- بٸر جۇتىم سۋ دا بولسا سەرەسٸدە تۇرىپ, ٸشٸپ-جەۋ. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) بۇل تۇرعىدا: «سەرەسٸگە تۇرىڭدار. ٶيتكەنٸ, سەرەنٸڭ تاماعىندا بەرەكەت بار» (بۋحاري, ساۋم, 20). باسقا بٸر حاديسٸندە: «سەرەسٸ تاماعى بەرەكەت. بٸر جۇتىم سۋ دا بولسا, ونى تاستاماڭدار. ٶيتكەنٸ, اللاھ سەرەسٸدە تاماقتانعاندارعا راقىمدىلىق ەتٸپ, پەرٸشتەلەرٸ دە ولار ٷشٸن كەشٸرٸم تٸلەيدٸ» (احمەد يبن حانبەل, III, 44), – دەيدٸ.
ەكٸنشٸ شاپاق اتقانعا دەيٸن سەرەسٸنٸ كەشٸكتٸرۋ دە — مۇستاحاپ. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) «ٷمبەتٸم اۋىز اشاردا اسىعىپ, سەرەسٸنٸ كەشٸكتٸرگەن ۋاقىتتا ەرقاشان جاقسىلىقتا» (بۋحاري, ساۋم, 45), – دەگەن.
- اۋىزدى اقشام نامازىنان بۇرىن اشۋ. نامازدا ادامنىڭ كٶڭٸلٸ اۋىز اشۋعا اۋىپ تۇراتىندىقتان, اۋىز اشۋعا اسىعۋ — مۇستاحاپ. بۇعان جوعارىدا ايتىلعان حاديس كۋە. سونىمەن قاتار, اۋىزدى قۇرما نەمەسە سۋمەن اشۋ – سٷننەت. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) وسىلاي اشقان.
- اۋىز اشاردا مىنا دۇعانى وقۋ — سٷننەت:
وقىلۋى: «اللاھۋممە لەكە سۋمتۋ ۋە بيكە ەەمەنتۋ ۋە ‘الەيكە تەۋەككەلتۋ ۋە ‘الا ريزقيكە ەفتارتۋ ۋە ساۋمەلعادي مين شەھري رامادانا نەۋەيتۋ, فەعفيرليي مەە قاددامتۋ ۋە مە اححارتۋ». «اللاھىم! سەنٸڭ ريزالىعىڭ ٷشٸن ورازا ۇستادىم. سەنٸڭ بەرگەن ريزىعىڭمەن اۋزىمدى اشتىم. ساعان يمان ەتٸپ, ساعان تەۋەكەل جاسادىم. رامازان ايىنىڭ ەرتەڭگٸ كٷنٸنە دە اۋىز بەكٸتۋگە نيەت ەتتٸم. سەن مەنٸڭ ٶتكەن جەنە كەلەشەك كٷنەلارىمدى كەشٸر».
(اۋىز بەكٸتەردە ايتىلاتىن دۇعا. وقىلۋى: «نەۋەيتۋ ەن اسۋمە ساۋمە شەھري رامادانە مينەل فەجري يلەل ماعريبي حاليسان ليللەھي تاالە. اللاھۋ اكبار!». “تاڭەرتەننەن كەشكە دەيٸن اللاھتىڭ ريزالىعى ٷشٸن رامازان ايىنىڭ ورازاسىن ۇستاۋعا نيەت ەتتٸم. اللاھ ۇلىق!”)
- اۋزى بەرٸك جاندارمەن بٸرگە اۋىز اشۋ جەنە جوق-جٸتٸكتەر مەن كەدەيلەرگە قول ۇشىن بەرۋ – مۇستاحاپ. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) بىلاي دەيدٸ: «اۋزى بەرٸك جاندى اۋىزاشارگا شاقىرىپ تاماق بەرگەن — ورازا ۇستاگان ادامنىڭ الاتىنىنداي ساۋاپ الادى. اۋزى بەرٸك ادامنىڭ ساۋابىنان دا ەش نەرسە كەمٸمەيدٸ» (تيرميزي, ساۋم, 82; يبن ماجە, سييام, 48).
- تاڭ ۋاقىتى كٸرمەي جٷنٸپتٸك, حايىز جەنە نيفاستان تازالانۋ: مۇنداعى ماقسات – ورازانى تازا باستاۋ. بٸراق اۋزى بەرٸك تۇرىپ, جۋىنۋعا دا بولاتىنىن ەسكەرتە كەتەيٸك. مۇنداي كەزدە سۋدىڭ تاماققا كەتٸپ قالماۋىن قاتتى قاداعالاۋ كەرەك. ەيەلدٸڭ حايىز ياكي نيفاس مەرزٸمٸ تٷندە اياقتالىپ, ورازاعا نيەت ەتسە, جەنە دە جٷنٸپ كٸسٸ جۋىنباي ورازا ۇستاسا, ورازاسى جارامدى.
- اۋزى بەرٸك ادامنىڭ جاقسى سٶزدەر سٶيلەۋٸ, بوس سٶز بەن ورىنسىز ٸس-قيمىلداردان بويىن اۋلاق ۇستاپ بايسالدىلىق تانىتۋى – مۇستاحاپ. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) بىلاي دەيدٸ: «جالعان سٶيلەۋ مەن جالعان سٶزدەرمەن ەرەكەت ەتۋدٸ قويماعان ادامنىڭ ٸشٸپ-جەۋدٸ عانا دوعارۋى اللاھقا قاجەت ەمەس» (احمەد يبن حانبەل, VI, 34). باسقا بٸر حاديسٸندە: «نەبٸر ورازا ۇستاعاندار بار. ولاردىڭ ورازاسىندا شٶلدەۋ مەن اشتىقتان باسقا ەشقانداي پايداسى بولمايدى. نەبٸر تٷندە تۇرىپ, نەپٸل عيبادات ەتكەندەر بار. بٸراق بۇل ەرەكەتٸنەن ۇيقىسىزدىقتان باسقا ەشقانداي پايدا تاپپايدى» (يبن ماجە, سييام, 21). سونىمەن قاتار, رامازاندا «مەن ورازامىن» دەۋ – سٷننەت. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) بىلاي دەيدٸ: «كٸمدە-كٸم اۋزى بەرٸك بولسا, جامان سٶز سٶيلەمەسٸن. داۋىس كٶتەرٸپ, ايقاي شىعارماسىن. بٸرەۋ وعان تٸل تيگٸزسە نەمەسە ونىمەن كەرٸسكٸسٸ كەلسە وعان: «مەن ورازامىن» دەسٸن» (بۋحاري, ساۋم, 2).
- اۋزى بەرٸك ادام بوس ۋاقىتتارىن نەپٸل عيباداتتارمەن, عىلىممەن, قۇران وقۋمەن, زٸكٸر, سالاۋات ايتۋمەن ٶتكٸزۋ كەرەك. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) رامازاندا «جەبٸرەيٸل ەكەۋٸ بٸر-بٸرٸنە كەزەكپە-كەزەك قۇران وقىپ, تىڭداساتىن» (بۋحاري, بەدۋل-ۋاحي, 5).
- جالپى رامازان ايىنىڭ ەڭ سوڭعى ون كٷنٸندە يعتيقافقا كٸرۋ – سٷننەت. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) رامازاننىڭ ەڭ سوڭعى ون كٷنٸندە كٶپ عيدابات جاسايتىن (مۋسليم, ي’تيقاد, 8).
* مۇستاحاپ – جاقسى كٶرٸلگەن امال دەگەن ماعىنا بەرەدٸ, ٸستەسە ساۋاپ, ٸستەمەسە كٷنە ەمەس.
يسلام عىلىمحالى كٸتابىنان
