بٷگٸن الماتىدا ٸلە-الاتاۋى مەملەكەتتٸك ۇلتتىق تابيعي پاركٸنٸڭ 30 جىلدىعىنا وراي, پارك قىزمەتكەرلەرٸ جۋرناليستەرگە ارناپ باسپاسٶز وتىرىسىن ٶتكٸزدٸ. باسپاسٶز جيىنىنا رەسپۋبليكالىق باق ٶكٸلدەرٸمەن قاتار, پارك قىزمەتكەرلەرٸ دە قاتىستى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"ٸلە الاتاۋى" مۇتپ باس ديرەكتورى ەلنۇر احمەتوۆتٸڭ ايتۋىنشا, بيىل پارك اۋماعىندا 30 جىلدىققا ارنالعان 30 ٸس-شارا ٶتكٸزۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق باسپاسٶز جيىنىندا پارك قىزمەتكەرلەرٸ ۇلتتىق پارك اۋماعىندا وسى ۋاقىتقا دەيٸن اتقارىلعان جۇمىستارعا توقتالدى. ايتالىق, ٷش ونجىلدىق ٸشٸندە پارك اۋماعى اناعۇرلىم كەڭەيٸپ, «قىزىل كٸتاپقا» ەنگەن سيرەك جانۋارلار سانى بٸرنەشە ەسە كٶبەيٸپ, بٸرنەشە ميلليون تٷپ اعاش وتىرعىزىلعان, ەكولوگييالىق تۋريزم جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸلگەن, جاڭا تۋريستٸك باعىتتار اشىلعان.
پارك اۋماعى كەڭەيٸپ, اۋقىمى ارتقان 1996 جىلى 164 450 گەكتار جەرمەن قۇرىلعان پارك بٷگٸندە 200 160 گەكتارعا دەيٸن كەڭەيدٸ. ياعني, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماق 35 710 گەكتارعا ۇلعايدى. بۇل – مەملەكەت تاراپىنان تابيعاتتى قورعاۋ ٸسٸنە بەرٸلگەن ستراتەگييالىق ماڭىزدىڭ ايقىن دەلەلٸ.
ۇلتتىق پارك قۇرىلعان كٷننەن بەرٸ نەگٸزگٸ باسىمدىقتار ٶزگەرگەن جوق:
- تابيعي ەكوجٷيەلەردٸ ساقتاۋ;
- بيوالۋانتٷرلٸلٸكتٸ قورعاۋ;
- ورمان قورىن قالپىنا كەلتٸرۋ;
- ەكولوگييالىق تۋريزمدٸ دامىتۋ.
5 ميلليون تٷپ اعاش
سوڭعى 30 جىلدا پارك اۋماعىندا 1637 گەكتار جەرگە 5 010 000 تٷپ اعاش كٶشەتٸ ەگٸلٸپتٸ. ورماندى قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارى جٷيەلٸ تٷردە جٷرگٸزٸلۋدە. قىلقانجاپىراقتى جەنە جاپىراقتى اعاش تٷرلەرٸن ٶسٸرەتٸن 7 تەلٸمباق تۇراقتى جۇمىس ٸستەيدٸ.
اعاش وتىرعىزۋ شارالارى تاۋلى ايماقتىڭ تابيعي تەپە-تەڭدٸگٸن ساقتاۋعا جەنە كليماتتىق ٶزگەرٸستەردٸڭ ەسەرٸن ازايتۋعا باعىتتالعان يگٸ امال.
«قىزىل كٸتاپقا» ەنگەن جەنە سيرەك جانۋارلار ٶستٸ
وتىز جىلدىڭ ٸشٸندە تابيعاتتى قورعاۋ جۇمىستارى ناقتى نەتيجە بەردٸ. بۇعان پارك باسشىسى «قىزىل كٸتاپقا» ەنگەن جانۋارلار سانىنىڭ ايتارلىقتاي ارتۋىمەن تٷسٸندٸردٸ. مەسەلەن:
• ٸلبٸس (قار بارىسى) – 5–10 باستان بٷگٸنگٸ كٷنٸ 39 باسقا جەتكەن;
• تاس سۋسارى – 100-دەن 493 باسقا كٶبەيگەن;
• قوڭىر ايۋ – 15–20 باس بولعان, قازٸر 85 باسقا ارتىپتى;
• بٷركٸت – بۇرىن 50 باس بولعان, قازٸر 97 تٷزقۇسى بار.
«قىزىل كٸتاپقا» ەنگەن جانۋارلار ٸشٸندە قار بارىسىنىڭ كٶبەيۋٸ – پارك ماماندارىنىڭ كەشەندٸ ەڭبەگٸنٸڭ نەتيجەسٸ دەگەن جٶن شىعار. بۇرىن جويىلىپ كەتۋ قاۋپٸ جوعارى سانالاتىن بۇل جىرتقىشتىڭ سانى بٷگٸندە تٶرت ەسەگە جۋىق ارتقان. سونىمەن قاتار, پارك اۋماعىندا سيرەك جانۋارلارعا سپۋتنيكتٸك قارعىباۋ ورناتۋ ارقىلى عىلىمي باقىلاۋ جٷرگٸزٸلۋدە.
ۇلتتىق پاركتە سيرەك كەزدەسەتٸن ٶسٸمدٸكتەردٸ جاساندى ورتادا كٶبەيتەتٸن زاماناۋي in-vitro زەرتحاناسى اشىلعان. بۇل – بيوالۋانتٷرلٸلٸكتٸ ساقتاۋ باعىتىنداعى عىلىمي جۇمىستىڭ جاڭا كەزەڭٸ.
عىلىمي مونيتورينگ, جانۋارلاردى ەسەپكە الۋ جەنە ەكوجٷيەلٸك زەرتتەۋلەر تۇراقتى تٷردە جٷرگٸزٸلەدٸ دەگەن سٶز.
تۋريزم تٷرلەندٸ
1996 جىلى ۇلتتىق پارككە 27,4 مىڭ ادام كەلگەن بولسا, بٷگٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 945,9 مىڭ ادامعا جەتكەن. ياعني, كەلۋشٸلەر سانى 34,5 ەسەگە ارتتى دەگەن سٶز. تۋريستٸك مارشرۋتتار سانى دا ايتارلىقتاي ارتتى: بۇرىن پارك اۋماعىندا 8 مارشرۋت بولسا, بٷگٸندە بۇل 46-عا دەيٸن كٶبەيگەن.
ەڭ تانىمال باعىتتار:
• ٷلكەن الماتى كٶلٸ;
• بۋتاكوۆكا شاتقالى;
• ايۋساي ۆيزيت-ورتالىعى;
• وي-قاراعاي;
• تٷرگەن سارقىرامالارى;
• ەسٸك كٶلٸ;
• قاسكەلەڭ جەنە اقساي شاتقالدارى.
ەلنۇر احمەتوۆتٸڭ ايتۋىنشا, الداعى ٷش جىلدا تاعى 30 جاڭا مارشرۋت اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. بيىل اققايىڭ–كٶكجايلاۋ, كۋزنەتسوۆ سايى باعىتتارى مەن بۇتاقتى ۆيزيت-ورتالىعىندا جەنە مەرمەر سوقپاعىندا اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ.
ەكولوگييالىق تۋريزمدٸ دامىتۋ ماقساتىندا ۇلتتىق پارك اۋماعىندا 94 ينۆەستيتسييالىق جوبا جٷزەگە اسىرىلۋدا. بٷگٸندە مۇندا:
• 3 شاڭعى كۋرورتى;
• 5 ۆيزيت-ورتالىق;
• بٸرنەشە زاماناۋي دەمالىس نىسانى جۇمىس ٸستەيدٸ.
بۇل جوبالار ٶڭٸردٸڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن ارتتىرىپ, تۇراقتى تۋريزم قاعيدالارىن ەنگٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرۋدە.
تاۋلى ايماقتاعى ورمان القاپتارىن قورعاۋ ٷشٸن ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸ شارالارى كٷشەيتٸلگەن.
• ٶرتكە قارسى جولاقتاردىڭ ۇزىندىعى 2000 شاقىرىمنان اسادى;
• 4 ٶرت سٶندٸرۋ ستانتسيياسى تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيدٸ;
• 41 مامان ارنايى قىزمەت اتقارادى.
مەرەيتوي اياسىندا ۇلتتىق پارك اۋماعىندا 30 ارنايى ٸس-شارا ٶتكٸزۋ جوسپارلانعان تۋرالى ايتتىق. ولاردىڭ قاتارىندا ەكولوگييالىق اكتسييالار, عىلىمي كونفەرەنتسييالار, تۋريستٸك فەستيۆالدەر جەنە اعاش وتىرعىزۋ ناۋقاندارى بار.
