تانىمال ەكونوميست, بۇرىنعى بٸلٸم, ەكونوميكا مينيسترٸ جاقسىبەك قۇلەكەەۆ ەلدٸڭ ەكونوميكالىق احۋالىنا قاتىستى بولجامدار جاسادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ساراپشى اقش-قىتاي تەكەتٸرەسٸ ەلٸمٸزگە دە ەسەرٸن تيگٸزەتٸنٸن ايتتى.
"قازاقستاننىڭ, بٷكٸل دٷنيە جٷزٸنٸڭ ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا تەجەۋٸل بولىپ تۇرعان نەرسە - امەريكانىڭ بيىل جىل باسىنان بەرگٸ, ەسٸرەسە, وسى سەۋٸردەن بەرٸ جٷرگٸزٸپ وتىرعان ساياساتى. ترامپ امەريكانىڭ پرەزيدەنتٸ بولىپ كەلگەن كەزدەن باستاپ دٷنيەجٷزٸنٸڭ بارلىق ەلٸنە قارسى ساۋدا سوعىسىن جارييالاعانمەن بٸردەي بولىپ وتىر. قازٸر امەريكا بٷكٸل دٷنيە جٷزٸنٸڭ مەملەكەتتەرٸنە قارسى ون پايىزدىق قوسىمشا كەدەن سالىعىن كٶتەردٸ. امەريكا مەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا قاقتىعىسى ٶرشٸپ كەتكەنٸ ەكٸ مەملەكەتتٸڭ اراسىنداعى ساۋدا قارىم-قاتىناسى دامۋىنا ٷلكەن كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزٸپ وتىر. سونىڭ سالدارىنان سەۋٸردە قىتايدىڭ امەريكاعا ەكسپورتى 21 پايىزعا تٶمەندەدٸ, مامىردا 34 پايىزعا تٶمەندەدٸ. ەرينە, قىتايدىڭ ەكسپورتى ازايعاننان كەيٸن ساتىپ الاتىن كٶلەمٸ دە ازايادى. ٶيتكەنٸ سىرتتان الىپ كەلگەن زاتىنىڭ بٸرازىن ەكسپورتقا شىعاراتىن تاۋارلارعا پايدالانادى", - دەدٸ ول Abay Live-قا بەرگەن سۇحباتىندا.
جاقسىبەك قۇلەكەەۆ بۇدان ۇلىتاۋ وبلىسى سەكٸلدٸ ٶڭٸرلەر قالاي زارداپ شەگٸپ جاتقانىن تٷسٸندٸردٸ.
"قىتاي قازاقستاننان الاتىن كەيبٸر شيكٸزاتىنىڭ كٶلەمٸن ازايتتى, ٶندٸرٸستٸڭ ٶڭدەلگەن ٶنٸمدەرٸن ازايتتى. مىستىڭ 65 پايىزىن قىتايعا, 33 پايىزىن تٷركيياعا, 1 پايىزىن لاتۆيياعا ەكسپورتقا شىعارادى ەكەنبٸز. قىتاي مەن امەريكا قاقتىعىسقا تٷسكەننەن كەيٸن, ەكسپورت ازايعاننان كەيٸن قىتاي قازاقستاننان الاتىن مىستىڭ كٶلەمٸن ەدەۋٸر قىسقارتتى. تازا مىستى 16 پايىزعا, مىس كونتسەنتراتىن 25-26 پايىزعا قىسقارتىپ وتىر. ەرينە, ونىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا, بيۋدجەتكە, سونىڭ ٸشٸندە مىستى شىعاراتىن ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ ەكونوميكاسىنا ٶتە ٷلكەن كەرٸ ەسەرٸ بولىپ جاتىر", - دەدٸ ول Abay Live-قا بەرگەن سۇحباتىندا.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قىتايدىڭ ەكونوميكاسى 80-جىلداردان باستاپ ٷلكەن قارقىنمەن دامىپ كەلەدٸ, ال قىتايدىڭ ەكونوميكاسى نەعۇرلىم كٷشەيگەن سايىن بۇل كٶپ مەملەكەتكە ۇنامايدى. سونىڭ ەسەرٸنەن كٶپ مەملەكەت دٷنيەجٷزٸلٸك نارىقتا ٶز پوزيتسييالارىنان ايرىلىپ جاتىر.
"قىتاي دٷنيەجٷزٸلٸك نارىقتا, ەكسپورتتا ٶتە ٷلكەن جەتٸستٸككە جەتٸپ جاتىر. ەرينە, ونى كٶبٸ كٶرە المايدى. مىسالى دٷنيە جٷزٸندە شىعاتىن تۇرمىستىق تەحنيكانىڭ الپىس پايىزعا جۋىعىن قىتاي ٶندٸرەدٸ. كيٸمنٸڭ قىرىق پايىزىن قىتاي ٶندٸرەدٸ. امەريكانىڭ ٷلەسٸ بٸر پايىزعا دا جەتپەيدٸ. قىتاي كەيٸنگٸ ون بەس جىلدا دٷنيە جٷزٸندەگٸ ەڭ كٶپ كٶلٸك ٶندٸرەتٸن مەملەكەت بولدى. بىلتىر دٷنيە جٷزٸندە 92,5 ملن كٶلٸك قۇراستىرىلدى. 31,5 ميلليونىن قىتاي ٶندٸردٸ. اقش-تىڭ ٶندٸرٸسٸ ٷش ەسە تٶمەن", - دەدٸ ساراپشى سۇحباتىندا.
ەكونوميست قازاقستاننىڭ ٸشكٸ احۋالىنا, سونىڭ ٸشٸندە دوتاتسييالىق وبلىستار كٶبەيٸپ بارا جاتقانىنا دا پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
"بۇل - ٶتە كٷردەلٸ سۇراق. قازاقستان - ۋنيتارلى مەملەكەت. فەدەراتيۆتٸ مەملەكەتكە قاراعاندا بيۋدجەت ساياساتىن باسقاشا نەگٸزدە جٷرگٸزەدٸ. ...ەگەر ورتالىقتان بارلىق قازاقستاننىڭ ايماعىندا بٸركەلكٸ ساياسات جٷرگٸزۋگە جاعداي جاساماساق, ەر ٶڭٸر ٶزٸ قانشا تابىس تابادى, كٶپ تاپسا, جاقسىراق ٶمٸر سٷرسٸن, از تاپسا, ناشار ٶمٸر سٷرسٸن دەيتٸن بولساق, ٶڭٸرلەردٸڭ اراسىنداعى ەكونوميكالىق-ەلەۋمەتتٸك الشاقتىق ۇلعايىپ كەتەدٸ. ايماقتاردىڭ ەكونوميكاسىن بٸركەلكٸ دامىتۋعا تىرىسۋىمىز كەرەك. الشاقتىققا جول بەرسەك, تٷبٸ ساياسي بٸرلٸك, ساياسي تۇتاستىق جوعالۋىنا الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن", - دەدٸ ول.
جاقسىبەك قۇلەكەەۆتٸڭ ايتۋىنشا, سونىڭ ٸشٸندە ماڭعىستاۋدى قازٸر قولعا الماسا, بولاشاقتا حالقى كٷيزەلٸسكە ۇشىرايدى.
"ماڭعىستاۋ وبلىسى ون جىل بۇرىن ٶزٸن-ٶزٸ 75-76 پايىزعا قامتاماسىز ەتەتٸن. قازٸر ونىڭ ٷلەسٸ 55-56 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەپ كەتتٸ. كٶپ ادام "نە سەبەپتٸ وسىنداي بولىپ جاتىر?" دەيدٸ. ونىڭ دا بٸرنەشە سەبەبٸ بار. ەڭ ٷلكەن سەبەبٸ - ماڭعىستاۋ وبلىسى قازاقستانداعى حالقىنىڭ ٶسۋ قارقىنى جاعىنان بٸرٸنشٸ ورىندا تۇرعان ٶڭٸر. حالقىنىڭ سانى ٶتە تەز ٶسٸپ جاتىر. بٸراق ەكونوميكاسىنىڭ قۇرىلىمى, ٶندٸرٸستٸڭ جاڭا سالالارى, بيزنەستٸڭ جاڭا سالالارى, ٶكٸنٸشكە قاراي, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جاقسى دامىپ جاتقان جوق. سونىڭ سالدارىنان بيۋدجەتكە تٷسەتٸن قاراجات بۇرىنعىداي ٷلكەن دەڭگەيدە تٷسٸپ جاتقان جوق. بٸردەن-بٸر ايعاعى رەتٸندە ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن ادامداردىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى جاعدايىنا كەلەيٸك, وتىز پايىزدان استامى بٸر ٶندٸرٸستە, مۇنايدىڭ اينالاسىندا جۇمىس ٸستەيدٸ. سەگٸز پايىزدايى قۇرىلىس سالاسىندا جۇمىس ٸستەيدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعىندا جۇمىس ٸستەيتٸن ادامداردىڭ ٷلەسٸ بٸر پايىزعا دا جەتپەيدٸ. ال ەندٸ بيزنەستە كەسٸپكەرلەردٸڭ ٷلەسٸ بەس پايىزعا دا جەتپەيدٸ. سوندىقتان جانىن قيناپ جۇمىس ٸستەپ, كەسٸپپەن اينالىسقاننان گٶرٸ "ماعان بەرە بەر" دەپ اۋزىن اشىپ وتىرعان وڭاي سيياقتى كٶرەدٸ. مەنٸڭ بٸلەتٸنٸم ەكٸمشٸلٸك تاراپىنان, ٷكٸمەتتٸڭ تاراپىنان ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ەكونوميكاسىن جەتٸلدٸرۋ ٷشٸن ارنايى باعدارلامالار دايىندالىپ جاتىر. ەرتەلٸ-كەش ٸسكە اساتىن بولار.
ماڭعىستاۋدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى, حالىقتىڭ كٷيٸ قاشان دا باسشىلاردىڭ نازارىندا. وسى باستان ماڭعىستاۋ ٶڭٸرٸنٸڭ ەكونوميكاسىن جاقسارتۋعا, قۇرىلىمىن جاڭارتۋعا كٶڭٸل بٶلمەيتٸن بولساق, بولاشاقتا ول جەردٸڭ حالقى ٷلكەن كٷيزەلٸسكە ۇشىراۋى مٷمكٸن", - دەدٸ ول سۇحبات بارىسىندا.
