"قالا مەن دالا": قابدەش اعا, ەڭگٸمەنٸ ٶزٸڭٸز قۇرمەتتەيتٸن ادامنان باستاساق. قاجىعۇمار شابدانۇلىنىڭ 6 تومدىق «قىلمىس» رومانىن ەلٸمەن قاۋىشتىردىڭىز. كەلەر جىلى قاجەكەڭنٸڭ تۋعانىنا 95 جىل تولادى. وسىعان بايلانىستى جازۋشىلار وداعىندا تاعدىرلى قالامگەردٸڭ كٸتابىن شىعارۋ, مەرەيتويىن اتاپ ٶتۋ جٶنٸندە نە تٸرشٸلٸك بار?
ق.جۇمادٸلوۆ: قاجىعۇمار شابدانۇلى 1925 جىلى سەمەي وبلىسى ٷرجار ٶڭٸرٸندە دٷنيەگە كەلگەن. جەتٸ جاسىندا ٷي ٸشٸمەن شەۋەشەككە ٶتكەن عوي. اشارشىلىقتا ەلدٸڭ بەرٸ بوسىپ جاتقان كەز. سودان كەيٸنگٸ ٶمٸرٸ ارعى بەتتە ٶتتٸ.
سەكسەننەن اسىپ بارىپ, 2011 جىلى شەۋەشەكتە قايتتى. ەكٸ رەت حات جازدى نازارباەۆتىڭ اتىنا.
«سٸز قازاقستاننىڭ عانا ەمەس, جەر جٷزٸندەگٸ قازاقتاردىڭ پرەزيدەنتٸسٸز. ەلدٸڭ يەسٸسٸز. ماعان دا يە بولىڭىز. قىتايدا قىرىق جىل تٷرمەدە بولعان, كٶپ كٸتاپ جازعان اداممىن. 10 تومدىق شىعارمالارىمدى دايىنداپ قويىپ وتىرمىن. ٶز جەرٸمە بارىپ جاتقىم كەلەدٸ. ماعان ەكٸ مەتر جەر بەرٸڭٸزدەر ٶزٸمنٸڭ اتاقونىسىمنان» دەپ جازدى.
حات الدىمەن جازۋشىلار وداعىنا كەلدٸ. بٸز ٶڭدەپ, قازٸرگٸ ەرٸپكە كٶشٸرٸپ, دٸتتەگەن جەرٸنە تابىس ەتتٸك. بٸراق ودان ەشقانداي قوزعالىس بولمادى. ٶلگەننەن كەيٸن دە سٷيەگٸن ەكەلٸپ جەرلەيٸك دەگەن تالاپ بولدى. بٸراق اتا جۇرتىنا ٶزٸ دە جەتە المادى, سٷيەگٸ دە جەتە المادى. شەۋەشەكتەگٸ مۇسىلماندار زيراتىنىڭ بٸر شەتٸندە جاتىر.
قاجىعۇمار ٷلكەن جازۋشى ەدٸ. «قىلمىس» رومانىنىڭ 6 تومدىعىن مەن وسى ەلدە قايتا باستىردىم. ونىڭ ەكٸ تومى بۇرىن انا جاقتا شىققان. قالعان تٶرت تومى تٷرمەدە جازىلدى. قولجازبالارىنىڭ بٸزگە جەتۋٸنٸڭ ٶزٸ بٸر حيكايا. تۋريستەردٸڭ, اعايىنشىلاپ كەلگەن ەلدٸڭ قورجىنىندا كەلدٸ. كٶشپەن بٸرگە, تەڭنٸڭ اراسىندا كەلدٸ. قىسقاسى, نەشە تٷرلٸ كونتراباندالىق جولمەن ماعان جەتتٸ. بٸردەن 6 تومدى باسىپ شىعارۋ وڭاي شارۋا ەمەس. تٶتەشەدەن كريلليتساعا كٶشٸرٸپ, ونى كومپيۋتەرگە تٷسٸرٸپ, قاتەسٸن تٷزەپ, كەيبٸر تەرميندەرٸن وسى جاققا بەيٸمدەدٸك.
قولجازبا دٷنيەجٷزٸ قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ باسپاسىندا 3 جىل بويى سەيفٸندە جاتتى. قاۋىمداستىق باسشىسى تالعات ماماشەۆ قاجىعۇمار مۇراسىنا سالعىرت قارادى. جازۋشىنىڭ باعىنا مۇحتار قۇل-مۇحاممەد مەدەنيەت مينيسترٸ بولىپ كەلە قالدى. ٷكٸمەت اتىنان 6 تومعا اقشا بٶلدٸردٸ. قىسقاسى, مۇحتار قۇل-مۇحاممەد كٶمەگٸمەن 6 تومدىق «قىلمىس» رومانى جارىققا شىقتى.
"قالا مەن دالا": قاجەكەڭ كٶزٸ تٸرٸسٸندە الماتىدا باسىلعان سول كٸتاپتارىن كٶردٸ مە ەكەن?
ق.جۇمادٸلوۆ: كٶرٸپتٸ. «جاس الاش» گازەتٸنٸڭ قىزمەتكەرٸ ەرٸك راحىم دەگەن ازامات شەۋەشەككە ارنايى بارىپ, جاسىرىپ اپارعان كٸتابىن قاجەكەڭە كٶرسەتٸپتٸ. ەرٸك ايتادى: «ەڭكٸلدەپ جىلادى» دەيدٸ كٸتابىن كٶرگەندە. «اپىر-اي, كٸتابىم ەلگە جەتكەن ەكەن عوي. كٸتابىما قامقور بولعان ازاماتتارعا راقمەت» دەپ قاتتى رازى بولىپتى.
بەس جىلدان كەيٸن قاجەكەڭنٸڭ تۋعانىنا 100 جىل تولادى. كەلەر جىلى 95 جىل. جازۋشىلار وداعى كەلەر جىلى قاجەكەڭنٸڭ مەرەيتويىن اتاپ ٶتەدٸ.
سۇحباتتىڭ تولىق نۇسقاسىن "قالا مەن دالا" گازەتٸنەن وقي الاسىز:
