مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ەدٸلەتتٸ قازاقستان: زاڭ مەن تەرتٸپ, ەكونوميكالىق ٶسٸم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ساۋدا سالاسىن دامىتۋ جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن كٷشەيتۋ مەملەكەت ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە اتالدى. پرەزيدەنت وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ پوزيتسيياسىن نىعايتۋ, شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورت كٶلەمٸن ارتتىرۋ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە قولايلى جاعداي جاساۋ سيياقتى ناقتى مٸندەتتەر قويدى. ٷكٸمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن بيزنەستٸ جٷرگٸزۋدٸڭ اشىق قاعيدالارىن ەزٸرلەپ, ٸشكٸ ساۋدانى دامىتۋدا جەنە وتاندىق تاۋارلاردىڭ سىرتقى نارىققا شىعۋىنا قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرادى,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
«ساۋدا سالاسىندا 800 مىڭنان استام بيزنەس سۋبەكتٸسٸ اينالىسىپ, 1,5 ملن-نان استام ادامدى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىر. “ايتىلدى-جاسالدى" قاعيداتى بويىنشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ايتقان تاپسىرمالارى بەلسەندٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىلۋدا», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترٸ ارمان شاققاليەۆ.
ٷكٸمەت ٸشكٸ نارىقتى قورعاۋعا جەنە وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا باعىتتالعان رەتتەۋشٸ شارالاردى ەزٸرلەدٸ. 2025 جىلدىڭ مامىر ايىندا تاۋارلاردىڭ شىعارىلعان ەلٸن ايقىنداۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ بٸرىڭعاي تٸزٸلٸمٸ جاسالادى وندا ٶندٸرۋشٸلەر تۋرالى ناقتى دەرەكتەر جيناقتالىپ, ولارعا مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىنا, سونداي-اق مەملەكەتتٸك جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلارعا قول جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
ساۋدانى ىنتالاندىرۋ جەنە دٷكەن سٶرەلەرٸندەگٸ وتاندىق تاۋارلار ٷلەسٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەر ٶنٸمدەرٸ ٷشٸن كەمٸندە 50% سٶرەلٸك كەڭٸستٸكتٸ كٶزدەيتٸن باعدارلاما ٸسكە قوسىلدى.
سونىمەن قاتار ساپاسىز ەرٸ قاۋٸپتٸ ٶنٸمدەردٸڭ ٸشكٸ نارىققا ەنۋٸنە شەكتەۋ قويۋ باعىتىندا بەلسەندٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
«بارلىق باقىلاۋشى ورگانداردىڭ قاتىسۋىمەن احۋالدىق شتاب تيٸمدٸ جۇمىس اتقارۋدا. 47 مىڭنان استام كٶلٸك تەكسەرٸلدٸ, تاۋارلىق سالماقتا بۇل 600 مىڭ توننادان استام مال شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸ. ونىڭ ٸشٸندە 900-دەن استام اۆتوكٶلٸك كەرٸ قايتارىلدى, 1 مىڭنان استام سەيكەستٸكتٸ راستاۋ قۇجاتتارىنىڭ كٷشٸ جويىلدى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ارمان شاققاليەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى ەرتاراپتاندىرۋ جەنە ارتتىرۋ ماقساتىندا «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا قاراجات قۇرالدارىنىڭ تولىق سپەكترٸن ۇسىناتىن ەكسپورتتىق-كرەديتتٸك اگەنتتٸك قۇرىلدى.
بيىلعى 7 ايدا كٶرسەتٸلگەن قارجىلاي قولداۋ كٶلەمٸ ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 200 ملرد تەڭگەگە ارتىپ, 394 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸن بارلىق جوبالاردىڭ 71%-ىن قۇرايتىن شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا. بۇل رەتتە ورتاشا جەنە جوعارى قايتا بٶلۋ ٶنٸمدەرٸنٸڭ ٷلەسٸ 83%-عا جەتٸپ وتىر.
قازاقستاندىق تاۋارلاردى سىرتقى نارىقتا ٸلگەرٸلەتۋدٸ كٷشەيتۋ ٷشٸن حالىقارالىق ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرىلۋدا. قىتاي پروۆينتسييالارىندا سەرٸكتەستٸك كەڭسەلەر, ٶكٸلدٸكتەر جەنە ۇلتتىق پاۆيلوندار ٸسكە قوسىلۋدا, سونىڭ ٸشٸندە ونداي نىساندار چەندۋ, ٷرٸمشٸ, نانكين جەنە شاندۋن پروۆينتسييالارىندا بار. ٶزبەكستاندا "تەرمەز" حالىقارالىق ساۋدا ورتالىعىنىڭ اۋماعىندا قازاقستاندىق ٶنٸمدەردٸڭ ساۋدا پاۆيلونى جۇمىس ٸستەپ تۇر. ەكسپورتتى ٸلگەرٸلەتۋ بويىنشا جۇمىس باە, تٷركييا, ٷندٸستان, يران جەنە قىتايدا قارقىندى جٷرگٸزٸلۋدە
وعان قوسىمشا الداعى ۋاقىتتا ەكسپورتقا شىعۋىمىز كەرەك ەلدەردە ساۋدا-ەكونوميكالىق ميسسييالار ٶتكٸزٸلۋدە, قازاقستاندىق تاۋارلاردى حالىقارالىق ەلەكتروندىق الاڭداردا ٸلگەرٸلەتۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە, مىسالى ولاردىڭ اراسىندا jd.com, Doiyin, Alibaba سيياقتى ساۋدا-ساتتىق الاڭدارى بار.
اشىق جەنە بەسەكەلەس بيرجا نارىعىنا ارنالعان جاڭا ەرەجەلەر
پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ٷشٸن 2024 جىلعى جەلتوقساندا نارىقتىڭ اشىق جۇمىس ٸستەۋ ەرەجەلەرٸن ورناتۋ ٷشٸن بەسەكەلەستٸك ورتانى دامىتۋعا باعىتتالعان بيرجالىق ساۋدا تۋرالى زاڭ قابىلداندى.
«ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار بيرجالىق تاۋار» ۇعىمى زاڭنامالىق تٷردە ەنگٸزٸلدٸ, ول ەنەرگەتيكالىق جەنە ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن شەشۋشٸ ماڭىزعا يە. بۇل الىپساتارلىقتى جويىپ, باعانى اشىق بەلگٸلەۋگە جەنە وتاندىق نارىقتى وسى تاۋارلارمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋگە كەپٸلدٸك بەرەدٸ», — دەدٸ ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترٸ ارمان شاققاليەۆ.
ودان بٶلەك, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلارمەن ساۋدانى جٷزەگە اسىرۋعا ۋەكٸلەتتٸ بيرجالاردى كونكۋرستىق ٸرٸكتەۋ تەتٸگٸ ەنگٸزٸلدٸ. بۇل اففيلييرلەنگەن قۇرىلىمداردىڭ قۇرىلۋىن بولدىرمايدى جەنە قاتىسۋشىلاردىڭ ساۋدا الاڭدارىنا تەڭ قول جەتكٸزە الۋىنا كەپٸلدٸك بەرەدٸ.
ەلەۋمەتتٸك از قامتىلعان ساناتتاعى ازاماتتارعا كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ جاڭا تەتٸكتەرٸ
پرەزيدەنتتٸڭ ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك از قامتىلعان ساناتتارىنا تيٸمدٸ اتاۋلى قولداۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, تٸكەلەي باعانى رەتتەۋدەن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن باس تارتۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ٷشٸن 2024 جىلعى سەۋٸردە بيزنەستٸ جٷرگٸزۋدٸ رەتتەيتٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلدٸ.
«وسى ٶزگەرٸستەرگە سەيكەس بٸز ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ باعاسىن تٸكەلەي رەتتەۋدەن باس تارتامىز جەنە اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەككە كٶشەمٸز. ساۋدا ٷستەمەسٸنٸڭ 15%-ى باقىلاۋدى كٷشەيتۋ پايداسىنا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلارعا شەكتٸ باعالاردى ەنگٸزۋ تەتٸگٸ الىنىپ تاستالادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ارمان شاققاليەۆ.
دايىندىق كەزەڭٸندە اتاۋلى كٶمەك تەتٸگٸن تەستٸلەۋگە باعىتتالعان «تسيفرلىق ازىق-تٷلٸك ۆاۋچەرٸ» پيلوتتىق جوباسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ شەڭبەرٸندە الۋشىلارعا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردى ساۋدا ٷستەمەسٸنسٸز ساتىپ الۋ باعاسىمەن ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ازىق-تٷلٸك ۆاۋچەرلەرٸ ۇسىنىلادى, بۇل كٶمەكتٸ ماقساتتى جەنە ەدٸل بٶلۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارلىق تاپسىرمالارى ەرەكشە باقىلاۋدا. ەربٸر ٸس-شارانى جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلى رەجيمدە جٷرٸپ جاتىر, مٸندەتتەر ساپالى جەنە بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە ورىندالاتىن بولادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترٸ.
ساۋدا مەن شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار كەشەنٸ پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا جٷيەلٸ جەنە دەيەكتٸ كٶزقاراستى كٶرسەتەدٸ.
ٷكٸمەتتٸك شارالار ەكونوميكالىق ٶسۋ ٷشٸن تۇراقتى نەگٸز قۇرۋعا, بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا جەنە قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ساۋدا تٸزبەكتەرٸنە ينتەگراتسييالانۋىنا باعىتتالعان.
