2026 jylǵy 12 aqpanda respýblikalyq «Egemen Qazaqstan» gazetinde Qazaqstan Respýblikasy jańa Konstitýtsiiasynyń jobasy resmi túrde jariialandy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qujatty ázirleý jumystary 2025 jyldyń qazan aiynda bastalǵan bolatyn.
Konstitýtsiialyq reforma boiynsha respýblikalyq referendým 2026 jylǵy 15 naýryzǵa josparlanǵan. El azamattary memlekettiń saiasi júiesiniń aldaǵy damý baǵytyn aiqyndaityn mańyzdy sheshim qabyldamaq.
Parlamentarizm institýty Parlamenttik reformaǵa qatysty usynystardy ázirleý jumysyna belsendi túrde qatysty. Ótken jyldyń kúzinen bastap eGov jáne e-Ótinish platformalary arqyly Institýtqa azamattardan 600-ge jýyq bastama kelip tústi. Sarapshylar olardyń árqaisysyna jan-jaqty taldaý júrgizip, mazmuny jaǵynan ózekti usynystardy Parlamenttik reforma máseleleri jónindegi otyrystardyń qaraýyna shyǵardy. Institýt direktory Natalia Pan reforma boiynsha qurylǵan jumys tobynyń quramyna enip, negizgi erejelerdi talqylaýǵa qatysty.
Búgin Parlamentarizm institýtynda jańa Konstitýtsiia jobasyn saraptamalyq talqylaý ótti. Is-sharaǵa Parlament depýtattary, memlekettik organdardyń ókilderi, qoǵam qairatkerleri, sarapshylar men ǵalymdar qatysty.
Is-sharany Parlamentarizm institýtynyń direktory Natalia Vissarionovna Pan júrgizdi.
Májilis depýtaty, «Aýyl» partiiasy fraktsiiasynyń jetekshisi Serik Egizbaev Konstitýtsiia jobasy qoǵamnyń negizgi úmit-tilekterin eskerip, zamanaýi syn-qaterlerge jaýap beretinin atap ótti. Onyń aitýynsha, qujat saiasi júieni jańǵyrtýǵa jáne halyqtyń memlekettik basqarýǵa qatysý tetikterin nyǵaitýǵa baǵyttalǵan.
«Konstitýtsiia – ýaqyt pen qoǵam suranysyna jaýap beretin ómirsheń qujat bolýy tiis», – dedi depýtat.
Sondai-aq ol Ata Zańdy qabyldaý búkil halyqtyń ortaq sheshimi bolýy qajet ekenin aityp, azamattardy aldaǵy referendýmda jobany qoldaýǵa shaqyrdy.
Májilis depýtaty, zań ǵylymdarynyń doktory Únzila Shapaq halyqaralyq sharttardy qoldanýǵa qatysty normalarǵa keńinen toqtaldy. Onyń aitýynsha, halyqaralyq jáne ulttyq quqyqtyń araqatynasy baǵyný qaǵidatyna emes, ózara is-qimyl men úilestirý tetikterine negizdeledi, bul eki quqyqtyq júieniń derbestigin aiqyndaidy. Usynylyp otyrǵan jańashyldyqtar Qazaqstannyń halyqaralyq mindettemelerge adaldyǵyn saqtai otyryp, quqyqtyq aiqyndyqty qamtamasyz etedi.
Sondai-aq jiynda Qazaqstan Respýblikasy Ádilet ministrliginiń «Qazaqstan Respýblikasynyń Zańnama jáne quqyqtyq aqparat institýty» direktory, Konstitýtsiialyq reforma jónindegi komissiianyń múshesi Indira Ýralovna Aýbakirova, «Jastar» ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń direktory Gúlishan Saifýllinovna Nahbaeva, sondai-aq Qoldanbaly etnosaiasi zertteýler institýty direktorynyń orynbasary, ekonomika ǵylymdarynyń kandidaty, dotsent Ǵali Dinmuhammed Ázimbaiuly baiandama jasady.
Ǵali Dinmuhammed Ázimbaiuly óz sózinde áleýmettik zertteýler derekterin keltirip, sońǵy bir jyl ishinde azamattardyń 70–75 paiyzy ózin eń aldymen qazaqstandyq retinde aiqyndaitynyn atap ótti. Bul qoǵamdyq sanada azamattyq biregeiliktiń berik ornyqqanyn kórsetedi. Al ózin etnikalyq belgisi boiynsha anyqtaityndardyń úlesi shamamen 24–29 paiyzdy quraidy jáne bul araqatynas turaqty sipatqa ie.
«Bul qoǵamda azamattyq sana basymdyqqa ie tepe-teńdik saqtalǵanyn bildiredi. Munda bóliný emes, ortaq azamattyq negiz týraly sóz bolyp otyr», – dedi spiker.
Onyń aitýynsha, «Biz – Qazaqstannyń birtutas halqymyz» degen tujyrym jalpyulttyq birlik ideiasyn bildiredi, al ár azamattyń óziniń etnikalyq tiesiligin erkin aiqyndaý quqyǵy mádeni erekshelikterdiń saqtalýyna múmkindik beredi.
«Jastar» ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń direktory Gúlishan Nahbaeva ortalyqtyń Qazaqstan jastarynyń qundylyqtaryn, ustanymdaryn jáne qoǵamdyq ómirge qatysý nysandaryn 13 jylǵa jýyq ýaqyt boiy júieli túrde zerttep kele jatqanyn atap ótti.
«Qazaqstan jastary – 2025» zertteýiniń nátijelerine sáikes, jastardyń saiasi kún tártibine qyzyǵýshylyǵy ártúrli deńgeide qalyptasady: 34,6 paiyzy saiasatqa mezgil-mezgil nazar aýdarsa, 26,8 paiyzy mańyzdy oqiǵalar kezeńinde belsendilik tanytady, al 14,3 paiyzy saiasi úderisterdi turaqty túrde qadaǵalap otyrady. Bul jastardyń qoǵamdyq mańyzy bar protsesterge beijai qaramaitynyn jáne qatysýǵa daiyn ekenin kórsetedi.
Kezdesý qorytyndysy boiynsha qatysýshylar jańa Konstitýtsiia jobasyn qoldaityndaryn bildirip, onyń memleketti odan ári damytý, demokratiialyq institýttardy nyǵaitý jáne azamattardyń sheshim qabyldaý úderisindegi rólin arttyrý turǵysynan strategiialyq mańyzǵa ie ekenin atap ótti.
