الماتىدا ٶتٸپ جاتقان سوت وتىرىسىندا جۋرناليست گٷلنار باجكەنوۆا ٶزٸنە تاعىلعان زاڭسىز كەسٸپكەرلٸك قىزمەت تۋرالى ايىپتى جوققا شىعاردى. ونىڭ ايتۋىنشا, پەتەر ساتىپ الۋ-ساتۋ ەرەكەتتەرٸ كەسٸپكەرلٸك ەمەس, جەكە جيناعىن ينفلياتسييادان ساقتاۋدىڭ تەسٸلٸ بولعان. باجكەنوۆا مۇنداي مەمٸلەلەردەن تۇراقتى تابىس تابۋدى كٶزدەمەگەنٸن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
جۋرناليستٸڭ سٶزٸنشە, 2023 جىلى قولىنداعى زاڭدى قاراجاتتى بانكتە ساقتاعاننان گٶرٸ جىلجىمايتىن مٷلٸككە سالۋدى جٶن كٶرگەن.
“مەن مۇنى ەشقاشان كەسٸپكەرلٸك دەپ ساناعان ەمەسپٸن. بۇل – اقشامدى قۇنسىزدانۋدان ساقتاۋدىڭ ەڭ قاراپايىم جولى بولدى. مەن ەرقاشان جىلجىمايتىن مٷلٸك باعاسى ارزاندامايدى دەپ ويلادىم. بانكتەگٸ اقشا ينفلياتسييا سالدارىنان قۇنىن جوعالتادى, ال پەتەر – قاۋٸپسٸز اكتيۆ”, - دەدٸ باجكەنوۆا.
ول ۇلى دٷنيەگە كەلگەننەن كەيٸن قارجىسىن بولاشاعىنا جيناي باستاعانىن ايتىپ, سەن-سالتاناتقا ەمەس, جىلجىمايتىن مٷلٸككە ينۆەستيتسييا سالۋدى تاڭداعانىن جەتكٸزدٸ.
“مەن ەشقاشان قىمبات سٶمكە نەمەسە كٶلٸك المادىم. كەرٸسٸنشە, اقشامدى جىلجىمايتىن مٷلٸككە سالدىم. سەبەبٸ ونى بالامنىڭ بولاشاعىنا ارنالعان قاۋٸپسٸز قور دەپ سانادىم”, - دەدٸ ول.
باجكەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, 2023 جىلعى 10 قازاندا الماتىداعى "Metropole" تۇرعىن ٷي كەشەنٸنەن پەتەر ساتىپ العان. كەيٸن سول جەردەن تاعى بٸر پەتەردٸ يەلەنگەن.
“العاشىندا سول پەتەرلەردٸڭ بٸرٸندە تۇرامىن دەپ ويلادىم. كەڭسەمە جاقىن, جاقسى اۋدان بولعاندىقتان تاڭدادىم. بٸراق كەيٸن بالامنىڭ ەكولوگييالىق تازا ورتادا تۇرعانىن قالايتىنىمدى تٷسٸندٸم. سوندىقتان ول جاققا كٶشپەيتٸن بولىپ شەشتٸم”, - دەدٸ ول.
باجكەنوۆانىڭ سٶزٸنشە, ەكٸ پەتەردٸ دە شامامەن ەكٸ جىلدان كەيٸن ساتقان.
“مەن بۇل پەتەرلەردٸ ارزانعا ساتىپ, قىمباتقا ٶتكٸزٸپ پايدا تابۋدى ماقسات ەتكەن جوقپىن. ەكٸ جىل بويى كوممۋنالدىق تٶلەمدەرٸن تٶلەدٸم, جٶندەۋ جاسادىم, اسٷي جەنە باسقا دا جيھازداردى قويدىم. سوندىقتان قاعاز جٷزٸندە پايدا كٶرٸنگەنٸمەن, ٸس جٷزٸندە وعان كەتكەن شىعىن دا از بولعان جوق”, - دەپ قوستى ول.
جۋرناليست 2025 جىلعى 10 قاڭتاردا اتالعان پەتەرلەردٸڭ بٸرٸن ساتىپ جٸبەرگەنٸن ايتىپ, مەمٸلەنٸڭ نوتاريۋس ارقىلى زاڭ تالاپتارىنا ساي رەسٸمدەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
“بۇل مەمٸلە تولىق زاڭدى بولدى. پەتەردٸ شامامەن 78,4 ميلليون تەڭگەگە ساتىپ الىپ, كەيٸن 96 ميلليون تەڭگەگە ساتتىم. بٸراق ونىڭ ٸشٸندە جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ, جيھازدىڭ جەنە باسقا دا شىعىنداردىڭ قۇنى بار”, - دەدٸ باجكەنوۆا.
ايتۋىنشا, پەتەرلەردٸ ساتىپ العان قاراجاتتىڭ دا زاڭدى شىعۋ تەگٸ بار جەنە بۇل جٶنٸندە تەرگەۋ ورگاندارىنا تٷسٸنٸكتەمە بەرگەن.
“ول اقشانىڭ قايدان كەلگەنٸن تەرگەۋدە تولىق تٷسٸندٸردٸم. تەرگەۋشٸلەر دە ونى بٸلەدٸ. سوندىقتان زاڭسىز تابىس تۋرالى ەڭگٸمە بولۋى مٷمكٸن ەمەس”, - دەدٸ ول.
سوتتا باجكەنوۆا پەتەرلەردٸ قارا سىلاق كٷيٸندە ساتىپ الىپ, كەيٸن تولىق جٶندەۋ جٷرگٸزگەنٸن ايتتى.
“پەتەرلەردٸ تولىق جٶندەپ, اسٷيدٸ, قاجەتتٸ جيھازداردى ورناتتىم. كەيٸن ساتىپ الۋشىنىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا جٶندەۋ جۇمىستارى مەن جيھازدىڭ قۇنىن بٶلەك كٶرسەتٸپ, ەكٸ كەلٸسٸم جاسادىق. بۇل ناقتى ورىندالعان جۇمىستار بولاتىن”, - دەدٸ ول.
سونىمەن قاتار باجكەنوۆا بارلىق مەمٸلە نوتاريۋس ارقىلى رەسٸمدەلگەنٸن جەنە سالىق مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداپ كەلگەنٸن ايتتى.
“بۇرىن بٸر رەت سالىقتى ۋاقىتىندا تٶلەمەي قالعانىمدا, مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر ورگانى حابارلاما جٸبەردٸ. سول بويدا سالىقتى ٶتەدٸم. بارلىق اقپارات مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ بازاسىندا تٸركەلگەن, ەشتەڭەنٸ جاسىرۋ مٷمكٸن ەمەس”, - دەدٸ باجكەنوۆا.
سٶز سوڭىندا ول بٸرنەشە پەتەردٸ ساتىپ الىپ-ساتۋ زاڭسىز كەسٸپكەرلٸك قىزمەتتٸڭ بەلگٸسٸ ەمەس ەكەنٸن ايتتى.
“ەكٸ-ٷش ميلليون تەڭگە كٶلەمٸندە تابىسپەن ٶزٸمدٸ كەسٸپكەر دەپ ساناعان ەمەسپٸن. ەگەر ونداعان پەتەرٸم بولىپ, سونى تۇراقتى تٷردە ساتىپ جٷرسەم, باسقا ەڭگٸمە. ال مەنٸڭ جاعدايىمدا بۇل – جيناعان قاراجاتىمدى ساقتاۋدىڭ تەسٸلٸ بولدى”, - دەپ تٷيٸندەدٸ باجكەنوۆا.
ايتا كەتەيٸك, 2 شٸلدەدە الماتىنىڭ بوستاندىق اۋداندىق سوتىندا جۋرناليست گٷلنەر باجكەنوۆاعا قاتىستى قىلمىستىق ٸس بويىنشا سوت پروتسەسٸ باستالدى. وعان ٷش باپ بويىنشا ايىپ تاعىلىپ وتىر. ولار – قىلمىستىق كودەكستٸڭ 189-بابى («سەنٸپ تاپسىرىلعان بٶتەن مٷلٸكتٸ ٸرٸ مٶلشەردە يەمدەنۋ نەمەسە ىسىراپ ەتۋ»), 214-بابى («زاڭسىز كەسٸپكەرلٸك») جەنە 274-بابى («كٶرٸنەۋ جالعان اقپارات تاراتۋ»).
بەجكەنوۆا 2025 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنان بەرٸ ٷيقاماقتا. سول كٷنٸ پوليتسييا ونىڭ ٷيٸ مەن Orda.kz رەداكتسيياسىندا تٸنتۋ جٷرگٸزدٸ. كەيٸن رەداكتسييانىڭ بٸرنەشە قىزمەتكەرٸ جاۋاپ الۋعا شاقىرىلدى.
سوت وعان مەملەكەت ەسەبٸنەن ادۆوكات تاعايىندادى.
