2026 جىلعى 12 اقپاندا رەسپۋبليكالىق «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى جاڭا كونستيتۋسياسىنىڭ جوباسى رەسمي تۇردە جاريالاندى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

قۇجاتتى ازىرلەۋ جۇمىستارى 2025 جىلدىڭ قازان ايىندا باستالعان بولاتىن.

كونستيتۋسيالىق رەفورما بويىنشا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم 2026 جىلعى 15 ناۋرىزعا جوسپارلانعان. ەل ازاماتتارى مەملەكەتتىڭ ساياسي جۇيەسىنىڭ الداعى دامۋ باعىتىن ايقىندايتىن ماڭىزدى شەشىم قابىلداماق.

پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى پارلامەنتتىك رەفورماعا قاتىستى ۇسىنىستاردى ازىرلەۋ جۇمىسىنا بەلسەندى تۇردە قاتىستى. وتكەن جىلدىڭ كۇزىنەن باستاپ eGov جانە eء-وتىنىش پلاتفورمالارى ارقىلى ينستيتۋتقا ازاماتتاردان 600-گە جۋىق باستاما كەلىپ ءتۇستى. ساراپشىلار ولاردىڭ ءارقايسىسىنا جان-جاقتى تالداۋ جۇرگىزىپ، مازمۇنى جاعىنان وزەكتى ۇسىنىستاردى پارلامەنتتىك رەفورما ماسەلەلەرى جونىندەگى وتىرىستاردىڭ قاراۋىنا شىعاردى. ينستيتۋت ديرەكتورى ناتاليا پان رەفورما بويىنشا قۇرىلعان جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا ەنىپ، نەگىزگى ەرەجەلەردى تالقىلاۋعا قاتىستى.

بۇگىن پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىندا جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىن ساراپتامالىق تالقىلاۋ ءوتتى. ءىس-شاراعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى، قوعام قايراتكەرلەرى، ساراپشىلار مەن عالىمدار قاتىستى.

ءىس-شارانى پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ناتاليا ۆيسساريونوۆنا پان جۇرگىزدى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى، «اۋىل» پارتياسى فراكسياسىنىڭ جەتەكشىسى سەرىك ەگىزبايەۆ كونستيتۋسيا جوباسى قوعامنىڭ نەگىزگى ۇمىت-تىلەكتەرىن ەسكەرىپ، زاماناۋي سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، قۇجات ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋعا جانە حالىقتىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋعا قاتىسۋ تەتىكتەرىن نىعايتۋعا باعىتتالعان.

«كونستيتۋسيا – ۋاقىت پەن قوعام سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن ومىرشەڭ قۇجات بولۋى ءتيىس»، – دەدى دەپۋتات.

سونداي-اق ول اتا زاڭدى قابىلداۋ بۇكىل حالىقتىڭ ورتاق شەشىمى بولۋى قاجەت ەكەنىن ايتىپ، ازاماتتاردى الداعى رەفەرەندۋمدا جوبانى قولداۋعا شاقىردى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى، زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءۇنزيلا شاپاق حالىقارالىق شارتتاردى قولدانۋعا قاتىستى نورمالارعا كەڭىنەن توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، حالىقارالىق جانە ۇلتتىق قۇقىقتىڭ اراقاتىناسى باعىنۋ قاعيداتىنا ەمەس، ءوزارا ءىس-قيمىل مەن ۇيلەستىرۋ تەتىكتەرىنە نەگىزدەلەدى، بۇل ەكى قۇقىقتىق جۇيەنىڭ دەربەستىگىن ايقىندايدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان جاڭاشىلدىقتار قازاقستاننىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرگە ادالدىعىن ساقتاي وتىرىپ، قۇقىقتىق ايقىندىقتى قامتاماسىز ەتەدى.

سونداي-اق جيىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتى» ديرەكتورى، كونستيتۋسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيانىڭ مۇشەسى ينديرا ۋرالوۆنا اۋباكيروۆا، «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گۇلىسحان سايفۋللينوۆنا ناحبايەۆا، سونداي-اق قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، دوسەنت عالي دىنمۇحاممەد ءازىمباي ۇلى بايانداما جاسادى.

عالي دىنمۇحاممەد ءازىمباي ۇلى ءوز سوزىندە الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر دەرەكتەرىن كەلتىرىپ، سوڭعى ءبىر جىل ىشىندە ازاماتتاردىڭ 70–75 پايىزى ءوزىن ەڭ الدىمەن قازاقستاندىق رەتىندە ايقىندايتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل قوعامدىق سانادا ازاماتتىق بىرەگەيلىكتىڭ بەرىك ورنىققانىن كورسەتەدى. ال ءوزىن ەتنيكالىق بەلگىسى بويىنشا انىقتايتىنداردىڭ ۇلەسى شامامەن 24–29 پايىزدى قۇرايدى جانە بۇل اراقاتىناس تۇراقتى سيپاتقا يە.

«بۇل قوعامدا ازاماتتىق سانا باسىمدىققا يە تەپە-تەڭدىك ساقتالعانىن بىلدىرەدى. مۇندا ءبولىنۋ ەمەس، ورتاق ازاماتتىق نەگىز تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر»، – دەدى سپيكەر.

ونىڭ ايتۋىنشا، «ءبىز – قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس حالقىمىز» دەگەن تۇجىرىم جالپىۇلتتىق بىرلىك يدەياسىن بىلدىرەدى، ال ءار ازاماتتىڭ ءوزىنىڭ ەتنيكالىق تيەسىلىگىن ەركىن ايقىنداۋ قۇقىعى مادەني ەرەكشەلىكتەردىڭ ساقتالۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.

«جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گۇلىسحان ناحبايەۆا ورتالىقتىڭ قازاقستان جاستارىنىڭ قۇندىلىقتارىن، ۇستانىمدارىن جانە قوعامدىق ومىرگە قاتىسۋ نىساندارىن 13 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى جۇيەلى تۇردە زەرتتەپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

«قازاقستان جاستارى – 2025» زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەلەرىنە سايكەس، جاستاردىڭ ساياسي كۇن تارتىبىنە قىزىعۋشىلىعى ءارتۇرلى دەڭگەيدە قالىپتاسادى: 34،6 پايىزى ساياساتقا مەزگىل-مەزگىل نازار اۋدارسا، 26،8 پايىزى ماڭىزدى وقيعالار كەزەڭىندە بەلسەندىلىك تانىتادى، ال 14،3 پايىزى ساياسي ۇدەرىستەردى تۇراقتى تۇردە قاداعالاپ وتىرادى. بۇل جاستاردىڭ قوعامدىق ماڭىزى بار پروسەستەرگە بەيجاي قارامايتىنىن جانە قاتىسۋعا دايىن ەكەنىن كورسەتەدى.

كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىن قولدايتىندارىن ءبىلدىرىپ، ونىڭ مەملەكەتتى ودان ءارى دامىتۋ، دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋ جانە ازاماتتاردىڭ شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىندەگى ءرولىن ارتتىرۋ تۇرعىسىنان ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.