مۇسىلمانداردىڭ رامازان ايىندا ورازا ۇستاۋى - تاڭ اتقاننان كٷن باتقانعا دەيٸن تاماقتان, سۋسىننان جەنە جىنىستىق قاتىناستان تىيىلۋدى بٸلدٸرەدٸ. سودان كەيٸن مۇنىڭ بارلىعى رۇقسات ەتٸلەدٸ. سونىمەن بٸرگە, ورازانىڭ رۋحاني مازمۇنىنا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋ كەرەك. ياعني, جاراتقان يەگە قۇلشىلىق ەتۋ جەنە ونىڭ ەمٸرلەرٸن ورىنداۋ - ول بەلگٸلٸ بٸر يگٸلٸكتەردەن ۋاقىتشا ايىرىلۋ.
ورازا ديەتا ەمەس, ەڭ الدىمەن ورازا - اللاھ تاعالاعا قۇلشىلىق ەتۋ جەنە رۋحتى تەربيەلەۋ. بٸراق اللا تاعالاعا قۇلشىلىق ەتۋمەن بٸرگە دەنساۋلىعىڭىزدى دا جاقسارتىپ الۋىڭىزعا مٷمكٸندٸك بار. ٶيتكەنٸ بۇل قۇلشىلىقتىڭ تٷرٸ, دەنساۋلىققا دا وڭ ەسەر ەتپەي قويمايدى. سونىمەن قاتار, ورازا ايىندا مومىن مۇسىلماندار تاراۋىق نامازىن كٶپشٸلٸك بولىپ, بٸرگە وقيدى. ولار بۇل ايدا كٷن سايىن قۇران نەمەسە ونىڭ ماعىنالارىنىڭ اۋدارماسىن وقيدى, وسى ايدىڭ ٸشٸندە زەكەتتەرٸن بەرۋگە تىرىسادى, كٶپتەپ دۇعا جاساپ مٸناجات ەتەدٸ, ادامدارمەن قارىم-قاتىناس ورناتىپ, رەنجٸسكەندەرمەن تاتۋلاسادى, بٸر-بٸرٸنە قوناققا بارادى, دەم تۇزىمەن بٶلٸسەدٸ, باسقالارعا كٶمەكتەسەدٸ, جەنە ت.ب. ٸزگٸ امالداردى اتقارادى. تاماقتان, سۋسىننان جەنە ەرلٸ-زايىپتىلىق جىنىستىق قاتىناستان (پارىز ٷكٸمٸندە) مٸندەتتٸ تٷردە باس تارتۋعا قاراعاندا, مۇنىڭ بەرٸ قۇپتارلىق امالدار.
وسىعان وراي, العاش ورازا ۇستاۋشىلارعا ارنالعان بٸلۋ كەرەك اقپاراتپەن بٶلٸسۋدٸ جٶن كٶردٸك.
2024 جىلى رامازان ورازاسى قاشان باستالادى?
رامازان ايى 2024 جىلى 10 ناۋرىزدا كٷن باتقان كٷيٸ كەشكە باستالادى. بٸرٸنشٸ تاراۋىق نامازى دا مەشٸتتەردە 10 ناۋرىزدا وقىلا باستايدى. ورازانىڭ بٸرٸنشٸ كٷنٸ 11 ناۋرىزدا باستالادى. ورازانىڭ سوڭعى كٷنٸ 9 سەۋٸردە اياقتالادى. سوڭعى تاراۋىق نامازى 8 سەۋٸردە وقىلادى. رامازان ايىنىڭ باستالۋىنا بايلانىستى, جاڭا ايدىڭ باستالۋ كٷنٸنە قاراي, تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلۋٸ مٷمكٸن. سوندىقتان ورازا ۇستاۋشىلارعا جەرگٸلٸكتٸ قمدب (قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسى) دٸني ۇيىمنىڭ پٸكٸرٸنە توقتالعان جٶن.
كٸم ورازا ۇستاۋعا مٸندەتتٸ?
ورازانىڭ مۇسىلماندارعا پارىز بولاتىن شارتتارى:
- باليعات جاسىنا جەتۋ;
- اقىل ەسٸ دۇرىس بولۋ;
- ورازا ۇستاۋشىنىڭ دەنساۋلىعى جارامدى بولۋى;
رامازان ايىندا كٷندەلٸكتٸ كٷندە ورازانى قالاي ۇستاۋ كەرەك?
تاڭ اتقاننان (تاڭ نامازىنىڭ باستالۋ ۋاقىتى) كٷن باتقانعا دەيٸن (كەشكٸ اقشام نامازىنىڭ باستالۋىنا دەيٸن). وسى ۋاقىت ٸشٸندە ٸشۋگە, تاماق جەۋگە جەنە جۇبايىڭىزبەن جىنىستىق قاتىناسقا تٷسۋگە بولمايدى. دەمەك, اقشام نامازى ۋاقىتى كٸرگەننەن باستاپ, تاڭ نامازىنا دەيٸن (كەشكٸ جەنە تٷنگٸ ۋاقىت ارالىعىندا), اتالمىش تىيىمدار رۇقسات ەتٸلەدٸ;
ورازا ۇستاۋشىنىڭ سەرەسٸ مەن ورازاعا نيەت?
ورازا ۇستاۋشىنىڭ سەرەسٸ (سۋحۋر) – رامازان ايىنداعى ورازا كەزٸندەگٸ تاڭ نامازى ۋاقىتى الدىنداعى اۋىز بەكٸتۋ (تاماقتى ٸشٸپ-جەۋ).
نيەت - راببىنىڭ ەمٸرٸن ورىنداۋ ماقساتىندا, جٷرەكتە ورازا ۇستاۋعا شەشٸم قابىلداۋ. نيەتتٸڭ ورنى جٷرەك, بٸراق نيەتتٸ اۋىزشا ايتۋعا (بٸلدٸرۋگە) بولادى.
نيەت ايتۋ (بٸلدٸرۋ) نۇسقاسى: «نيەت ەتتٸم اللاھ تاعالا ريزالىعى ٷشٸن تاڭنان كەشكە دەيٸن رامازان ايىنىڭ ورازاسىن ۇستاۋعا». نەمەسە قمدب – نىڭ رەسمي سايتتارىنىڭ نۇسقالارىن قولدانۋعا بولادى. ٶز ەرٸكتەرٸمەن ارابشاسىن نەمەس قازاقشاسىن ايتساڭىز بولادى.
اۋىز اشار (يفتار) – رامازان ايىنىڭ ورازا كەزٸندەگٸ كەشكٸ اسى. اۋىز اشار الدىندا دۇعا جاساۋمەنەن باستاعانى جاقسى.
دۇعا جاساۋ نۇسقاسى: «يە اللاھ تاعالا, سەن ٷشٸن ورازا ۇستادىم, ساعان نيەت ەتتٸم, ساعان سەندٸم. سەنٸڭ بەرگەن نەسٸبەڭمەن اۋىز اشتىم. ەرتەڭگٸ كٷننٸڭ ورازاسىنا دا نيەت ەتتٸم. بٸزدٸڭ ٶتكەن بٸلٸپ تە, بٸلمەي ٸستەگەن كٷنەلارىمىزدى كەشٸرە كٶر». نەمەسە قمدب – نىڭ رەسمي سايتتارىنىڭ نۇسقالارىن قولدانۋعا بولادى.
تاڭ سەرەسٸنە ۇيىقتاپ قالسام, سول كٷنگٸ ورازا ورازا بولىپ سانالا ما?
تاڭ سەرەسٸندە اس جەۋ ٶتە قاجەت. ەگەر سٸز سەرەسٸنە ۇيىقتاپ قالساڭىز, بٸراق سٸز ۇيىقتار الدىندا كەلەسٸ كٷنٸ ورازا ۇستاۋدى جوسپارلاساڭىز (نيەت ەتسەڭٸز), ۇيقىدان تۇرعاننان كەيٸن سٸز ەدەتتەگٸدەي ورازاڭىزدى جالعاستىراي بەرەسٸز. تاڭ سەرەسٸندە تاماق ٸشپەگەنٸڭٸز ٷشٸن الاڭداماڭىز. ورازاڭىز بۇزىلمايدى.
ورازا كەزٸندەگٸ تىيىمدارى, ونى بۇزاتىن جاعداياتتارى مەن قازالارىنىڭ ٶتەلٸنۋٸ قمدب-نىڭ رەسمي سايتتارىنان بٸلۋٸڭٸزگە بولادى.
ارمان نۇراحمەتۇلى, استانا قالاسى "دٸندەردٸ زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ" يسلامتانۋشى-لەكتورى
