كٷندەلٸكتٸ بٸر وي مازالايدى دا تۇرادى. نەگە سىيلاسقان كەزدە اتا-ەجەلەرٸمٸزدٸ بٸز سيياقتى ٸشتەي جٷز سۇراق مازالامادى ەكەن? مەنٸڭ توقسانعا تاقاعان ەجەم مەنٸڭ ٸشكٸ تولقۋىمدى مٷلدە تٷسٸنبەيدٸ. ونىڭ ٶمٸرٸ بٸر قالىپتان ەش اۋىتقىماعان: بالا جٷگٸرٸپ جٷر, مالى توق, تاماعى دايىن, جۇمىسقا ۋاقتىلى تٷسسە بولعانى. ەرينە, قازٸر بٸزدەر سۋ ٷشٸن ەكٸ شاقىرىم جەردەگٸ قۇدىققا بارمايمىز. بٸراق نەگە ەجەلەر بالانىڭ ٸشكٸ جان دٷنيەسٸنە مەن بەرمەي ٶسٸرگەن? مەنٸ مازالايتىن سۇراقتار نەگە ونى مازالامادى? ولار سوعىس الدى, سوعىس كەزٸ, سوعىستان كەيٸنگٸ اشتىق كەزٸندە ٶمٸر سٷردٸ. بٸراق ەجەم ٷشٸن ٶمٸر سونداي تٷسٸنٸكتٸ. ول ٶز اۋىلىندا 35 جىل بالاباقشادا تەربيەشٸ بولىپ جۇمىس ٸستەگەن. وعان بالا تۋرالىنىڭ بەرٸ ەرٸ قاراپايىم, ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ. نەگە وعان تٷسٸنٸكتٸ نەرسەلەر ماعان سونداي تٷسٸنٸكسٸز? ماعان? قىزىل ديپلوممەن جوعارى وقۋ ورنىن تەمامداعان بٸلٸكتٸ مامانعا, بٷتٸن, تولىققاندى وتباسىدا, جايلى ٶمٸر سٷرگەن ادامعا نەگە بەرٸ تٷسٸنٸكسٸز?
بٸزدٸڭ اتا-انالارىمىز ٶز مٸندەتٸن جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە ورىنداي الماعانداي كٶرٸنەدٸ. نەگە ولار بٸزدٸ ماحابباتقا قاندىرىپ, تولىققاندى تۇلعا رەتٸندە, ٶمٸردٸ سٷيەتٸندەي ەتٸپ تەربيەلەمەدٸ ەكەن? بٸز ولارعا رەنجيمٸز, ٶكپەلەيمٸز. سودان كەيٸن عانا نەگە بٸر بۋىننىڭ اتا-انالىق مٸندەتٸ اياق استى قالدى ەكەن دەپ ويلانامىز. نە سەبەپ?
تاعى بٸر تٷيتكٸل: نەگە جۇبايىمىزبەن تٷسٸنٸسۋ ىلعي دا كٷردەلٸ? ەربٸر ادام ٶزٸنە جاقسى. كٶپشٸلٸك تويدى ەكٸ جاستىڭ سٷيٸسپەنشٸلٸگٸ ٷشٸن جاسايدى. نەگە وسىنداي قالىپتى وتباسىلار از كٷندە بٸر-بٸرٸن كٶرمەستەي تاپتاپ, جەر قىلىپ, جٷرەككە سالماق سالىپ, سٷيەكتەن ٶتەر سٶزدەرگە جول بەرەدٸ? بٸزدٸڭ اتا-ەجەلەرٸمٸزدٸڭ اراسىندا اجىراسقاندار نەكەن-ساياق. ولار بٸر-بٸرٸن جاقسى كٶرمەسە دە بٸرگە تۇرا بەرەتٸن.
تاعى بٸر تٷيتكٸل: نەگە جۇبايىمىزبەن تٷسٸنٸسۋ ىلعي دا كٷردەلٸ? ەربٸر ادام ٶزٸنە جاقسى. كٶپشٸلٸك تويدى ەكٸ جاستىڭ سٷيٸسپەنشٸلٸگٸ ٷشٸن جاسايدى. نەگە وسىنداي قالىپتى وتباسىلار از كٷندە بٸر-بٸرٸن كٶرمەستەي تاپتاپ, جەر قىلىپ, جٷرەككە سالماق سالىپ, سٷيەكتەن ٶتەر سٶزدەرگە جول بەرەدٸ? بٸزدٸڭ اتا-ەجەلەرٸمٸزدٸڭ اراسىندا اجىراسقاندار نەكەن-ساياق. ولار بٸر-بٸرٸن جاقسى كٶرمەسە دە بٸرگە تۇرا بەرەتٸن. ولاردىڭ اراسىندا بٸزگە بەيمەلٸم ارالاسۋ مەيەگٸ بولدى, ٷزٸلمەيتٸن جٸپ بار ەدٸ. بٸز ەموتسيياعا بەرٸلگٸشپٸز, تىيىم سالىنعان نەرسەلەرگە بويىمىز بەيٸم, سونى تٷسٸنۋدەن ۋايىمعا سالىنامىز. تٸپتٸ سٷيٸكتٸ كٷيەۋٸ نە ەيەلٸ بولا تۇرساق تا. ولار سٷيمەگەندەرٸمەن قالاي بٸرگە تۇرعان? مەسەلە, تەك زامان باسقا دەگەندە ەمەس. زامان باسقا بولعانمەن, ادامدار تٸرٸ بولدى. سٸڭٸرٸ شىققان كەدەي بولىپ جەر ٷيدە كٷنەلتٸپ جٷرسەڭ دە, جاڭا كيٸم كيٸپ, جيٸ جۋىنىپ تۇرعىڭ كەلەدٸ عوي.
ەيەل باعىنىپ, تەك كٷيەۋٸنٸڭ كٷڭٸ بولىپ قانا ٶمٸر سٷرگٸسٸ كەلمەيدٸ. ەركەك تە كٷتۋشٸ ەيەلگە مۇقتاج ەمەس. وعان ٶزٸ ويلاي بٸلەتٸن, قىزىقتىرا بٸلەتٸن ەيەل دوس كەرەك. دەگەنمەن, ەركەك تە, ەيەل دە مۇنداي قالىپتاعى ەيەلدٸ كٶرمەگەن. ەركەك سىيلاپ, جول بەرۋدٸ بٸلمەيدٸ. ەسكٸنٸڭ سارقىنشاعى بولعان قاتىگەزدٸككە ارا-تۇرا بوي الدىرادى. بۇل ەيەلٸنٸڭ كٶڭٸلٸنە كەلەدٸ.
ۋاقىت ٶتتٸ. وتباسى جٷيەسٸندەگٸ اۆتوريتارلى جٷيە ٶزگەرٸسكە ۇشىراي باستادى. ەيەلدەر ٶز قۇقىنىڭ تاپتالۋىنا قارسىلىق كٶرسەتتٸ. باستاپقىدا تىم سىڭارجاق, قۇلاققا تٷرپٸدەي تيەتٸن. كەيٸن ول تەندەنتسيياعا اينالدى. بٷگٸنگٸ تاڭدا بۇل كٷرەس ەيەل ساناسىن بٷتٸندەي ٶزگەرتتٸ. وتباسىلىق جٷيەنٸڭ ەسكٸ قالىبىن ەيەل بۇزدى. مۇنى ەيەل دە, ەركەك تە تٷسٸنەدٸ. ەيەل باعىنىپ, تەك كٷيەۋٸنٸڭ كٷڭٸ بولىپ قانا ٶمٸر سٷرگٸسٸ كەلمەيدٸ. ەركەك تە كٷتۋشٸ ەيەلگە مۇقتاج ەمەس. وعان ٶزٸ ويلاي بٸلەتٸن, قىزىقتىرا بٸلەتٸن ەيەل دوس كەرەك. دەگەنمەن, ەركەك تە, ەيەل دە مۇنداي قالىپتاعى ەيەلدٸ كٶرمەگەن. ەركەك سىيلاپ, جول بەرۋدٸ بٸلمەيدٸ. ەسكٸنٸڭ سارقىنشاعى بولعان قاتىگەزدٸككە ارا-تۇرا بوي الدىرادى. بۇل ەيەلٸنٸڭ كٶڭٸلٸنە كەلەدٸ. ەيەل باعىنىپ ٶمٸر سٷرگٸسٸ كەلمەيدٸ. ول سۇراعان ەركٸندٸكتٸ ەرٸ بەرگٸسٸ كەلگەنمەن, ونىڭ تەكاپپارلىعى وعان دايىن ەمەس. ەيەل ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸرۋگە نيەتتەنگەنمەن, ول ەدەتتە تىم تۇرپايى ەرٸ ەر ادامنىڭ نامىسىنا تيەرلٸك تۇرعىدا عانا بولىپ جٷر. ٶيتكەنٸ, بٸزگە ەشكٸم ٶز سەزٸمٸمٸز تۋرالى ەركٸن, اشىق ايتۋدى ٷيرەتپەگەن. بٸز ونى ەموتسيياعا بەرٸلٸپ ايتامىز. تٶزٸم تاۋسىلعان كەزدە جارىلامىز.
ايتا كەتەتٸن جەيت: بٸز قالاي سٶيلەسۋ كەرەكتٸگٸن بٸلمەيمٸز, قالاي كەلٸسۋ كەرەكتٸگٸن دە مەڭگەرمەگەنبٸز. بٸز تەك باعىنۋ قالىبىن بٸلەمٸز. مەمٸلەگە كەلۋ تۋرالى ەستٸگەنمەن, ول ەكٸ جاقتىڭ دا كٶڭٸلٸنەن شىقپايدى. ىمىرالاسۋعا كەلٸسكەن كٷندە دە, ول بٸزدٸ باقىتسىز ەتەتٸن قادام. ودان ەكٸ جاقتا قينالىپ, باقىتسىز بولادى.
باياعىنىڭ ادامدارى وتباسىنىڭ يەسٸ كٸم دەگەن سۇراققا جاۋاپتى انىق بٸلسە, قازٸرگٸ زامانعىلار بٸلە بەرمەيدٸ. ەڭ باستىسى, بٸز قانداي وتباسى قۇرعىمىز كەلەتٸنٸن بٸلمەيمٸز. ٶيتكەنٸ, قييالىمىزداعى وتباسىنى ەشقاشان كٶرمەگەنبٸز. بٸز بۇرىن بولماعان نەرسەنٸڭ قۇرىلىسىن باستاپ جاتىرمىز. بٸز جول باستاۋشىمىز! ٸشٸمٸزدەن ادام نەگٸزٸن قالايتىن سەزٸمنٸڭ بارلىعىن قايتا ساراپتاپ شىعامىز. اتا-ەجەلەرٸمٸز مۇنداي سۇراقتارعا باسىن اۋىرتپاعان. ولار جاۋاپتى ونسىز دا بٸلگەن. بٸز تاقتايداي ٶمٸردەن بوس كەڭٸستٸككە ٶتٸپ بارا جاتىپ, نە ٸستەۋ كەرەكتٸگٸن بٸلە الماي, دال بولامىز.
بٸزگە بەرٸ دە قورقىنىشتى. بٸزگە اتا-انانىڭ اقىلى مەن كٶرگەنٸ كٶمەكتەسپەيدٸ. ەر سۇراققا جاۋابى دايىن جاننىڭ قاسىمىزدا جوقتىعى باتادى. ٶزٸمٸز ٷشٸن كٷندە بٸر جاڭالىق اشىپ, ونى ٶزدٸگٸمٸزشە قالىپقا سالىپ, ول قالىپتى سول زامات ٶزٸمٸزدٸڭ جەنە جۇبايىمىزدىڭ مەنمەندٸك جارتاسىنا شاعىپ الامىز.
ەزٸرگە وتباسىدا باسشى جوقتىعىن دا مويىنداعىمىز كەلمەيدٸ. بٷگٸن وتباسىلار بيلٸككە قۇرىلماعان. بٷگٸنگٸ وتباسى ٶزارا سەرٸكتەستٸككە قۇرىلىپ جاتىر. شەكتەن شىعىپ بارامىز با? ەيەل كٶبٸنە قىزىقتى جۇمىسقا تۇرمايدى. ول كارەرا جاساۋ سالدارىنان بالا تۋىپ, ونى باعاتىن ۋاقىت تاپپايتىن جۇمىسپەن ٶمٸرٸن ٶتكٸزەدٸ. ەركەك تابيعي قۋاتىن قايدا جٸبەرەرٸن بٸلمەي, كٷيزەلٸسكە بوي الدىرادى. ٸشٸپ كەتەدٸ, سىنادى. بٸرەۋ يلليۋزييامەن ٶمٸر سٷرەدٸ. وتباسىن قۇرماي, ەسٸرتكٸنٸ جولداس ەتٸپ, ٸشٸمدٸكپەن سىرلاسىپ كەتەدٸ. بٸرەۋ كومپيۋتەرمەن اۋىرادى, ينتەرنەت اۋىلدارىن ادالايدى. اداسادى سوندا كەدٸمگٸدەي. مۇنى اۋرۋ دەپ ايتۋعا كەلمەس. تەك تۋىستارى تٷسٸنەدٸ ونىڭ زاردابىن. بٸرەۋ كەپ-كەدٸمگٸدەي ٷيلٸ-باراندى سەكٸلدٸ. بٸراق جان دٷنيەسٸندە تىنىشتىق جوق. بالانى جەتكٸزۋ, وسى جولداعى تٷرلٸ قيىندىق بٸزدٸڭ دۇرىس ٶمٸر تۋرالى باسى بٷتٸن ساۋاتسىز ەكەنٸمٸزدٸ كٶرسەتٸپ جاتىر.
نە ٸستەمەك كەرەك?
ەشتەڭەدەن قورىقپاعان ابزال. جاڭانىڭ ٸرگەتاسىن قالاۋعا, مويىنعا جاۋاپكەرشٸلٸك ارتۋعا. تەرەڭ تٷيسٸنٸپ, ەرٸكتٸ تٷردە سول جاڭانى ٶز ٶمٸرٸڭٸزگە الاقانىڭىزعا سالىپ ەكەلٸڭٸز. ٶز ٶمٸرٸڭٸزگە شىن نيەتپەن, ٷلكەن ادامگەرشٸلٸكپەن قاراڭىز. جۇبايىڭىزدىڭ قولداۋىنا يە بولساڭىز ارتىق ەتپەس.
[caption id="attachment_9393" align="alignright" width="253"]
بٸرٸنشٸدەن, ەشتەڭەدەن قورىقپاعان ابزال. جاڭانىڭ ٸرگەتاسىن قالاۋعا, مويىنعا جاۋاپكەرشٸلٸك ارتۋعا. تەرەڭ تٷيسٸنٸپ, ەرٸكتٸ تٷردە سول جاڭانى ٶز ٶمٸرٸڭٸزگە الاقانىڭىزعا سالىپ ەكەلٸڭٸز. ٶز ٶمٸرٸڭٸزگە شىن نيەتپەن, ٷلكەن ادامگەرشٸلٸكپەن قاراڭىز. جۇبايىڭىزدىڭ قولداۋىنا يە بولساڭىز ارتىق ەتپەس. بٸر-بٸرلەرٸڭٸزبەن شىنايى سٶيلەسٸپ داعدىلانساڭىزدار ساۋاپ بولار ەدٸ. بٸر-بٸرلەرٸڭٸزدٸ تىڭداپ, كٶڭٸل بٶلٸپ, ٷرەيسٸز سٷيٸپ, ريياسىز قامقورلىق تانىتۋدى ٷيرەنٸڭٸزدەر. قامقورلىق پەن ماحاببات اۆتوريتارلى وتباسىدا ورىنسىز ەركەلٸك بولىپ سانالعان. ٶيتكەنٸ, ولاردىڭ تەربيەسٸ تەك بيشٸك پەن تەتتٸدەن تۇرعان.
بيشٸكتٸ قولدان شىعارسا, وندا ماحابباتپەن كٶپ نەرسەنٸ جەڭۋگە بولاتىنى راس. جاۋراعان جٷرەكتٸ جىلىتىپ, جان جارانى جازىپ الار ەك. ول ەردٸڭ, ەيەلدٸڭ, مەيلٸ تٸپتٸ بالانىڭ دا جان-جٷرەگٸ بولسا دا.
ٶز ٶمٸرٸڭە دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ەڭ باستى قادامى ٶزٸڭە جاۋاپ بەرۋ بولسا كەرەك. ايتقان سٶزٸڭە, جاساعان ٸسٸڭە. ٶزٸڭمەن تانىسىپ ٷيرەنسەڭ, نۇر ٷستٸنە نۇر. ٶزٸڭنٸڭ سىرتقى جەنە ٸشكٸ تٸلەكتەرٸڭە ساي ٶمٸر سٷرسەڭ. ٶزٸڭمەن-ٶزٸڭ بولىپ ٶمٸر سٷرۋگە رۇقسات ەتسەڭ. ەل كٶرگەندەي ەدەپتٸ بولماساڭىز دا. بەتپەردەنٸ شەشٸپ, ٸشتە نە بارىن كٶرۋگە ۇمتىلساڭىز. ٶزٸڭدٸ ٶزگەرتۋدٸڭ العاشقى قادامى وسىنداي بولماق. جان دٷنيەڭٸزدٸڭ تازالىعىنا كٶپ كٶڭٸل بٶلۋ كەرەك.
ەركٸن بولۋدان قورىقپاۋ كەرەك. وتباسىدا, جۇمىستا, مەملەكەتتە. ويلاۋدان, ٸزدەۋدەن, تابۋدان, سۇراۋدان قورىقپاڭىز. مەملەكەتتە دەموكراتييانىڭ نەگٸزٸن قۇيعىسى كەلگەن ادام ونى ٶز وتباسىنان باستاۋى كەرەك. بٸراق بٸزدٸڭ قولىمىزدان كەلمەي جاتىر. ٶيتكەنٸ, ٸشٸمٸزدەن ٶزٸمٸزدٸ قۇل سەزٸنەمٸز. ونىڭ ٷستٸنە قاتىگەز قۇلمىز. قۋانا سىنايمىز. ٶزٸمٸز ديۆاندا جاتىپ الىپ, تٷك بٸتٸرمەسەك تە. سول ديۆان جىلى بولسا, بٸزگە ەشكٸم تيمەسە ەكەن دەپ ارمانداپ قويامىز. جانى اۋىرمايتىن جالقاۋمىز. شەكتەن شىعار پاسسيۆپٸز. بٸزدٸ تەك ٶزٸمٸزدٸڭ مەسەلەمٸز عانا تولعاندىرادى. ولاردى دا شەشۋگە تالپىنبايمىز. تەك ولارمەن قالاي سىيىساتىنىمىزدى ويلاستىرامىز.
بٸراق ٶمٸر قىزىقتى بولۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك دەپ ٸزدەنٸس جاساي باستاساق, ميلليون ساۋال تۋىندايدى, ولارعا ميللون جاۋاپ تابىلادى. ەندەشە, ديۆاننان تۇرىپ, ٶز ٶمٸرٸمٸزدٸ رەتتەۋدٸ باستايىق. ەيتپەسە, بالالارىمىزعا تەك شاعىلعان شىنى مەن سىنعان ەينەك قالدىراتىنىمىز حاق.
اۋدارعان شىنار ەبٸلدە
