"اق جول" پارتيياسى سيرەك جەر مەتالدارىن يگەرۋدە ۇلتتىق مٷددەنٸ قورعاۋ كەرەگٸن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قازاقستاندا سيرەك جەر مەتالدارىنىڭ, ونىڭ ٸشٸندە جوعارى تەحنولوگييالىق ٶنەركەسٸپ ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزى بار لانتان, تسەريي, يتتريي جەنە باسقالاردىڭ ايتارلىقتاي قورى بار.
سيرەك جەر مەتالدارى جاھاندىق ەكونوميكاداعى «جاڭا مۇنايعا» اينالىپ, ولاردىڭ بولۋى ەلەمدەگٸ كٷشتەر تەپە-تەڭدٸگٸنە ەسەر ەتۋٸن ارتتىرۋدا. بۇل رەسۋرستاردى باقىلاۋ ٷشٸن كٷرەس كٷشەيٸپ كەلەدٸ.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, سيرەك جەر مەتالدارىنا ەلەمدٸك مۇقتاجدىق جىلدان-جىلعا ۇلعايىپ, ولاردىڭ كەيبٸرٸنە دەگەن سۇرانىس تاياۋ جىلدارى 40 ەسەگە دەيٸن ارتۋى مٷمكٸن; 2030 جىلعا قاراي بۇل نارىق جىلىنا 10 ميلليارد دوللاردان اسادى دەپ بولجانۋدا.
ەلٸمٸزدٸڭ باسشىلىعى بۇل رەسۋرستاردىڭ ماڭىزدىلىعىن جوعارى باعالايدى. مەسەلەن, ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا پرەزيدەنت ق.توقاەۆ: «بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ سيرەك جەنە سيرەك جەر مەتالدارىن ٶندٸرۋ مەن ٶڭدەۋدٸڭ ەلەۋەتٸ زور, بۇعان ەلەمدە سۇرانىس ارتىپ كەلەدٸ. بۇل شەتەلدٸك ينۆەستورلارعا دا, وتاندىق بيزنەسكە دە نازار اۋدارا وتىرىپ, وسى سالاعا ينۆەستيتسييا مەن وزىق تەحنولوگييالاردى تارتۋىمىز كەرەك دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ».
بۇل بۇيرىقتىڭ ٶزەكتٸلٸگٸن وتاندىق ٸرٸ جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارىنىڭ سيرەك جەر رەسۋرستارىنا دەگەن ادال ەمەس, تٸپتٸ كٷدٸكتٸ ەرەكەتتەرٸ تۋرالى باسپاسٶزدەگٸ حابارلار دا كٶرسەتەدٸ.
اتاپ ايتساق, ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە «قازاقمىس» كورپوراتسيياسىنىڭ بۇرىنعى لابورانتى باقىت ەدٸلوۆانىڭ اتالمىش كورپوراتسييانىڭ حيمييالىق ساراپتاما جٷرگٸزبەستەن, قۇرامىندا باعالى جەنە سيرەك جەر مەتالدارى بار كەن مەن مىس كونتسەنتراتىن شىعارىپ جاتقاندىعى جٶنٸندەگٸ اقپاراتى تارادى.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, سول ارقىلى كومپانييا ونىڭ قۇنىن جاساندى تٷردە تٶمەندەتٸپ, وليگارحتار پايداسى ٷشٸن ۇلتتىق ەكونوميكاعا زييانىن تيگٸزۋدە.
گەولوگييا سالاسىنىڭ تاعى بٸر ساراپشىسى كەن جەنە كونتسەنتراتتار ەكسپورتىنا زەرتحانالىق تالداۋ جاساماي-اق, تاۋ-كەن الپاۋىتتارى ونداعان جىلدار بويى باعالى جەنە سيرەك جەر مەتالدارىنىڭ شەتەلدٸك ٶندٸرٸسٸ ٷشٸن شيكٸزاتتى سىرتقا شىعارىپ كەلگەنٸن ايتتى (اتالعان باسىلىمدارعا سٸلتەمەلەر قوسا بەرٸلگەن).
سونىڭ سالدارىنان قۇنى جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقان بۇل رەسۋرستاردى باقىلاۋسىز سىرتقا شىعارۋدان قازاقستانعا كەلگەن شىعىندى ەسەپتەۋ دە مٷمكٸن ەمەس.
جەر مەن جەر قويناۋى قازاقستان حالقىنا تيەسٸلٸ ەكەندٸگٸن ناقتىلاعان كونستيتۋتسييانىڭ جاڭا رەداكتسيياسىن ەسكەرسەك, بۇل جاعدايدىڭ سۇراقتار تۋعىزۋى ەدٸلەتتٸ.
وسىعان بايلانىستى «اق جول» دەپۋتاتتىق فراكتسيياسى تالاپ قويدى:
1. تاۋ-كەن ٶندٸرۋشٸ كومپانييالار قازاقستاننان شەتەلگە شىعاراتىن كەن مەن كونتسەنتراتتاردى تالداۋعا قويىلاتىن تالاپتاردىڭ جوقتىعى تۋرالى اقپاراتتى راستاۋ نەمەسە جوققا شىعارۋ;
2. اتالعان مەدٸمەتتەر شىندىققا سەيكەس كەلمەيتٸن بولسا, كومپانييالار مەن سالانىڭ بەدەلٸنە نۇقسان كەلتٸرەتٸن جالعان اقپارات تاراتقانى ٷشٸن سوتقا شاعىمدانۋ;
3. كەندەر مەن كونتسەنتراتتاردىڭ حيمييالىق قۇرامىن تالداۋسىز سىرتقا شىعارۋ فاكتٸسٸ راستالعان جاعدايدا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تەرگەپ-تەكسەرۋ امالدارىن جٷرگٸزۋ, كٸنەلٸلەردٸ انىقتاپ, جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋ جەنە كەلتٸرٸلگەن زيياندى ٶتەۋ شارالارىن قولدانۋ;
4. قۇرامىندا سيرەك جەر جەنە باعالى مەتالدار بار مينەرالدى شيكٸزات ەكسپورتىنا كەدەندٸك باقىلاۋدى كٷشەيتۋ, قاجەت بولعان جاعدايدا باقىلاۋ جٷيەسٸن مامانداندىرىلعان زەرتحانالارمەن جابدىقتاۋ.
5. پرەزيدەنتتٸڭ ەلٸمٸزدە سيرەك كەزدەسەتٸن مەتالداردى زاڭدى تٷردە ٶندٸرۋ جەنە ٶڭدەۋ تۋرالى تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
ە. بەيسەنباەۆ
