كەشە تٷندە قازاقستان پرەزيدەنتٸ تٷركيياعا رەسمي ساپارمەن باردى. مەملەكەت باسشىسىن انكارا قالاسىنىڭ "ەسەنبوعا" ەۋەجايىندا تٷركييا پرەزيدەنتٸ رەجەپ تاييپ ەردوعاننىڭ ٶزٸ ارنايى قارسى الدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ەۋەجايدا ەكٸ ەل پرەزيدەنتتەرٸ از-كەم ەڭگٸمەلەستٸ
"قوناقجايلىق تانىتقانىڭىزعا كٶپ راقمەت. ەۋەجايعا كەلٸپ, مەنٸ قارسى الدىڭىز. بۇل مەن ٷشٸن ٷلكەن قۇرمەت. بٸزدٸڭ ارامىزدا ەشقانداي تٷيتكٸل جوق. بٸزدٸ تەك تۋىستىق, ىنتىماقتاستىق بايلانىستىرادى. ەرتەڭ ماڭىزدى ساپار بولادى. ساپاردىڭ باعدارلاماسى ٶتە مازمۇندى. ونى تولىق ٸسكە اسىرامىز دەپ ويلايمىن", – دەپ اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سٶزٸن كەلتٸرەدٸ.
ال بٷگٸن, ياعني 29 شٸلدە كٷنٸ مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاق-تٷرٸك ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸگٸن ودان ەرٸ نىعايتۋ پەرسپەكتيۆاسىن تالقىلاپ, كەلٸسسٶز جٷرگٸزەدٸ.
جالپى, قوس ەل پرەزيدەنتتەرٸ نەندەي كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزۋٸ مٷمكٸن, بۇل كەزدەسۋدٸڭ مەنٸ مەن ماعىناسى نەدە? بۇل رەتتە ساياساتتانۋشىلاردىڭ "حابار" ارناسىنا بەرگەن جاۋابىن العا تارتا كەتەلٸك.
باۋىرجان تۇرلىبەكوۆ, ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساۋدا جەنە ينۆەستيتسييالىق ساياساتتى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى:
"كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا قازاقستان, گرۋزييا, ەزٸربايجان جەنە تٷركييا ارقىلى ەۋروپانى قىتايمەن بايلانىستىراتىن ورتا دەلٸزگە قاتىستى مەسەلە تالقىلانۋى تيٸس. قازاقستان اتالعان قان تامىرى جٷيەسٸنٸڭ 11 مىڭ شاقىرىمى بويىندا اسا ماڭىزدى رٶل اتقارادى, ال تٷركييا ول ارقىلى كارس پەن ىستامبۇل پورتتارىن قامتاماسىز ەتەدٸ. تٷرٸك ساراپشىلارىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ترانسكاسپيي مارشرۋتى بٷكٸل ايماقتىڭ ەكونوميكالىق جاقىندىعىنىڭ نەگٸزٸ بولىپ تابىلادى. بولاشاقتا ول شىعىس پەن باتىستى بايلانىستىرۋشى باستى جولداردىڭ بٸرٸنە اينالۋى مٷمكٸن. سوندىقتان ونى دامۋ جايى كٶشباسشىلاردىڭ كەلٸسسٶزدەرٸندە مٸندەتتٸ تٷردە ايتىلادى دەپ ويلايمىن".
دجەميلا كىناجى باران, تٷركٸ ەلەمٸن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ:
"بۇل تەك شىعىس پەن باتىس اراسىندا جاتقان جول ەمەس. ول - تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ ىنتىماقتاستىعى ٷشٸن جاڭا كٶكجيەكتەر اشاتىن مٷمكٸندٸكتەر دەلٸزٸ. الداعى جىلدارى ول ەۋرازييانىڭ ەڭ ٸرٸ ەكونوميكالىق جولدارىنىڭ بٸرٸنە اينالاتىنىنا سەنٸمدٸمٸز. بٷگٸنگٸ تاڭدا اتالعان باعىتتىڭ دامۋى تٷركييا مەن قازاقستان اراسىنداعى ديالوگتا ماڭىزدى ورىن الادى. ترانزيت پەن ساۋدادان باسقا, تۋريزم جەنە ونىمەن بٸرگە تسيفرلىق جەنە كرەاتيۆتٸ ەكونوميكا سىندى بولاشاقتىڭ سالالارى ٷلكەن رٶل اتقارا باستايدى".
باۋىرجان اۋكەن, قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قسزي ازييا زەرتتەۋلەر بٶلٸمٸنٸڭ اعا ساراپشىسى:
- مەنٸڭ ويىمشا, بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸز تسيفرلىق ەكونوميكا, كرەاتيۆتٸ ەكونوميكا سيياقتى سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋٸ كەرەك جەنە بۇل بٸرٸنشٸ كەزەكتە قازاقستانعا ادامي ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, ٶيتكەنٸ قازاقستاننىڭ ادامي ەلەۋەتٸ ٶتە زور ەكەنٸن بٸلەمٸز. ديالوگ تەك ٷكٸمەتتٸك عانا ەمەس, پارلامەنتتەر دەڭگەيٸندە دە قاتار جٷرەدٸ. جاقىندا قازاقستان مەن تٷركييا پارلامەنتارالىق قاتىناستاردى نىعايتۋعا كەلٸستٸ. ال بۇل ماڭىزدى باستامالار تالقىلاناتىن تاعى بٸر ارنا. ٶيتكەنٸ, ساياسي نەگٸز نەعۇرلىم كٷشتٸ بولسا, بٸرلەسكەن جوبالاردى ٸسكە قوسۋ وڭايىراق بولادى. ال ەكٸ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تالقى تاقىرىپتارى ەرقاشان ايماقتىق قاۋٸپسٸزدٸك, ەكونوميكا جەنە تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ دامۋىن اينالىپ ٶتپەسٸ بەلگٸلٸ. ەكٸجاقتى وقيعالار, ەكٸجاقتى قاتىناستار عانا ەمەس, حالىقارالىق, دەلٸرەك ايتساق, حالىقارالىق احۋال, قازٸرگٸ قاقتىعىستار جەنە ت.ب. مەسەلەلەر دە تالقىلاناتىن بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساپارى قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستان جەنە قازاقستاننىڭ ودان ەرٸ دامۋى ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى دەپ سانايمىن. قازاقستان مەن تٷركييا اراسىنداعى ديالوگ - كەڭ اۋقىمدى ٶڭٸرلٸك مەسەلەلەردٸ قامتيتىن كٷن تەرتٸبٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸ. سوڭعى جىلدارى بۇل ٷدەرٸستە تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ ۇيىمى ماڭىزدى رٶل اتقارىپ كەلەدٸ. ونىڭ قىزمەتٸ گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق شەڭبەرٸنەن اسىپ, ستراتەگييالىق باعىتتاردى دا قامتۋدا.
دجەميلا كىناجى باران, تٷركٸ ەلەمٸن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ:
- مۇندا قاۋٸپسٸزدٸككە, ەكونوميكاعا, ەنەرگەتيكاعا قاتىستى جالپى تەسٸلدەر ەزٸرلەنۋدە. بۇل ٷدەرٸستە قازاقستان مەن تٷركييا باسقا قاتىسۋشى ەلدەردەن قولداۋ تاباتىن يدەيالار مەن شەشٸمدەردٸ ۇسىنا وتىرىپ, شەشۋشٸ رٶل اتقارادى. بٸزدٸڭ كٶز الدىمىزدا ٶزارا سىيلاستىق پەن ورتاق بولاشاققا ۇمتىلۋعا نەگٸزدەلگەن جاڭا كٷش ورتالىعى - تٷركٸ ەلەمٸ قالىپتاسىپ جاتقانىن كٶرە الامىز.
ال رەسەيلٸك ساياساتتانۋشى الەكساندر دۋبنوۆ بۇل ساپار تٷركييا تاراپىنىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلعان دەپ سانايدى. ٶيتكەنٸ, ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەردوعان بٷگٸندەرٸ ساياسي جەنە حالىقارالىق داعدارىسقا تاپ كەلۋدە.
"سوندىقتان وعان تٷركٸ مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ باستى ٶكٸلدەرٸنٸڭ بٸرٸ – قازاقستان پرەزيدەنتٸ تاراپىنان قولداۋ اۋاداي قاجەت. ولار ەكٸجاقتى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار تاياۋ شىعىستان باستاپ پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتٸ قامتيتىن كەڭ سپەكترلٸ مەسەلەلەردٸ دە تالقىلاي الادى. قالاي دەگەنمەن دە تٷركييا ٷشٸن قازاقستاننىڭ قولداۋى تەك سيمۆوليكالىق عانا ەمەس, ساياسي سيپاتقا دا يە", - دەيدٸ ول.
ساياسات پەن ەكونوميكادان باسقا, گۋمانيتارلىق ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدٸ. بٷگٸندەرٸ قازاقستاندىق اۆتورلاردىڭ جٷزدەن استام شىعارماسى تٷرٸك تٸلٸنە اۋدارىلعان. ال تٷرٸك قالالارىنىڭ كٶشەلەرٸندە قازاقستاندىق قايراتكەرلەردٸڭ اتىمەن اتالاتىن مەكتەپتەر, مەدەني ورتالىقتار مەن ساياباقتاردى كەزدەستٸرۋگە بولادى.
