2026 جىلعى 12 اقپاندا رەسپۋبليكالىق «Egemen Qazaqstan» گازەتٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى جاڭا كونستيتۋتسيياسىنىڭ جوباسى رەسمي تٷردە جارييالاندى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قۇجاتتى ەزٸرلەۋ جۇمىستارى 2025 جىلدىڭ قازان ايىندا باستالعان بولاتىن.
كونستيتۋتسييالىق رەفورما بويىنشا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم 2026 جىلعى 15 ناۋرىزعا جوسپارلانعان. ەل ازاماتتارى مەملەكەتتٸڭ ساياسي جٷيەسٸنٸڭ الداعى دامۋ باعىتىن ايقىندايتىن ماڭىزدى شەشٸم قابىلداماق.
پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى پارلامەنتتٸك رەفورماعا قاتىستى ۇسىنىستاردى ەزٸرلەۋ جۇمىسىنا بەلسەندٸ تٷردە قاتىستى. ٶتكەن جىلدىڭ كٷزٸنەن باستاپ eGov جەنە e-ٶتٸنٸش پلاتفورمالارى ارقىلى ينستيتۋتقا ازاماتتاردان 600-گە جۋىق باستاما كەلٸپ تٷستٸ. ساراپشىلار ولاردىڭ ەرقايسىسىنا جان-جاقتى تالداۋ جٷرگٸزٸپ, مازمۇنى جاعىنان ٶزەكتٸ ۇسىنىستاردى پارلامەنتتٸك رەفورما مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ وتىرىستاردىڭ قاراۋىنا شىعاردى. ينستيتۋت ديرەكتورى ناتاليا پان رەفورما بويىنشا قۇرىلعان جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا ەنٸپ, نەگٸزگٸ ەرەجەلەردٸ تالقىلاۋعا قاتىستى.
بٷگٸن پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىندا جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىن ساراپتامالىق تالقىلاۋ ٶتتٸ. ٸس-شاراعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, قوعام قايراتكەرلەرٸ, ساراپشىلار مەن عالىمدار قاتىستى.
ٸس-شارانى پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ناتاليا ۆيسساريونوۆنا پان جٷرگٸزدٸ.
مەجٸلٸس دەپۋتاتى, «اۋىل» پارتيياسى فراكتسيياسىنىڭ جەتەكشٸسٸ سەرٸك ەگٸزباەۆ كونستيتۋتسييا جوباسى قوعامنىڭ نەگٸزگٸ ٷمٸت-تٸلەكتەرٸن ەسكەرٸپ, زاماناۋي سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇجات ساياسي جٷيەنٸ جاڭعىرتۋعا جەنە حالىقتىڭ مەملەكەتتٸك باسقارۋعا قاتىسۋ تەتٸكتەرٸن نىعايتۋعا باعىتتالعان.
«كونستيتۋتسييا – ۋاقىت پەن قوعام سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتٸن ٶمٸرشەڭ قۇجات بولۋى تيٸس», – دەدٸ دەپۋتات.
سونداي-اق ول اتا زاڭدى قابىلداۋ بٷكٸل حالىقتىڭ ورتاق شەشٸمٸ بولۋى قاجەت ەكەنٸن ايتىپ, ازاماتتاردى الداعى رەفەرەندۋمدا جوبانى قولداۋعا شاقىردى.
مەجٸلٸس دەپۋتاتى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ٷنزيلا شاپاق حالىقارالىق شارتتاردى قولدانۋعا قاتىستى نورمالارعا كەڭٸنەن توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق جەنە ۇلتتىق قۇقىقتىڭ اراقاتىناسى باعىنۋ قاعيداتىنا ەمەس, ٶزارا ٸس-قيمىل مەن ٷيلەستٸرۋ تەتٸكتەرٸنە نەگٸزدەلەدٸ, بۇل ەكٸ قۇقىقتىق جٷيەنٸڭ دەربەستٸگٸن ايقىندايدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان جاڭاشىلدىقتار قازاقستاننىڭ حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەرگە ادالدىعىن ساقتاي وتىرىپ, قۇقىقتىق ايقىندىقتى قامتاماسىز ەتەدٸ.
سونداي-اق جيىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەدٸلەت مينيسترلٸگٸنٸڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناما جەنە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتى» ديرەكتورى, كونستيتۋتسييالىق رەفورما جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ مٷشەسٸ ينديرا ۋرالوۆنا اۋباكيروۆا, «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گٷلٸسحان سايفۋللينوۆنا ناحباەۆا, سونداي-اق قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت عالي دٸنمۇحاممەد ەزٸمبايۇلى بايانداما جاسادى.
عالي دٸنمۇحاممەد ەزٸمبايۇلى ٶز سٶزٸندە ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر دەرەكتەرٸن كەلتٸرٸپ, سوڭعى بٸر جىل ٸشٸندە ازاماتتاردىڭ 70–75 پايىزى ٶزٸن ەڭ الدىمەن قازاقستاندىق رەتٸندە ايقىندايتىنىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل قوعامدىق سانادا ازاماتتىق بٸرەگەيلٸكتٸڭ بەرٸك ورنىققانىن كٶرسەتەدٸ. ال ٶزٸن ەتنيكالىق بەلگٸسٸ بويىنشا انىقتايتىنداردىڭ ٷلەسٸ شامامەن 24–29 پايىزدى قۇرايدى جەنە بۇل اراقاتىناس تۇراقتى سيپاتقا يە.
«بۇل قوعامدا ازاماتتىق سانا باسىمدىققا يە تەپە-تەڭدٸك ساقتالعانىن بٸلدٸرەدٸ. مۇندا بٶلٸنۋ ەمەس, ورتاق ازاماتتىق نەگٸز تۋرالى سٶز بولىپ وتىر», – دەدٸ سپيكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, «بٸز – قازاقستاننىڭ بٸرتۇتاس حالقىمىز» دەگەن تۇجىرىم جالپىۇلتتىق بٸرلٸك يدەياسىن بٸلدٸرەدٸ, ال ەر ازاماتتىڭ ٶزٸنٸڭ ەتنيكالىق تيەسٸلٸگٸن ەركٸن ايقىنداۋ قۇقىعى مەدەني ەرەكشەلٸكتەردٸڭ ساقتالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى گٷلٸسحان ناحباەۆا ورتالىقتىڭ قازاقستان جاستارىنىڭ قۇندىلىقتارىن, ۇستانىمدارىن جەنە قوعامدىق ٶمٸرگە قاتىسۋ نىساندارىن 13 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى جٷيەلٸ تٷردە زەرتتەپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«قازاقستان جاستارى – 2025» زەرتتەۋٸنٸڭ نەتيجەلەرٸنە سەيكەس, جاستاردىڭ ساياسي كٷن تەرتٸبٸنە قىزىعۋشىلىعى ەرتٷرلٸ دەڭگەيدە قالىپتاسادى: 34,6 پايىزى ساياساتقا مەزگٸل-مەزگٸل نازار اۋدارسا, 26,8 پايىزى ماڭىزدى وقيعالار كەزەڭٸندە بەلسەندٸلٸك تانىتادى, ال 14,3 پايىزى ساياسي ٷدەرٸستەردٸ تۇراقتى تٷردە قاداعالاپ وتىرادى. بۇل جاستاردىڭ قوعامدىق ماڭىزى بار پروتسەستەرگە بەيجاي قارامايتىنىن جەنە قاتىسۋعا دايىن ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىن قولدايتىندارىن بٸلدٸرٸپ, ونىڭ مەملەكەتتٸ ودان ەرٸ دامىتۋ, دەموكراتييالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋ جەنە ازاماتتاردىڭ شەشٸم قابىلداۋ ٷدەرٸسٸندەگٸ رٶلٸن ارتتىرۋ تۇرعىسىنان ستراتەگييالىق ماڭىزعا يە ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
