– قولدانىستاعى زاڭنامالاردا بiر تۇلعاعا جالعا بەرiلەتiن جەردiڭ شەكتi مٶلشەرi بەكiتiلمەگەن. جەردi كونكۋرسى ارقىلى جالعا بەرۋدٸڭ جالپى ەرەجەسٸ قولدانىلىپ جٷر. وندا اشىقتىق پەن جارييالىلىق تولىعىمەن قامتىلماعان. سول سەبەپتەن جەرگiلiكتi حالىق جەر بٶلۋدەگi iس-ەرەكەتتەرگە سەنiمسiزدiك تانىتۋدا. وسىعان بايلانىستى زاڭ نورمالارىنا ۇسىنىستار ەنگiزۋدi قاراستىرىپ وتىرمىز. اتاپ ايتقاندا, اۋىل شارۋاشىلىق جەرلەرiن 49 جىلعا دەيiن مەرزiمگە بەرۋدi ساقتاي وتىرىپ, وعان كەڭiنەن مونيتورينگ جٷرگiزۋ قاراستىرىلادى. وسىلايشا, جەردi نىسانالى ماقساتىنا سەيكەس پايدالانۋ, توپىراقتىڭ قۇنارلىعىن ساقتاۋ جەنە لاستانۋعا جول بەرمەۋ, جەردi قورعاۋ جٶنiندەگi iس-شارالاردى جٷرگiزۋ, اينالاسىنداعى جەر پايدالانۋشىلاردىڭ قۇقىعىن بۇزباۋ, جەردi تيiمدi جەنە ۇتىمدى پايدالانۋ قامتاماسىز ەتiلەدi, – دەپ باياندادى ە.نىسانباەۆ.
بۇل ۇسىنىلعان نورماعا سەيكەس, مونيتورينگ بiرiنشi بەس جىلدىقتا جىل سايىن, كەلەسi كەزەڭدەردە ەربiر 3,5,7 جىلداردا جٷرگiزiلەدi.
– كەلەسi رەتتە, جەر كودەكسiنە اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرiن جالعا بەرۋ تەرتiبiن رەگلامەنتتەيتiن جاڭا 43-باپ ەنگiزۋ ۇسىنىلادى. اتالعان باپتا اۋىل شارۋاشىلىق جەرلەرiن پايدالانۋعا بەرۋدiڭ ەرەكشەلiكتەرi انىقتالاتىن بولادى. اتاپ ايتقاندا, اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرi تەك كونكۋرستىق نەگiزدە عانا بەرiلەدi جەنە وعان بايلانىستى كونكۋرستى ۇيىمداستىرۋ مەن جٷرگiزۋ تەرتiبi تۋرالى ەرەجەنi ورتالىق ۋەكiلەتتi ورگاندار بەكiتەتiن بولادى. اشىقتىق پەن جارييالىلىقتى كەڭiنەن قولدانۋ ماقساتىندا جەر بٶلۋ جٶنiندەگi كونكۋرس كوميسسييانىڭ قۇرامىنا قوعامدىق كەڭەستەر مەن بiرلەستiكتەر جەنە ۇلتتىق كەسiپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ٶكiلدەرi ەنگiزiلەدi. وسى اتالعان ۇسىنىستار جەر كودەكسiنiڭ 43-بابىنا تولىقتىرۋ ارقىلى ەنگiزiلەدi, – دەدi ول.
ۆيتسە-مينيستر اتاپ ٶتكەندەي, قولدانىستاعى زاڭنامالىق نورمالارعا سەيكەس, اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرiن بەرۋ جالپى كونكۋرس تەرتiبiنە سەيكەس جٷرگiزiلiپ كەلەدi. سٶيتiپ, جالعا بەرۋدە جارييالىلىق تولىق قامتىلماي وتىر.
– وسىعان وراي اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرiن كونكۋرس ارقىلى بەرۋدi ۇيىمداستىرۋ مەن ٶتكiزۋ تەرتiبiن بەلگiلەۋ ەرەجەسiندە, بiرiنشi, كونكۋرس ٶتكiزۋدەگi ەكiمدiكتەردiڭ قادامدىق iس-ەرەكەتتەرiن ناقتىلاۋ قاراستىرىلادى. ەكiنشi, كونكۋرس ٶتكiزۋدiڭ ناقتى مەرزiمدەرiن بەلگiلەيدi. كونكۋرسقا بايلانىستى حابارلاما بەرۋدi قاراستىرىپ, وبلىس كٶلەمiندەگi ەربiر اۋدان مەن اۋدانداعى شارۋاشىلىق سۋبەكتiلەرiن حاباردار ەتۋ مەسەلەسi قارالادى. قازiرگi كەزدە اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرiن جالعا بەرۋدەگi بiرىڭعاي ٷلگiلiك شارتتىڭ نىسانى بەكiتiلمەگەن. ول ٶز كەزەگiندە جەردi تيiمدi جەنە ۇتىمدى پايدالانۋعا باعىتتالعان تالاپتاردى تولىعىمەن قامتىمايدى. سوندىقتان جەردi جالعا بەرۋدiڭ جاڭا ٷلگiلiك شارتتىڭ نىساناسىن بەكiتۋ ۇسىنىلادى. بۇل ٷلگiلiك شارتتا جەردi تيiمدi پايدالانۋدىڭ تالاپتارى ناقتىلانىپ, جەردi پايدالانۋشىلاردىڭ مiندەتتەرi مەن قۇقىقتارى انىق بەلگiلەنەدi, – دەدi ە.نىسانباەۆ.
كەلەسi مەسەلە – اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردi بەرۋدە ولاردىڭ شەكتi مٶلشەرiن بەلگiلەۋ. قولدانىستاعى زاڭ نورمالارىندا قازاقستاندىقتارعا جالعا بەرiلەتiن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرiنiڭ جوعارى مٶلشەرi بەلگiلەنبەگەن.
– بۇل جاعدايلار بiر قولعا جەردiڭ iرi كٶلەمدە شوعىرلانۋىنا ەكەپ سوقتىرىپ وتىر. سوندىقتان جالپى رەسپۋبليكا جەنە ەربiر وبلىستىڭ اۋداندارى بويىنشا قازاقستاندىقتارعا جالعا بەرiلەتiن ۋچاسكەلەردiڭ جوعارعى شەك مٶلشەرiن بەلگiلەۋ ۇسىنىلادى. ونى بەلگiلەۋ ٷشiن بiرىڭعاي ەدiستەمە ەزiرلەۋ قاجەت. بۇل ەدiستەمەدە ايماقتاردىڭ جەرگiلiكتi جاعدايلارى مەن ەرەكشەلiكتەرiن ەسكەرەتiن جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ تٷرلەرi بويىنشا بiرقاتار كٶرسەتكiشتەر قامتىلۋى تيiس, – دەدi ە.نىسانباەۆ.
ايتا كەتسەك, استانادا جەر رەفورماسى جٶنiندەگi كوميسسييانىڭ وتىرىسى ٶتiپ جاتىر. بۇعان دەيiن كوميسسييانىڭ ەلوردادا ٷش, اقمولا, الماتى جەنە قىزىلوردا وبلىستارىندا ٷش كٶشپەلi وتىرىس ٶتكەن ەدi. بٷگiن كوميسسييا مٷشەلەرi ماڭىزدى مەسەلەلەردi تالقىلاپ الىپ, كەلەسi اپتادان تاعى ٶڭiرلەرگە شىعادى.
ايىمگٷل ەبٸلەۆا
