جازۋشى, ەتنوگراف بولات بوپايۇلى Ashyq Podcast-تا قازاق حالقى ەرتەدە جەر سٸلكٸنٸسٸن قالاي بولجاعانىن ەڭگٸمەلەپ بەردٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ەتنوگرافتىڭ سٶزٸنشە, قازاق حالقىنىڭ سۇڭعىلالىعى سول - كەز كەلگەن اپاتتى الدىن الا بولجاي العان.
"1910 جىلى جەلتوقساننىڭ 22-سٸ ەكەن, جەر سٸلكٸنٸسٸ بولدى عوي. سودان 110 جىل سالىپ كەلٸپ, 22-سٸ كٷنٸ سٸلكٸندٸ. قازاق استرونوم حالىق قوي. كەڭ جازيرا ساحارالاردا كٶشٸپ قونىپ جٷردٸ. مال شارۋاشىلىعى, ەگٸن شارۋاشىلىعى, اڭشىلىق, قۇسشىلىعىنىڭ - بەرٸ تابيعاتپەن تىعىز قاتىستى بولدى. سونىڭ ٸشٸندە شٶپپەن, جۇلدىزدارمەن, اڭ-قۇستارمەن, جىبىرلاعان جەندٸكتەرمەن, قوناتىن قونىسىمەن, اققان سۋمەن, اسقار تاۋمەن, جايىلىممەن تۇتاس قاتىستى بولعاننان كەيٸن قازاقتىڭ ٸشٸندە ٶتە بٸلٸمدار ادامدار بولدى. اپپاراتپەن تەكسەرٸپ كٶرمەسە دە, اسپانعا قاراپ, جۇلدىزداردىڭ ورنى اۋىسۋىن بٸلدٸ. تابيعاتتا بولاتىن اپاتتاردى جاقسى بٸلدٸ. قارلى بورانداردىڭ, قىزىل توپان سۋلاردىڭ, زٸلزالا جەر سٸلكٸنٸستەرٸنٸڭ, قۇيىن اپاتتارىنىڭ (بەرٸن بٸلدٸ - ەسك.). ٶيتكەنٸ اپاتتاردا قولىنداعى مالى جۇتاپ قالسا, باسىنداعى باسپاناسى قيراپ قالسا, جان باعۋ قيىن بولادى عوي. الدىن الا ساقسىنۋ ٷشٸن جاڭاعى نەرسەلەردٸ جاقسى بٸلدٸ", - دەدٸ جازۋشى.
بولات بوپايۇلى جۇلدىزداردىڭ رەتٸ, اينالىپ وتىرۋى جەرگە ٶز ەسەرٸن تيگٸزەتٸنٸن دە ايتتى.
"جۇلدىزداردىڭ ٸشٸندە 60 جىلدا اينالىپ تۇرىپ, جەر شارىنا سالماعىن سالىپ كەتەتٸن جۇلدىزدار بار. ەرتەگٸلەردە, اڭىزداردا ايتىلادى, عىلىم دا دەلەلدەيدٸ. 100 جىلدا بٸر كەلٸپ, كەتٸپ قالاتىندارى بولادى. قازاقتار "ەرگەجەيلٸ جۇلدىزدار" دەيدٸ. ەرگەجەيلٸ دەگەن كٸشٸ جۇلدىزدار عوي, سونىڭ ٶزٸ جەر شارىنان بەلەنباي ەسە ٷلكەن. ودان كەيٸن ورتا جۇلدىزدار, الىپ جۇلدىزدار, عايىپ جۇلدىزدار...
جۇلدىزدار اينالىپ تۇرعان جۇلدىز (ٸشٸندەگٸ بٸر جۇلدىز -ەسك.) شەرتٸپ قالادى, سول كەزدە اسپاننان جەرگە تارتىلىس كٷشٸ تٷسەدٸ, ٶزگەرٸس بولادى ەكەن. ٷلكەن تارتىلىس كٷشٸ بولادى دا, سول جەردە جەر سٸلكٸنٸپ كەتەدٸ دەيدٸ. جاپونييانىڭ دا, ەۋروپانىڭ دا دامىعان عالامتور عاسىرىندا بٷگٸنگە دەيٸن تاپپاي وتىرعان نەرسەسٸ سول - جۇلدىزداردىڭ كەلە جاتقان كەزدەگٸ ۋاقىتى, 100 جىل دەگەن سيياقتى.
سوعان بايلانىستى جۇلدىزدىڭ ورنىن تابۋ كەرەك. سونى زەرتتەۋ كەرەك. جەر استىنداعى نەرسەلەرگە سالماق سالادى عوي. "زٸلزالا اسپاننان كەلەدٸ, جۇلدىزدان كەلەدٸ, اللادان كەلەدٸ, ادامنان ەمەس, ونى اللا بٸلەدٸ" دەگەن سٶزدەر قازاقتا سودان قالعان", - دەدٸ ول.
ەتنوگرافتىڭ سٶزٸنشە, بۇل جولعى جەر سٸلكٸنٸسٸن جەر مٶڭكٸدٸ دەپ ايتۋعا بولادى.
"ساق بولساڭ ساقتايمىن" دەيدٸ. 100 جىل تولعاننان كەيٸن بۇل نەرسەنٸڭ ەرتەلٸ-كەش قايتالانۋى. ...وسى جولعى بٸزدٸكٸندە مٶڭكۋ بولدى. ونى "جەر مٶڭكٸدٸ" دەيدٸ. مٶڭكٸگەنٸ ٶتە قاۋٸپتٸ. شايقالعان ەشتەڭە ەتپەيدٸ. سۋدىڭ تولقىنى سيياقتى (مٶڭكٸگەنٸ - ەسك.). ول ٶتە قيىن بولادى. ساق بولۋ كەرەك. ساق بولۋ ٷشٸن باياعى زاماندا قوڭىراۋ ٸلٸپ قويعان. سىڭعىرلايدى عوي. ەركٸمگە جان ٶزٸنە كەرەك. (بۇرىن قازاقتار - ەسك.) ٷكٸمەت ايتپادى دەمەي, ساق بولدى. ساق بولعان جاقسى دەپ ويلايمىن", - دەيدٸ بولات بوپايۇلى.
