشٸنە ەنگەن;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى توقتاتىلعان;

4) سايلانعان ساياسي پارتيياسىنان شىققان نەمەسە شىعارىلعان;

5) سايلانعان ساياسي پارتيياسى قىزمەتٸن توقتاتقان كەزدە مانداتىنان ايىرىلادى.

قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ قۇرىلتاي تاراتىلعان جاعدايدا توقتاتىلادى.

5. دەپۋتاتتارعا جازالاۋ شارالارىن قولدانۋعا, ولاردىڭ وسى باپتىڭ 2-تارماعىنىڭ تالاپتارىن جەنە دەپۋتاتتىق ەدەپ قاعيدالارىن ساقتاۋىنا, سونداي-اق دەپۋتاتتاردىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن توقتاتۋعا, ولاردى ٶكٸلەتتٸگٸنەن جەنە قول سۇعىلماۋ كەپٸلدٸگٸنەن ايىرۋعا بايلانىستى مەسەلەلەردٸ دايىنداۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنا جٷكتەلەدٸ.

56-باپ

قۇرىلتاي:

1) كونستيتۋتسييالىق زاڭداردى جەنە زاڭداردى قابىلدايدى;

2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قارسىلىق بٸلدٸرگەن زاڭداردى نەمەسە زاڭ باپتارىن قارسىلىق
جٸبەرٸل­گەن كٷننەن باستاپ بٸر اي مەرزٸمدە قايتا تالقىلاپ, داۋىسقا سالادى. بۇل مەرزٸمنٸڭ ساقتالماۋى پرەزيدەنت قارسى­لى­عىنىڭ قابىلدانعانىن بٸلدٸرەدٸ. ەگەر قۇرىلتاي كونستي­تۋتسييالىق زاڭدار نەمەسە كونستيتۋتسييالىق زاڭ باپتارى بويىنشا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ تٶرتتەن ٷشٸنٸڭ داۋىسىمەن, ال زاڭدار نەمەسە زاڭ باپتارى بويىنشا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ ٷشتەن ەكٸسٸنٸڭ داۋىسىمەن پرەزيدەنتتٸڭ قارسىلىعىن ەڭسەرسە, پرەزيدەنت بٸر اي ٸشٸندە كونستيتۋتسييالىق زاڭعا نەمەسە زاڭعا قول قويادى. ەگەر پرەزيدەنتتٸڭ قارسىلىعى ەڭسەرٸلمەسە, كونستيتۋتسييالىق زاڭ نەمەسە زاڭ قابىلدانبادى نەمەسە پرەزيدەنت ۇسىنعان رەداكتسييادا قابىلداندى دەپ سانالادى;

3) سوعىس جەنە بٸتٸم مەسەلەلەرٸن شەشەدٸ;

4) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ۇسىنىسى بويىنشا بەيبٸتشٸلٸك پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ ٷشٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كٷشتەرٸن قولدانۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدايدى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ سايلاۋىن جارييالايدى;

6) جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم تاعايىنداۋ تۋرالى باستاما كٶتەرەدٸ;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸن تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرەدٸ;

8) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸن تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرەدٸ;

9) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ كونستيتۋتسييا­لىق سوت سۋديالارىن, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسى, جوعارى اۋديتورلىق پالاتا مٷشەلەرٸن تاعايىنداۋىنا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن كەلٸسٸم بەرەدٸ;

10) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ۇسىنۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ سۋديالارىن سايلايدى جەنە لاۋازىمىنان بوساتادى, ولاردىڭ انتىن قابىلدايدى;

11) كونستيتۋتسييالىق سوت سۋديالارىن, جوعارعى سوت سۋديالارىن قول سۇعىلماۋ كەپٸلدٸگٸنەن ايىرادى;

12) قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن توقتاتادى, سون­داي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ ۇسىنۋىمەن قۇرىلتاي دەپۋتاتىن قول سۇعىلماۋ كەپٸلدٸگٸنەن ايىرۋ مەسەلەسٸن شەشەدٸ;

13) قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمٸندە بەستەن بٸرٸنٸڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن ٷكٸمەتكە سەنٸمسٸزدٸك ۆوتۋمىن بٸلدٸرۋگە قۇقىلى;

14) كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىن­داعى كونستيتۋتسييالىق زاڭدىلىقتىڭ جاي-كٷيٸ تۋرالى جىل سايىنعى جولداۋىن تىڭدايدى;

15) جىلىنا ەكٸ رەت جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسى­نىڭ ەسەبٸن تىڭدايدى;

16) ٷكٸمەت پەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ رەسپۋبليكا­­لىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەرٸن تالقى­لاي­­دى جەنە بەكٸتەدٸ. قۇرىلتايدىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت­­تٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى ٷكٸمەت ەسەبٸن بەكٸتپەۋٸ
قۇرىل­تاي­دىڭ ٷكٸمەتكە سەنٸمسٸزدٸك ۆوتۋمىن بٸلدٸرۋٸ دەپ سانالادى;

17) قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمٸندە ٷشتەن بٸرٸنٸڭ باستاماسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى
ٷكٸمەتٸ مٷشەلەرٸنٸڭ ٶز قىزمەتٸ جٶنٸندەگٸ ەسەپتەرٸن تىڭداۋعا قۇقىلى. ٷكٸمەت مٷشەسٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىن ورىندا­ماعان جاعدايدا, ەسەپتٸ تىڭداۋ قورىتىندىسى بويىن­شا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمٸندە ٷشتەن ەكٸسٸنٸڭ داۋىسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە ونى لاۋازىمىنان بوساتۋ تۋرالى ٶتٸنٸش بٸلدٸرۋ جٶنٸندە شەشٸم قابىلداۋعا قۇقىلى. بۇل جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٷكٸمەت مٷشەسٸن لاۋازىمىنان بوساتادى;

18) ٶز قۇزىرەتٸندەگٸ مەسەلەلەر بويىنشا تىڭداۋ ٶتكٸزەدٸ;

19) ٶز قىزمەتٸنٸڭ رەگلامەنتٸن قابىلدايدى جەنە قۇرىلتايدىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا, ٸشكٸ تەرتٸبٸنە بايلانىستى مەسەلەلەر بويىنشا ٶزگە دە شەشٸم قابىلدايدى;

20) قۇرىلتايدىڭ ٷيلەستٸرۋ ورگانىن جەنە جۇمىس ورگاندارىن قۇرادى;

21) قۇرىلتاي كوميسسييالارىن قۇرادى, تٶراعالارىن سايلايدى جەنە لاۋازىمىنان بوساتادى, كوميسسييالاردىڭ قىزمەتٸ تۋرالى ەسەپتٸ تىڭدايدى;

22) قۇرىلتايعا كونستيتۋتسييامەن جٷكتەلگەن ٶزگە دە ٶكٸلەتتٸكتەردٸ جٷزەگە اسىرادى.

57-باپ

1. قۇرىلتايدى مەملەكەتتٸك تٸلدٸ جەتٸك مەڭگەرگەن دەپۋتاتتار اراسىنان قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلان­عان تٶراعا باسقارادى. قۇرىلتاي تٶراعاسىنىڭ لاۋازىمىنا كانديداتۋرانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۇسىنادى.

قۇرىلتاي تٶراعاسىن سايلاۋدان قايتا باس تارتقان جاع­دايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ
قۇرىلتاي­دى تاراتۋعا قۇقىلى.

2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸگٸ داۋىس بەرگەن جاعدايدا قۇرىلتاي تٶراعاسى لاۋازىمىنان كەرٸ شاقىرىپ الىنۋى, سونداي-اق ورنىنان تٷسۋٸ مٷمكٸن.
3. قۇرىلتاي تٶراعاسى:

1) قۇرىلتاي وتىرىسىن شاقىرادى جەنە وعان تٶراعالىق ەتەدٸ;

2) قۇرىلتايدىڭ قاراۋىنا ەنگٸزٸلەتٸن مەسەلەلەردٸ دايىنداۋعا جالپى باسشىلىق ەتەدٸ;

3) قۇرىلتاي تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارلارىن لاۋازىمعا سايلاۋ ٷشٸن قۇرىلتايعا كانديداتۋرالار ۇسىنادى;

4) قۇرىلتايدىڭ قىزمەتٸندە رەگلامەنتتٸڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ;

5) قۇرىلتايدىڭ ٷيلەستٸرۋ ورگانىنىڭ قىزمەتٸنە باسشىلىق ەتەدٸ;

6) قۇرىلتاي شىعاراتىن اكتٸگە قول قويادى;

7) ٶزٸنە قۇرىلتاي رەگلامەنتٸمەن جٷكتەلەتٸن باسقا دا مٸندەتتەردٸ اتقارادى.

4. كونستيتۋتسييادا ٶزگەشە كٶزدەلمەسە, قۇرىلتاي تٶراعاسى قۇرىلتاي سەسسيياسىن اشادى.
5. قۇرىلتاي تٶراعاسى ٶز قۇزىرەتٸندەگٸ مەسەلەلەر بويىنشا ٶكٸم شىعارادى.

58-باپ

1. قۇرىلتاي سەسسيياسى وتىرىس تٷرٸندە ٶتكٸزٸلەدٸ.
2. قۇرىلتايدىڭ بٸرٸنشٸ سەسسيياسىن قازاقستان رەسپۋبليكا­سى­نىڭ پرەزيدەنتٸ سايلاۋ قورىتىندىسى جارييالانعان كٷننەن باستاپ وتىز كٷننەن كەشٸكتٸرمەي شاقىرادى.
3. قۇرىلتايدىڭ كەزەكتٸ سەسسيياسى جىلىنا بٸر رەت, قىركٷيەكتٸڭ بٸرٸنشٸ جۇمىس كٷنٸ مەن ماۋسىمنىڭ سوڭعى جۇمىس كٷنٸ ارالىعىندا ٶتكٸزٸلەدٸ.
4. سەسسييا قۇرىلتاي وتىرىسىندا اشىلادى جەنە جابىلا­دى. قۇرىلتاي سەسسيياسىن, ەدەتتە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ پرەزيدەنتٸ اشادى. قۇرىلتاي سەسسييالارى اراسىنداعى كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز باستاما­سى­مەن, قۇرىلتاي تٶراعاسىنىڭ نەمەسە قۇرىلتاي دەپۋتات­تارى جالپى سانىنىڭ كەمٸندە ٷشتەن بٸرٸنٸڭ ۇسىنىسىمەن قۇرىلتايدىڭ كەزەكتەن تىس سەسسيياسىن شاقىرا الادى. وندا سەسسييانى شاقىرۋعا نەگٸز بولعان مەسەلەلەر عانا قارالۋى مٷمكٸن.
5. قۇرىلتاي وتىرىسى قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمٸندە ٷشتەن ەكٸسٸ قاتىسقان جاعدايدا ٶتكٸزٸلەدٸ.
6. قۇرىلتاي وتىرىسى اشىق تٷردە ٶتەدٸ. رەگلامەنتتە كٶزدەلگەن جاعدايدا وتىرىس جابىق تٷردە ٶتكٸزٸلۋٸ مٷمكٸن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ, ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸڭ, پرەمەر-مينيستردٸڭ جەنە ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنٸڭ, قازاقستان حالىق كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ, ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ, باس پروكۋروردىڭ, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ كەز كەلگەن وتىرىسقا قاتىسۋعا جەنە سٶز سٶيلەۋگە قۇقىعى بار.

59-باپ

1. قۇرىلتاي كونستيتۋتسييالىق زاڭدا سانى ايقىندالاتىن تۇراقتى كوميتەتتەر, سونداي-اق كوميسسييالار قۇرادى.
2. كوميتەتتەر مەن كوميسسييالار ٶز قۇزىرەتٸندەگٸ مەسەلەلەر بويىنشا قاۋلى شىعارادى.

60-باپ

1. زاڭ شىعارۋعا باستاما جاساۋ قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە, قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنا, ٷكٸمەتكە, قازاقستان حالىق كەڭەسٸنە تيەسٸلٸ جەنە تەك قانا قۇرىلتايدا ٸسكە اسىرىلادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ زاڭ جوبالارىن قاراۋدىڭ باسىمدىعىن ايقىنداۋعا قۇقىلى, بۇل تيٸستٸ زاڭ جوبالارى بٸرٸنشٸ كەزەكتە ەكٸ اي ٸشٸندە قابىلدانۋعا تيٸس دەگەندٸ بiلدiرەدi.
3. قۇرىلتاي:

1) جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىق سۋبەكتٸسٸ بولۋى­نا, ازاماتتىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا, جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ مٸندەتتەمەلەرٸ مەن جاۋاپتىلىعىنا;

2) مەنشٸك رەجيمٸنە جەنە ٶزگە دە زاتتىق قۇقىقتارعا;

3) مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارىن ۇيىمداستىرۋدىڭ جەنە ولاردىڭ قىزمەتٸنٸڭ, مەملەكەتتٸك جەنە ەسكەري قىزمەتتٸڭ نەگٸزدەرٸنە;

4) سالىق سالۋعا, الىمدار مەن باسقا دا مٸندەتتٸ تٶلەمدەردٸ بەلگٸلەۋگە نەمەسە ولاردىڭ كٷشٸن جويۋعا;

5) رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت, مەملەكەتتٸك قارىز, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكالىق جەنە ٶزگە دە كٶمەك
كٶرسەتۋ مەسەلەلەرٸنە;

6) سوت قۇرىلىسى مەن سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋ مەسەلەلەرٸنە;

7) راقىمشىلىق جاساۋ مەسەلەلەرٸنە;

8) بٸلٸمگە, عىلىمعا, مەدەنيەتكە, دەنساۋلىق ساقتاۋعا جەنە ەلەۋمەتتٸك قامسىزداندىرۋعا;

9) كەسٸپورىنداردى جەنە ولاردىڭ مٷلكٸن جەكەشەلەن­دٸرۋگە;

10) قورشاعان ورتانى قورعاۋعا;

11) قازاقستان رەسپۋبليكاcىنىڭ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىسىنا;

12) مەملەكەت قورعانىسى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە;

13) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرٸنە;

14) حالىقارالىق شارتتاردى راتيفيكاتسييالاۋعا جەنە دەنونساتسييالاۋعا;

15) مەملەكەتتٸك ناگرادالار مەن قۇرمەتتٸ اتاقتارعا;

16) كونستيتۋتسيياعا سەيكەس ٶزگە دە مەسەلەلەرگە قاتىستى اسا ماڭىزدى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەيتٸن, نەگٸز قۇراۋشى قاعيداتتار مەن نورمالاردى بەلگٸلەيتٸن زاڭ شىعارۋعا قۇقىلى.

4. حالىقتىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىنا, كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىسقا, قوعامدىق تەرتٸپتٸڭ ساقتالۋىنا, ەلدٸڭ
   ەكونوميكا­لىق قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتەر تٶندٸرەتٸن جاعدايلارعا جەدەل دەن قويۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ زاڭ شىعارۋ باستاماسىمەن ەنگٸزگەن زاڭ جوبالارىن قۇرىلتاي دەرەۋ قاراۋعا تيٸس.

وسى تارماقتىڭ بٸرٸنشٸ بٶلٸگٸندە كٶزدەلگەن زاڭ جوبالارى قۇرىلتايعا ەنگٸزٸلگەن جاعدايدا ٷكٸمەت ٶزٸنە جاۋاپكەرشٸلٸك الا وتىرىپ, وسى باپتىڭ 3-تارماعىندا كٶرسەتٸلگەن مەسەلەلەر بويىنشا زاڭ كٷشٸ بار ۋاقىتشا نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكت قابىلداۋعا قۇقىلى. مۇنداي اكت قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭ كٷشٸنە ەنگەنگە دەيٸن نەمەسە قۇرىلتاي زاڭ جوبالارىن قابىلداماي تاستاعانعا دەيٸن قولدانىستا بولادى.

5. قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭ ون كٷن ٸشٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە قول قويۋعا ۇسىنىلادى.

قۇرىلتاي زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن تۇتاستاي قابىلداماي تاستاۋعا قۇقىلى. مۇنداي جاعدايدا زاڭ جوباسى قابىلدانبادى دەپ سانالادى جەنە باستاماشىعا قايتارىلادى.

6. مەملەكەتتٸك كٸرٸستٸ قىسقارتۋدى نەمەسە مەملەكەتتٸك شىعىستى ۇلعايتۋدى كٶزدەيتٸن زاڭ جوبالارى ٷكٸمەتتٸڭ وڭ قورىتىندىسى بولعان كەزدە عانا ەنگٸزٸلۋٸ مٷمكٸن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ زاڭ شىعارۋ باستاماسىمەن قۇرىلتايعا ەنگٸزٸلەتٸن زاڭ جوبالارى ٷشٸن مۇنداي قورىتىندى تالاپ ەتٸلمەيدٸ.
7. ٷكٸمەت ەنگٸزگەن زاڭ جوباسى قابىلدانباسا, پرەمەر-مينيستر قۇرىلتاي وتىرىسىندا ٷكٸمەتكە سەنٸم بٸلدٸرۋ مەسەلە­سٸن قويۋعا قۇقىلى. بۇل مەسەلە سەنٸم بٸلدٸرۋ مەسەلەسٸ قويىل­عان­نان باستاپ قىرىق سەگٸز ساعاتتان كەيٸن عانا داۋىسقا سالىنادى. ەگەر سەنٸمسٸزدٸك ۆوتۋمى تۋرالى ۇسىنىس قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىن الماسا, زاڭ جوباسى داۋىسقا سالىنباي قابىلداندى دەپ سانالادى. الايدا ٷكٸمەت بۇل قۇقىقتى جىلىنا ەكٸ رەتتەن ارتىق پايدالانا المايدى.

61-باپ

1. قۇرىلتاي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا مٸندەتتٸ كٷشٸ بار زاڭ جەنە قاۋلى قابىلدايدى.
2. زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قول قويعاننان كەيٸن كٷشٸنە ەنەدٸ.
3. كونستيتۋتسييالىق زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىندا كٶزدەلگەن مەسەلەلەر بويىنشا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمٸندە ٷشتەن ەكٸسٸنٸڭ داۋىسىمەن قابىلدانادى.
4. كونستيتۋتسييادا ٶزگەشە كٶزدەلمەسە, قۇرىلتاي دەپۋ­تات­تاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن زاڭدى قابىلدايدى.

كونستيتۋتسييادا ٶزگەشە كٶزدەلمەسە, قۇرىلتاي قاۋلىسى دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن قابىلدانادى.

5. زاڭدار, قۇرىلتاي قاۋلىلارى كونستيتۋتسيياعا قايشى كەلمەۋگە تيٸس. قۇرىلتاي قاۋلىلارى زاڭدارعا قايشى كەلمەۋگە تيٸس.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالىق جەنە ٶزگە دە نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸن ەزٸرلەۋ, ۇسىنۋ, تالقىلاۋ, قولدانىسقا ەنگٸزۋ جەنە جارييالاۋ تەرتٸبٸ زاڭمەن جەنە قۇرىلتاي رەگلامەنتٸمەن رەتتەلەدٸ.

 62-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قۇرىلتاي تٶراعاسىمەن جەنە پرەمەر-مينيسترمەن كونسۋلتاتسييادان كەيٸن قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى.
2. قۇرىلتاي كەلٸسٸمٸمەن تاعايىندالاتىن لاۋازىمعا پرەزيدەنت ۇسىنعان كانديداتۋرانى تاعايىنداۋعا كەلٸسٸم بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان, سونداي-اق قۇرىلتاي تٶراعاسىن سايلاۋدان قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى.
3. قۇرىلتايدى تٶتەنشە جاعداي نەمەسە سوعىس جاعدايى كەزٸندە, پرەزيدەنت ٶكٸلەتتٸگٸنٸڭ سوڭعى التى ايىندا, سونداي-اق الدىڭعى تاراتۋدان كەيٸنگٸ بٸر جىل ٸشٸندە نەمەسە كونستيتۋتسييانىڭ 51-بابىنىڭ 3-تارماعىندا بەلگٸلەنگەن جاعدايدا تاراتۋعا بولمايدى.

V بٶلٸم

ٷكٸمەت

63-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتقارۋشى بيلٸگٸن جٷزەگە اسىرادى, اتقارۋشى ورگاندار جٷيەسٸن باسقارادى جەنە ولاردىڭ قىزمەتٸنە باسشىلىق ەتەدٸ.
2. ٷكٸمەت – القالى ورگان, ول ٶز قىزمەتٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ مەن قۇرىلتاي الدىندا جاۋاپتى.
3. ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ كونستيتۋتسييانىڭ 56-بابىنىڭ 17) تار­ماق­­شاسىندا كٶزدەلگەن جاعدايدا قۇرىلتايعا ەسەپ بەرەدٸ.
4. ٷكٸمەتتٸڭ قۇزىرەتٸ, ۇيىمداستىرىلۋ جەنە قىزمەت تەرتٸبٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى. 

64-باپ

1. ٷكٸمەتتٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ كونستيتۋتسييادا كٶزدەلگەن تەرتٸپپەن قۇرادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە پرەمەر-مينيستر تاعايىندالعاننان كەيٸن ون كٷن ٸشٸندە ٷكٸمەتتٸڭ قۇرىلىمى مەن قۇرامى تۋرالى ۇسىنىس ەنگٸزەدٸ.
3. ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقى مەن پرەزيدەنتٸنە انت بەرەدٸ.

65-باپ

ٷكٸمەت:

1) مەملەكەتتiڭ ەلەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ, قورعانىس قابiلەتiنiڭ, قاۋiپسiزدiگiنiڭ, قوعامدىق تەرتiپتi قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸنٸڭ نەگiزگi باعىتتارىن ەزiرلەيدi جەنە ولاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىن ۇيىمداستىرادى;

2) قۇرىلتايعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ جەنە ونىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتٸ ۇسىنادى, بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ;

3) قۇرىلتايعا زاڭ جوبالارىن ەنگٸزەدٸ جەنە زاڭداردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ;

4) مەملەكەتتٸك مەنشٸكتٸ باسقارۋدى ۇيىمداستىرادى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ساياساتىن جٷرگٸزۋ شارالارىن ەزٸرلەيدٸ;

6) مينيسترلٸكتەردٸڭ, ٶزگە دە ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتٸنە باسشىلىق ەتەدٸ;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مينيسترلٸكتەرٸ, ٶزگە دە ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارى اكتٸلەرٸنٸڭ تولىق نەمەسە بٸر بٶلٸگٸندە كٷشٸن جويادى نە قولدانىسىن توقتاتا تۇرادى;

8) مەملەكەتتٸك بيۋدجەت ەسەبٸنەن قامتىلاتىن بارلىق ورگان ٷشٸن قارجىلاندىرۋدىڭ جەنە قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەكاقى تٶلەۋدٸڭ بٸرىڭعاي جٷيەسٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتiنٸڭ كەلٸسٸمٸمەن بەكٸتەدٸ;

9) ٶزٸنە كونستيتۋتسييامەن, زاڭدارمەن جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتiنٸڭ اكتٸلەرٸمەن جٷكتەلگەن ٶزگە دە فۋنكتسييالاردى ورىندايدى.

66-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ:

1) ٷكٸمەت قىزمەتٸن ۇيىمداستىرادى جەنە باسقارادى, ونىڭ جۇمىسى ٷشٸن دەربەس جاۋاپ بەرەدٸ;

2) ٷكٸمەت قاۋلىسىنا قول قويادى;

3) ٷكٸمەت قىزمەتٸنٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى جٶنٸندە جەنە ونىڭ بارلىق اسا ماڭىزدى شەشٸمدەرٸ تۋرالى پرەزيدەنت پەن قۇرىلتايعا باياندايدى;

4) ٷكٸمەت قىزمەتٸن ۇيىمداستىرۋعا جەنە باسقارۋعا بايلانىستى باسقا دا فۋنكتسييالاردى ورىندايدى.

67-باپ

1. ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ ٶز قۇزىرەتٸ شەگٸندە دەربەس شەشٸم قابىلدايدى جەنە ٶزٸنە باعىنىستى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جۇمىسى ٷشٸن پرەمەر-مينيستر الدىندا دەربەس جاۋاپ بەرەدٸ. ٷكٸمەت جٷرگٸزٸپ وتىرعان ساياساتپەن كەلٸسپەيتٸن نەمەسە ونى ٸسكە اسىرمايتىن ٷكٸمەت مٷشەسٸ ورنىنان تٷسۋگە ٶتٸنٸش بەرەدٸ نە لاۋازىمىنان بوساتىلۋعا تيٸس.
2. ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنٸڭ ٶكٸلدٸ ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولۋعا, وقىتۋشىلىق, عىلىمي, شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا اقى تٶلەنەتٸن لاۋازىمدى اتقارۋعا, كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سەيكەس ٶزٸنٸڭ لاۋازىمدىق مٸندەتٸ بولاتىن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, كوممەرتسييالىق ۇيىمنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسٸنٸڭ قۇرامىنا كٸرۋگە قۇقىعى جوق.

68-باپ

1. ٷكٸمەت ٶز قۇزىرەتٸندەگٸ مەسەلەلەر بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا مٸندەتتٸ كٷشٸ بار قاۋلى شىعارادى.

2. پرەمەر-مينيستر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا مٸندەتتٸ كٷشٸ بار ٶكٸم شىعارادى.

3. ٷكٸمەت قاۋلىلارى مەن پرەمەر-مينيستردٸڭ ٶكٸمدەرٸ كونستيتۋتسيياعا, زاڭدارعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ اكتٸلەرٸنە قايشى كەلمەۋگە تيٸس.

69-باپ

1. ٷكٸمەت جاڭادان سايلانعان قۇرىلتاي الدىندا ٶز ٶكٸلەتتٸگٸن دوعارادى.
2. ٷكٸمەت جەنە ونىڭ كەز كەلگەن مٷشەسٸ ٶزدەرٸنە جٷكتەلگەن فۋنكتسييالاردى ودان ەرٸ ورىنداۋ مٷمكٸن ەمەس دەپ ەسەپتەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە ورنىنان تٷسۋ تۋرالى مەلٸمدەمە بەرۋگە قۇقىلى.
3. قۇرىلتاي ٷكٸمەتكە سەنٸمسٸزدٸك ۆوتۋمىن بٸلدٸرگەن جاعدايدا ٷكٸمەت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە ورنىنان تٷسۋ تۋرالى مەلٸمدەيدٸ.
4. ورنىنان تٷسۋدٸ قابىلداۋ نەمەسە قابىلداماۋ تۋرالى مەسەلەنٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ون كٷن ٸشٸندە قارايدى.
5. ورنىنان تٷسۋدٸ قابىلداۋ ٷكٸمەتتٸڭ نە ونىڭ تيٸستٸ مٷشەسٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ توقتاتىلعانىن بٸلدٸرەدٸ.
   پرەمەر-مينيستردٸڭ ورنىنان تٷسۋٸن قابىلداۋ بٷكٸل ٷكٸمەتتٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ توقتاتىلعانىن بٸلدٸرەدٸ.
6. ٷكٸمەتتٸڭ نەمەسە ونىڭ مٷشەسٸنٸڭ ورنىنان تٷسۋٸ قابىلدانباعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ وعان مٸندەتتەرٸن ودان ەرٸ اتقارۋدى تاپسىرادى.
7. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز باستاما­سىمەن ٷكٸمەتتٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن توقتاتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداۋعا جەنە ونىڭ كەز كەلگەن مٷشەسٸن لاۋازىمىنان بوساتۋعا قۇقىلى. پرەمەر-مينيستردٸ لاۋازىمىنان بوساتۋ بٷكٸل ٷكٸمەتتٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ توقتاتىلعانىن بٸلدٸرەدٸ.

VI بٶلٸم

قازاقستان حالىق كەڭەسٸ

70-باپ

1. قازاقستان حالىق كەڭەسٸ – قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ مٷددەسٸن بٸلدٸرەتٸن جوعارى كونسۋلتاتيۆتٸك
   ورگان.
2. قازاقستان حالىق كەڭەسٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنان قۇرالادى.
3. قازاقستان حالىق كەڭەسٸن قۇرۋ, ونىڭ قۇرامىن قالىپتاس­تىرۋ تەرتٸبٸ, ٶكٸلەتتٸگٸ جەنە قىزمەتٸنٸڭ
   ۇيىمداستى­رىلۋى كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

71-باپ

قازاقستان حالىق كەڭەسٸ:

1) مەملەكەتتٸڭ ٸشكٸ ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى, قوعامدىق كەلٸسٸمدٸ, جالپىۇلتتىق بٸرلٸك پەن ىنتىماقتى نىعايتۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىزمەتٸنٸڭ نەگٸز قۇراۋشى قاعيداتتارىن جەنە جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ٸلگەرٸلەتۋ جٶنٸندە ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمدار ەزٸرلەيدٸ;

2) قۇرىلتايعا زاڭ جوبالارىن ەنگٸزەدٸ;

3) جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم تاعايىنداۋ تۋرالى باستاما كٶتەرەدٸ;

4) كونستيتۋتسييالىق زاڭعا سەيكەس ٶزگە دە ٶكٸلەتتٸكتەردٸ جٷزەگە اسىرادى.

VII بٶلٸم

كونستيتۋتسييالىق سوت

72-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق سوتى – كونستيتۋتسييالىق باقىلاۋدى جٷزەگە اسىراتىن جەنە بٷكٸل ەل اۋماعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸن تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸك ورگان.
2. كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعا مەن ون سۋديادان تۇرادى. ولاردىڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ – سەگٸز جىل.

كونستيتۋتسيياعا سەيكەس بٸر ادام بٸر رەتتەن ارتىق كونستيتۋتسييالىق سوت سۋدياسى بولىپ تاعايىندالمايدى.

3. كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى جەنە ول ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ ٸشٸندە كونستيتۋتسييالىق سوت سۋدياسى دا بولادى.

كونستيتۋتسيياعا سەيكەس بٸر ادام بٸر رەتتەن ارتىق كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسى بولىپ تاعايىندالمايدى.

4. كونستيتۋتسييالىق سوت سۋديالارىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن بەرٸلگەن قۇرىلتاي كە­لٸسٸ­مٸمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى.

كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارىن كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسىنىڭ ۇسىنۋىمەن
كونستيتۋتسييا­لىق سوت سۋديالارى اراسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى.

5. كونستيتۋتسييالىق سوت سۋدياسىنىڭ دەپۋتات مانداتىن قاتار الىپ جٷرۋٸنە, وقىتۋشىلىق, عىلىمي, شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا اقى تٶلەنەتٸن لاۋازىمدى اتقارۋىنا, كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋىنا, سونداي-اق كوممەرتسييا­لىق ۇيىمنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسٸنٸڭ قۇرامىنا كٸرۋٸنە بولمايدى.
6. كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسى مەن سۋديالارىن قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جەنە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ولاردى ٶز ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸ ٸشٸندە تيٸسٸنشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ نە قۇرىلتايدىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز ۇستاۋعا, كٷزەتپەن ۇستاۋعا, كٷشتەپ ەكەلۋگە, سوت تەرتٸبٸمەن قولدانىلاتىن ەكٸمشٸلٸك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
7. كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ ۇيىمداستىرىلۋى جەنە قىزمەتٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭمەن رەتتەلەدٸ.

73-باپ

1. كونستيتۋتسييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ, قۇرىلتاي تٶراعاسىنىڭ, قۇرىلتاي
   دەپۋتاتتا­رى­نىڭ جالپى سانىنىڭ كەمٸندە بەستەن بٸرٸنٸڭ, پرەمەر-مينيستردٸڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا:

1) داۋ تۋىنداعان جاعدايدا پرەزيدەنتتٸڭ, قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن جەنە جالپىحالىقتىق
رەفەرەن­دۋم­دى ٶتكٸزۋدٸڭ دۇرىستىعى مەسەلەسٸن شەشەدٸ;

2) پرەزيدەنت قول قويعانعا دەيٸن قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭداردىڭ كونستيتۋتسيياعا سەيكەستٸگٸن قارايدى;

3) قۇرىلتاي قابىلداعان قاۋلىلاردىڭ كونستيتۋتسيياعا سەيكەستٸگٸن قارايدى;

4) حالىقارالىق شارتتاردى راتيفيكاتسييالاعانعا دەيٸن ولاردىڭ كونستيتۋتسيياعا سەيكەستٸگٸن قارايدى;

5) حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ولاردىڭ ورگاندارى شەشٸمدەرٸنٸڭ ورىندالۋىنىڭ كونستيتۋتسيياعا سەيكەستٸگٸن قارايدى;

6) كونستيتۋتسييا نورمالارىنا رەسمي تٷسٸندٸرمە بەرەدٸ;

7) كونستيتۋتسييانىڭ 50-بابىنىڭ 2 جەنە 3-تارماقتارىندا بەلگٸلەنگەن جاعدايلاردا قورىتىندى بەرەدٸ.

2. كونستيتۋتسييالىق سوت كونستيتۋتسييانىڭ 46-بابىنىڭ 11) تارماقشاسىندا كٶزدەلگەن جاعدايدا – پرەزيدەنتتٸڭ ٶتiنiشiن, سونداي-اق كونستيتۋتسييانىڭ 79-بابىندا بەلگiلەنگەن جاعدايدا سوتتىڭ ٶتiنiشiن قارايدى.
3. كونستيتۋتسييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتا­رىنىڭ كونستيتۋتسييادا كٶزدەلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا تٸكەلەي قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸنٸڭ كونستيتۋتسيياعا سەيكەستٸگٸن ولاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸ بويىنشا قارايدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ كونستيتۋتسييالىق سوتقا جٷگٸنۋ تەرتٸبٸ مەن شارتتارى كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

4. كونستيتۋتسييالىق سوت وسى باپتىڭ 1-تارماعىنىڭ 4), 5) جەنە 6) تارماقشالارىندا كٶرسەتٸلگەن مەسەلەلەردٸ, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸنٸڭ كونستيتۋتسيياعا سەيكەستٸگٸن باس پروكۋروردىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا قارايدى.
5. كونستيتۋتسييالىق سوت ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسييادا بەكٸتٸلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸنٸڭ كونستيتۋتسيياعا سەيكەستٸگٸن ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا قارايدى.
6. كونستيتۋتسييالىق سوت كونستيتۋتسييانىڭ 50-بابىنىڭ 1-تارماعىندا جەنە 51-بابىنىڭ 1-تارماعىندا بەلگٸلەنگەن جاعدايلاردا قورىتىندى بەرەدٸ.

74-باپ

1. كونستيتۋتسييانىڭ 73-بابى 1-تارماعىنىڭ 1) تارماقشا­سىندا كٶرسەتٸلگەن مەسەلەلەر بويىنشا كونستيتۋتسييالىق سوتقا ٶتٸنٸش بەرٸلگەن جاعدايدا تيٸسٸنشە قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ قىزمەتٸنە كٸرٸسۋٸ, قۇرىلتايدىڭ سايلانعان دەپۋتاتتارىن تٸركەۋ, جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم قورىتىندىسىن شىعارۋ توقتاتىلا تۇرادى.

2. كونستيتۋتسييانىڭ 73-بابى 1-تارماعىنىڭ 2) جەنە 4) تارماقشالارىندا كٶرسەتٸلگەن مەسەلەلەر بويىنشا كونستيتۋ­تسييالىق سوتقا ٶتٸنٸش بەرٸلگەن جاعدايدا تيٸستٸ اكتٸلەرگە قول قويۋ نە ولاردى راتيفيكاتسييالاۋ مەرزٸمٸنٸڭ ٶتۋٸ توقتا­تىلا تۇرادى.
3. كونستيتۋتسييالىق سوت ٶز شەشٸمٸن كونستيتۋتسييالىق زاڭدا بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە شىعارادى.

75-باپ

1. كونستيتۋتسيياعا سەيكەس كەلمەيدٸ دەپ تانىلعان زاڭدار مەن حالىقارالىق شارتتارعا قول قويىلمايدى نە راتيفيكاتسييالانبايدى جەنە ولار قولدانىسقا ەنگٸزٸلمەيدٸ.
2. كونستيتۋتسيياعا سەيكەس كەلمەيدٸ دەپ تانىلعان, ونىڭ ٸشٸندە ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسييادا بەكٸتٸلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتٸرەدٸ دەپ تانىلعان زاڭدار مەن ٶزگە دە نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەر, ولاردىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرٸ كونستيتۋتسييالىق سوت شەشٸم قابىلداعان كٷننەن نەمەسە ول بەلگٸلەگەن كٷننەن باستاپ قولدانىسىن توقتاتادى جەنە قولدانىلماۋعا تيٸس.

كونستيتۋتسييالىق سوت بەرگەن تٷسٸندٸرمەدە كونستيتۋتسيياعا سەيكەس كەلەدٸ دەپ تانىلعان زاڭدار مەن ٶزگە دە نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەر, ولاردىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرٸ وسى تٷسٸندٸرمەدەگٸدەي قولدانىلۋعا تيٸس.

3. كونستيتۋتسييالىق سوت ورىندالۋى كونستيتۋتسيياعا سەيكەس كەلمەيدٸ دەپ تانىعان حالىقارالىق ۇيىمدار مەن ولاردىڭ ورگاندارىنىڭ شەشٸمدەرٸ, ونىڭ ٸشٸندە جەكەلەگەن ەرەجەلەرٸ ورىندالماۋعا تيٸس.
4. كونستيتۋتسييالىق سوت شەشٸمدەرٸ قابىلدانعان كٷنٸنەن باستاپ كٷشٸنە ەنەدٸ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا جالپىعا بٸردەي مٸندەتتٸ, تٷپكٸلٸكتٸ بولادى جەنە ولارعا شاعىم جاسالمايدى.

VIII بٶلٸم

سوت تٶرەلiگi. پروكۋراتۋرا.

قۇقىق قورعاۋ تەتٸكتەرٸ

76-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا سوت تٶرەلٸگٸن سوت قانا جٷزەگە اسىرادى.
2. سوت بيلٸگٸ سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋدٸڭ زاڭدا بەلگٸلەنگەن ازاماتتىق, ەكٸمشٸلٸك, قىلمىستىق جەنە ٶزگە دە نىساندارى ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى. زاڭدا كٶزدەلگەن جاعدايدا قىلمىستىق سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋ القابيلەردٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتەدٸ.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوتتارى – جوعارعى سوت, زاڭمەن قۇرىلعان جەرگٸلٸكتٸ جەنە باسقا دا سوتتار.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جٷيەسٸ كونستيتۋتسييادا جەنە كونستيتۋتسييالىق زاڭدا بەلگٸلەنەدٸ. قانداي دا بٸر اتاۋمەن ارناۋلى جەنە تٶتەنشە سوتتاردى قۇرۋعا جول بەرٸلمەيدٸ.

77-باپ

1. سوت بيلٸگٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان جٷزەگە اسىرىلادى, ول ادامنىڭ, ازاماتتىڭ, ۇيىمداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸن قورعاۋدى, سونداي-اق كونستيتۋتسييانىڭ, زاڭداردىڭ, ٶزگە دە نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق شارتتارىنىڭ ورىندالۋىن ماقسات ەتەدٸ.
2. سوت بيلٸگٸ كونستيتۋتسييانىڭ, زاڭداردىڭ, ٶزگە دە نورماتيۆ­تٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق شارتتارىنىڭ نورمالارىن قولدانۋعا بايلا­نىس­تى تۋىندايتىن بارلىق ٸستەر مەن داۋلارعا قولدانىلادى.
3. سوت شەشٸمٸنٸڭ, ٷكٸمٸ مەن ٶزگە دە قاۋلىسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٷكٸل اۋماعىندا مٸندەتتٸ كٷشٸ بار.

78-باپ

1. سۋديا سوت تٶرەلٸگٸن ٸسكە اسىرۋ كەزٸندە تەۋەلسٸز بولادى جەنە كونستيتۋتسييا مەن زاڭعا عانا باعىنادى.
2. سوت تٶرەلٸگٸن ٸسكە اسىرعان كەزدە سوتتىڭ قىزمەتٸنە مٷلدەم ارالاسۋعا بولمايدى جەنە بۇل زاڭ بويىنشا جاۋاپ­تى­لىققا الىپ كەلەدٸ. سۋديالار ناقتى ٸستەر بويىنشا ەسەپ بەرمەيدٸ.
3. سۋديا سوت تٶرەلٸگٸن ٸسكە اسىرۋ كەزٸندە مىنا قاعيداتتاردى باسشىلىققا الۋعا تيٸس:

1) ەشكٸمنٸڭ ٶزٸنە زاڭدا كٶزدەلگەن سوتتىلىعىن ونىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز ٶزگەرتۋگە بولمايدى;

2) سوتتا ەر ادامنىڭ ٶز سٶزٸن تىڭداتۋعا قۇقىعى بار;

3) ايىپتالۋشى ٶزٸنٸڭ كٸنەسٸز ەكەنٸن دەلەلدەۋگە مٸندەتتٸ ەمەس;

4) ادامنىڭ كٸنەلٸ ەكەنٸنە قاتىستى كەز كەلگەن كٷمەن ايىپتالۋشىنىڭ پايداسىنا قاراستىرىلادى;

5) زاڭسىز جولمەن الىنعان دەلەلدەمەلەردٸڭ زاڭدى كٷشٸ جوق. ەشكٸمدٸ ٶزٸنٸڭ جەكە مويىنداۋى نەگٸزٸندە عانا سوتتاۋعا بولمايدى;

6) قىلمىستىق زاڭدى ۇقساستىعىنا قاراي قولدانۋعا جول بەرٸلمەيدٸ.

4. كونستيتۋتسييادا بەلگٸلەنگەن سوت تٶرەلٸگٸ قاعيداتتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق سوتتارى مەن
   سۋديالارى­نا ورتاق جەنە بٸرىڭعاي.

79-باپ

سوتتاردىڭ ادام مەن ازاماتتىڭ كونستيتۋتسييادا بەكٸتٸلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتٸرەتٸن زاڭداردى جەنە ٶزگە دە نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ قولدانۋعا قۇقىعى جوق.

ەگەر سوت قولدانىلۋعا تيٸس زاڭ نەمەسە ٶزگە دە نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكت ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ كونستيتۋتسييادا بەكٸتٸلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەل­تٸرە­دٸ دەپ تاپسا, ول ٸس جٷرگٸزۋدٸ توقتاتا تۇرۋعا جەنە وسى اكتٸنٸ كونستي­تۋتسييالىق ەمەس دەپ تانۋ تۋرالى ۇسىنۋمەن كونستيتۋ­تسييا­لىق سوتقا جٷگٸنۋگە مٸندەتتٸ.

80-باپ

1. سوتتار تۇراقتى سۋديالاردان تۇرادى, ولاردىڭ تەۋەلسٸز­دٸگٸ كونستيتۋتسييامەن جەنە زاڭمەن قورعالادى. سۋديانىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ تەك قانا زاڭدا بەلگٸلەنگەن نەگٸزدەرمەن توقتاتىلۋى نەمەسە توقتاتىلا تۇرۋى مٷمكٸن.
2. سۋديانى قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جەنە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, تيٸسٸنشە جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ قورىتىندىسىنا نەگٸزدەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ كەلٸسٸمٸنسٸز نە قۇرىلتايدىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز ونى ۇستاۋعا, كٷزەتپەن ۇستاۋعا, كٷشتەپ ەكەلۋگە, سوت تەرتٸبٸمەن قولدانىلاتىن ەكٸمشٸلٸك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى سوتتارىنىڭ سۋديالارىنا قويىلاتىن تالاپتار كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.
4. سۋديانىڭ دەپۋتات مانداتىن قاتار الىپ جٷرۋٸنە, وقىتۋشىلىق, عىلىمي, شىعارماشىلىق قىزمەتتەن باسقا اقى تٶلەنەتٸن لاۋازىمدى اتقارۋىنا, كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸ جٷزەگە اسىرۋىنا, كوممەرتسييالىق ۇيىمنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەمەسە بايقاۋشى كەڭەسٸنٸڭ قۇرامىنا كٸرۋٸنە بولمايدى.

81-باپ

سوتتاردى قارجىلاندىرۋ, سۋديالاردى تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبٸنەن جٷرگٸزٸلەدٸ جەنە سوت تٶرەلٸگٸن تولىق ەرٸ تەۋەلسٸز جٷزەگە اسىرۋ مٷمكٸندٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس.

82-باپ

جوعارعى سوت – جەرگٸلٸكتٸ جەنە باسقا دا سوتتاردىڭ قاراۋىنا جاتاتىن ازاماتتىق, ەكٸمشٸلٸك, قىلمىستىق جەنە ٶزگە دە ٸستەر بويىنشا جوعارى سوت ورگانى, ول زاڭدا كٶزدەلگەن جاعدايدا ٶزٸنٸڭ قاراۋىنا جاتاتىن سوت ٸستەرٸن قارايدى جەنە سوت پراكتيكاسى مەسەلەلەرi بويىنشا تٷسiندٸرۋ بەرەدٸ.

83-باپ

1. جوعارعى سوت تٶراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ ۇسىنىمىمەن تاعايىنداي­دى جەنە ول ٶز ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸ ٸشٸندە جوعارعى سوت سۋدياسى دا بولادى. جوعارعى سوت تٶراعاسىنىڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ – التى جىل.

كونستيتۋتسيياعا سەيكەس بٸر ادام بٸر رەتتەن ارتىق جوعارعى سوت تٶراعاسى بولىپ تاعايىندالمايدى.

جوعارعى سوت سۋديالارىن قۇرىلتاي جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ ۇسىنىمى نەگٸزٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ۇسىنۋىمەن سايلايدى.

2. جەرگٸلٸكتٸ جەنە باسقا دا سوت سۋديالارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ ۇسىنىمىمەن تاعايىندايدى.
3. سوتتاردا كونستيتۋتسييالىق زاڭعا سەيكەس سوت القالارى قۇرىلۋى مٷمكٸن.
4. جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى.
5. جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ مəرتەبەسٸ, قۇرامىن قالىپتاس­تىرۋ تəرتٸبٸ جəنە جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ زاڭدا ايقىندالادى.

84-باپ

1. پروكۋراتۋرا مەملەكەت اتىنان قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ اۋماعىندا زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىنا جوعارى قاداعالاۋدى زاڭدا بەلگٸلەنگەن شەكتە جەنە نىساندا جٷزەگە اسىرادى, سوتتا مەملەكەت مٷددەسiن بiلدiرەدi جەنە مەملەكەت اتىنان قىلمىستىق قۋدالاۋدى جٷزەگە اسىرادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى ورتا­لىقتان­دىرىلعان بٸرىڭعاي جٷيەنٸ قۇرايدى, تٶمەن تۇرعان پروكۋرورلار جوعارى تۇرعان پروكۋرورلارعا جەنە باس پروكۋرور­عا باعىنادى. ول ٶز ٶكٸلەتتٸگٸن باسقا مەملەكەتتٸك ورگان­­­دار­دان, لاۋازىمدى ادامداردان تەۋەلسٸز جٷزەگە اسىرادى جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە عانا ەسەپ بەرەدٸ.
3. باس پروكۋروردى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى. باس پروكۋروردىڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸ – التى جىل.

كونستيتۋتسيياعا سەيكەس بٸر ادام بٸر رەتتەن ارتىق باس پروكۋرور بولىپ تاعايىندالمايدى.

4. باس پروكۋروردى قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جەنە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ونى ٶز ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸ ٸشٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ كەلٸسٸمٸنسٸز ۇستاۋعا, كٷزەتپەن ۇستاۋعا, كٷشتەپ ەكەلۋگە, سوت تەرتٸبٸمەن قولدانىلاتىن ەكٸمشٸلٸك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
5. پروكۋراتۋرانىڭ قۇزىرەتٸ, قىزمەتٸنٸڭ ۇيىمداس­تىرىلۋى مەن تەرتٸبٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

85-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋəكٸل ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ بۇزىلعان قۇقىق­تارى مەن بوستاندىقتارىن قالپىنا كەلتٸرۋگە جəردەمدەسەدٸ, ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ٸلگەرٸلەتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
2. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋəكٸلدٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تاعايىندايدى.
3. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋəكٸل ٶز ٶكٸلەتتٸگٸن جٷزەگە اسىرۋ كەزٸندە تəۋەلسٸز بولادى جəنە مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامدارعا ەسەپ بەرمەيدٸ.
4. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋəكٸلدٸ قىلمىس ورنىندا نەمەسە اۋىر جەنە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعداي­لارىن قوسپاعاندا, ونى ٶز ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸ ٸشٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ كەلٸسٸمٸنسٸز ۇستاۋعا, كٷزەتپەن ۇستاۋعا, كٷشتەپ ەكەلۋگە, سوت تەرتٸبٸمەن قولدانى­لاتىن ەكٸم­­شٸ­­لٸك جازالاۋعا, قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولمايدى.
5. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋəكٸلدٸڭ قۇقىقتىق جاعدايى مەن قىزمەتٸن ۇيىمداستىرۋ كونستيتۋتسييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

86-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادۆوكاتۋرا ادامنىڭ مەملەكەت كەپٸلدٸك بەرگەن سوت ارقىلى قورعالۋ قۇقىعىن جەنە زاڭ كٶمەگٸن الۋ قۇقىعىن ٸسكە اسىرۋعا جەردەمدەسەدٸ. زاڭ كٶمەگٸن ادۆوكاتتار مەن ٶزگە تۇلعالار زاڭعا سەيكەس كٶرسەتەدٸ.
2. ادۆوكات قىزمەتٸن جٷزەگە اسىرۋ تەرتٸبٸ, ادۆوكات قۇقىقتارى, مٸندەتتەرٸ مەن جاۋاپتىلىعى زاڭدا ايقىندالادى.

IX بٶلٸم

جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جەنە ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ

87-باپ

جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋدى تيٸستٸ اۋماقتاعى احۋالدىڭ جاي-كٷيٸنە جاۋاپتى جەرگٸلٸكتٸ ٶكٸلدٸ جەنە اتقارۋشى ورگاندار جٷزەگە اسىرادى.

88-باپ

1. جەرگٸلٸكتٸ ٶكٸلدٸ ورگاندار – مەسليحاتتار تيٸستٸ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸك حالقىنىڭ ەرٸك-مٷددەسٸن بٸلدٸرەدٸ جەنە جالپىمەملەكەتتٸك مٷددەلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, ونى ٸسكە اسىرۋعا قاجەتتٸ شارالاردى ايقىندايدى, ولاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىن باقىلايدى.
2. مەسليحاتتاردى حالىق جالپىعا بٸردەي, تەڭ, تٶتە سايلاۋ قۇقىعى نەگٸزٸندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى بەس جىل مەرزٸمگە سايلايدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جيىرما جاسقا تولعان ازاماتى مەسليحات دەپۋتاتى بولىپ سايلانا الادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بٸر عانا مەسليحاتتىڭ دەپۋتاتى بولا الادى.
4. مەسليحاتتاردىڭ قاراۋىنا:

1) اۋماقتى دامىتۋدىڭ جوسپارلارىن, ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالارىن, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتٸ جەنە ولاردىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەردٸ بەكٸتۋ;

2) ٶز قاراۋىنا جاتقىزىلعان جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىس مەسەلەلەرٸن شەشۋ;

3) زاڭمەن مەسليحات قۇزىرەتٸنە جاتقىزىلعان مەسەلەلەر بويىنشا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان باسشىلارىنىڭ ەسەبٸن قاراۋ;

4) مەسليحاتتىڭ تۇراقتى كوميسسييالارىن جەنە ٶزگە دە جۇمىس ورگاندارىن قۇرۋ, ولاردىڭ قىزمەتٸ تۋرالى ەسەپتٸ تىڭداۋ, مەسليحات جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا بايلانىستى ٶزگە دە مەسەلەلەردٸ شەشۋ;

5) زاڭعا سەيكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ ٶزگە دە ٶكٸلەتتٸكتەردٸ جٷزەگە اسىرۋ جاتادى.   

5. مەسليحاتتىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ پرەمەر-مينيسترمەن جەنە قۇرىلتاي
   تٶراعاسى­مەن كونسۋلتاتسييادان كەيٸن مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتادى, سونداي-اق ونىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ مەسليحات ٶزٸن-ٶزٸ تاراتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعان جاعدايدا مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتىلادى.
6. مەسليحاتتاردىڭ قۇزىرەتٸ, ۇيىمداستىرىلۋ جەنە قىزمەت تەرتٸبٸ, دەپۋتاتتاردىڭ قۇقىقتىق جاعدايى زاڭدا بەلگٸلەنەدٸ.

89-باپ

1. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار قازاقستان رەسپۋبليكاسى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ بٸرتۇتاس جٷيەسٸنە كٸرەدٸ, اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ جالپىمەملەكەتتٸك ساياساتىن تيٸستٸ اۋماقتى دامىتۋ مٷددەسٸمەن جەنە قاجەتتٸلٸگٸمەن ٷيلەستٸرە جٷرگٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
2. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ قاراۋىنا:

1) اۋماقتى دامىتۋدىڭ جوسپارلارىن, ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالارىن, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتٸ ەزٸرلەۋ مەن ولاردىڭ اتقارىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ;

2) كوممۋنالدىق مەنشٸكتٸ باسقارۋ;

3) جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان باسشىلارىن تاعايىنداۋ جەنە لاۋازىمىنان بوساتۋ, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا بايلانىستى ٶزگە دە مەسەلەلەردٸ شەشۋ;

4) جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا زاڭمەن جٷكتەلەتٸن ٶزگە دە ٶكٸلەتتٸكتەردٸ جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ مٷددەسٸندە جٷزەگە اسىرۋ جاتادى.

3. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندى تيٸستٸ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸكتٸڭ ەكٸمٸ باسقارادى, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ مەن ٷكٸمەتٸنٸڭ ٶكٸلٸ بولىپ تابىلادى.
4. استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا əكٸمدەرٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تيٸسٸنشە استانا مəسليحاتى, وبلىس اۋماعىنداعى مəسليحاتتار, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مəسليحاتى دەپۋتاتتارىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن تاعايىندايدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ كەمٸندە ەكٸ كانديداتۋرانى ۇسىنادى, ولار داۋىسقا سالىنادى. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان مəسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىن العان كانديدات كەلٸسٸم الدى دەپ سانالادى.

ٶزگە əكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸك əكٸمدەرٸ زاڭدا ايقىندا­لاتىن تəرتٸپپەن تاعايىندالادى نەمەسە سايلانادى, سونداي-اق لاۋازىمىنان بوساتىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز ۇيعارۋىمەن استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا əكٸمدەرٸن لاۋازىمىنان بوساتۋعا قۇقىلى.

5. مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەمٸندە بەستەن بٸرٸنٸڭ باستاماسىمەن ەكٸمگە سەنٸمسٸزدٸك ۆوتۋمىن بٸلدٸرۋ مەسەلەسٸ قويىلۋى مٷمكٸن. بۇل جاعدايدا مəسليحات ٶز دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن əكٸمگە سەنٸمسٸزدٸك بٸلدٸرۋگە جəنە ونى لاۋازىمىنان بوساتۋ مەسەلەسٸن تيٸسٸنشە استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا əكٸمدەرٸنە قاتىستى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى

پرەزيدەنتٸنٸڭ الدىنا نە ٶزگە دە əكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸك əكٸمدەرٸنە قاتىستى – جوعارى تۇرعان əكٸمنٸڭ الدىنا قويۋعا قۇقىلى. استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا ەكٸمدەرٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ جاڭادان سايلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز قىزمەتٸنە كٸرٸسكەن كەزدە توقتاتىلادى.

6. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتٸ, ۇيىمداس­تىرىلۋ جەنە قىزمەت تەرتٸبٸ زاڭدا بەلگٸلەنەدٸ.

90-باپ

1. مەسليحاتتار ٶز قۇزىرەتٸندەگٸ مەسەلەلەر بويىنشا – شەشٸم, ال ەكٸمدەر شەشٸم مەن ٶكٸم قابىلدايدى, بۇلار تيٸستٸ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸك اۋماعىندا ورىندالۋعا مٸندەتتٸ.

2. جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت كٸرٸسٸن قىسقارتۋدى نەمەسە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت شىعىسىن ۇلعايتۋدى كٶزدەيتٸن مەسليحات شەشٸمٸنٸڭ جوبالارى ەكٸمنٸڭ وڭ قورىتىندىسى بولعان كەزدە عانا قاراۋعا ەنگٸزٸلۋٸ مٷمكٸن.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى مەن زاڭناماسىنا سەيكەس كەلمەيتٸن مەسليحات شەشٸمٸنٸڭ كٷشٸ سوت تەرتٸبٸمەن جويىلۋى مٷمكٸن.
4. ەكٸمدەردٸڭ شەشٸمدەرٸ مەن ٶكٸمدەرٸنٸڭ كٷشٸن تيٸسٸنشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ نە جوعارى تۇرعان ەكٸم جويا الادى, ولاردىڭ كٷشٸ سوت تەرتٸبٸمەن دە جويىلۋى مٷمكٸن.

91-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار مەسەلەلەردٸ تۇرعىن حالىقتىڭ ٶزٸ شەشۋٸن قامتاماسىز ەتەتٸن جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ تانىلادى.
2. جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋدى حالىق تٸكەلەي جٷزەگە اسىرادى, سونداي-اق ول مەسليحاتتار ارقىلى جەنە تۇرعىن سانى شاعىن اۋماقتاردى قامتيتىن جەرگٸلٸكتٸ قوعامداستىقتاردا ٶزگە دە جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارى ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى.

جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارىنا زاڭعا سەيكەس مەملەكەتتٸك فۋنكتسييالار بەرٸلۋٸ مٷمكٸن.

3. قازاقستاندا جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋ جەنە ونىڭ قىزمەتٸ زاڭمەن رەتتەلەدٸ.
4. جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارىنىڭ دەربەستٸگٸنە زاڭدا بەلگٸلەنگەن ٶكٸلەتتٸگٸ شەگٸندە كەپٸلدٸك بەرٸلەدٸ.

X بٶلٸم

كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ

92-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٶز باستاماسى بويىنشا, قۇرىلتايدىڭ, ٷكٸمەتتٸڭ, قازاقستان حالىق كەڭەسٸنٸڭ باستاماسى بويىنشا قابىلداعان شەشٸممەن ٶتكٸزٸلەتٸن جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا ەنگٸزٸلەدٸ.
2. جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ جارتىسىنان استامى داۋىس بەرۋگە قاتىسسا, جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزٸلدٸ دەپ سانالادى.
3. وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جەنە استانانىڭ كەمٸندە ٷشتەن ەكٸسٸندە داۋىس بەرۋگە قاتىسقان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ جارتىسىنان استامى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا شىعارىلعان كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلاردى جاقتاپ داۋىس بەرسە, ولار قابىلداندى دەپ سانالادى.

93-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ كونستيتۋتسييانىڭ 2-بابى 7-تارماعىنىڭ جەنە 43-بابى 5-تارماعىنىڭ تالاپتارىنا سەيكەستٸگٸ تۋرالى كونستيتۋتسييالىق سوت قورىتىندىسى بولعان جاعدايدا ولار جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمعا شىعارىلادى.

XI بٶلٸم

قورىتىندى جەنە ٶتپەلٸ ەرەجەلەر

94-باپ

1. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى 2026 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ كٷشٸنە ەنەدٸ, بۇعان دەيٸن قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ قولدانىسى سول مەزگٸلدەن باستاپ توقتاتىلادى.
2. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا كونستيتۋتسييا قابىلدان­عان كٷن مەملەكەتتٸك مەرەكە – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى كٷنٸ دەپ جارييالانادى.

95-باپ

1. 1995 جىلعى 30 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس قالىپتاستىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتٸ ٶز ٶكٸلەتتٸگٸن 2026 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ توقتاتادى.

كونستيتۋتسييا كٷشٸنە ەنگەن كٷننەن باستاپ بٸر اي ٸشٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قۇرىلتاي سايلاۋىن جارييالاۋعا تيٸس جەنە ول ەكٸ اي ٸشٸندە ٶتكٸزٸلۋگە تيٸس.

2. بٸرٸنشٸ شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ بٸرٸنشٸ سەسسيياسى اشىلعان كٷننەن باستاپ ەكٸ اي ٸشٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قۇرىلتايدىڭ كەلٸسٸمٸمەن ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸ تاعايىنداۋعا تيٸس.
3. كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسى مەن سۋديالارى بٸرٸنشٸ شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ بٸرٸنشٸ سەسسيياسى اشىلعان كٷننەن باستاپ ەكٸ اي ٸشٸندە تاعايىندالۋعا تيٸس.

1995 جىلعى 30 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس تاعايىندالعان كونستيتۋتسييالىق سوت تٶراعاسى مەن سۋديالارى كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ جاڭا قۇرامى قالىپتاستىرىلعانعا دەيٸن ٶز ٶكٸلەتتٸگٸن ساقتايدى.

4. ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ تٶراعالارى مەن مٷشەلەرٸ بٸرٸنشٸ شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ بٸرٸنشٸ سەسسيياسى اشىلعان كٷننەن باستاپ ەكٸ اي ٸشٸندە تاعايىندالۋعا تيٸس.

1995 جىلعى 30 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس تاعايىندالعان ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ تٶراعالارى مەن مٷشەلەرٸ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ جەنە جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ جاڭا قۇرامى قالىپتاستىرىلعانعا دەيٸن ٶز ٶكٸلەتتٸگٸن ساقتايدى.

5. جوعارعى سوت تٶراعاسى, ۇلتتىق بانك تٶراعاسى, باس پروكۋرور, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى, جوعارى سوت كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى, ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل كونستيتۋتسييا كٷشٸنە ەنگەن كٷننەن باستاپ ەكٸ اي ٸشٸندە تاعايىندالۋعا تيٸس.
6. 1995 جىلعى 30 تامىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس سايلانعان (تاعايىندالعان) جوعارعى سوتتىڭ, جەرگٸلٸكتٸ جەنە باسقا دا سوتتىڭ سۋديالارى, مەسليحات دەپۋتاتتارى, ٶزگە دە لاۋازىمدى ادامدار ٶز ٶكٸلەتتٸكتەرٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى مەن زاڭدارىندا كٶزدەلگەن نەگٸزدەر بويىنشا ٶكٸلەتتٸگٸ توقتاتىلعانعا دەيٸن ساقتايدى. 

96-باپ

1. كونستيتۋتسييا كٷشٸنە ەنگەن كٷنٸ قولدانىستا بولاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى مەن ٶزگە دە نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸ كونستيتۋتسيياعا قايشى كەلمەيتٸن بٶلٸگٸندە قولدانىلادى.
2. ٷكٸمەت, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ كونستيتۋتسيياعا سەيكەس كەلتٸرۋ جٶنٸندە قاجەتتٸ شارالار قابىلدايدى.
3. كونستيتۋتسييا كٷشٸنە ەنگەن كٷنٸ قولدانىستا بولاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سەيكەس قابىلدانعان كونستيتۋتسييالىق كەڭەستٸڭ جەنە كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ نورماتيۆتٸك قاۋلىلارى كونستيتۋتسيياعا قايشى كەلمەيتٸن بٶلٸگٸندە زاڭدى كٷشٸن ساقتايدى.