ول كەزدە بٸز ماراپات تۋرالى ويلامادىق

ول كەزدە بٸز ماراپات تۋرالى ويلامادىق
اقوردا

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ سۋ تاسقىنىنا قارسى كٷرەسكە بەلسەندٸ قاتىسقان ازاماتتاردى مەملەكەتتٸك ناگرادالارمەن ماراپاتتادى. “اقوردا" رەزيدەنتسيياسىندا ٶتكەن سالتاناتتى رەسٸمگە شاقىرىلعان قاراپايىم قاھارماندارمەن تٸلشٸمٸز سۇقباتتاسقان ەدٸ.

تابيعي اپاتپەن كٷرەسكە بٷكٸل حالىق اتسالىستى, بۇل ٸستە ەر ادامنىڭ ٸس-ەرەكەتٸ ماڭىزدى بولدى. سول كٷندەرگە ويشا ورالساق...


ەلييا سيعۋاتقىزى دوسمۇحانوۆا, «زاعيپتار ارمانى» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ ٸس جٷرگٸزۋشٸسٸ:
ول كەزدە بٸز ماراپات تۋرالى ويلاعان جوقپىز عوي. ەل باسىنا كٷن تۋدى, تابيعات توسىن مٸنەز كٶرسەتتٸ. «رەسەيدەن سۋ كەلە جاتىر» دەگەن حابار تارادى. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ اشۋعا, تەلەديداردى قوسۋعا قورقىپ قالدىق. قاي جەردٸ اشىپ قاراساڭ دا, «اتىراۋدى سۋ باسادى» دەگەن داقپىرت ەڭگٸمە جٷردٸ. حالىق قاتتى ٷرەيلەندٸ, جاسىراتىنى جوق, تۇرعىنداردىڭ تەڭ جارتىسى قالادان قاشىپ كەتتٸ.

بٸز «كٶپپەن كٶرگەن ۇلى توي, نە بولسا دا ەلمەن بٸرگە كٶرەمٸز» دەپ قالا بەردٸك. مەن نەگٸزٸ «زاعيپتار ارمانى» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸندە ٸس جٷرگٸزۋشٸ بوپ جۇمىس ٸستەيمٸن. ەۋەلدەن ٶزٸم بەلسەندٸ ادام ەدٸم, مىنانداي حاباردى ەستٸگەندە وتىرا المادىم. كٷندٸز جۇمىستا بولىپ, كەشكە جاعادا بٶگەت سالىپ جاتقاندارعا بارىپ جٷردٸم. مۇنى كٶرگەن باستىعىم مايرا ٶتەعاليەۆا جەنە مايرا ايداروۆا, مارات ٷمبەتاليەۆ دەگەن ەرٸپتەستەرٸم: «سەن ەلدٸڭ ادامىسىڭ عوي, كٶمەكتەسكٸڭ كەلەتٸنٸن بٸلٸپ جٷرمٸز, بٷيتٸپ شارشاپ جۇمىسقا كەلمەي-اق قوي, سول جاقتا بولىپ, قولعابىس ەتە عوي» دەپ جٸبەردٸ. سول كٸسٸلەر رۇقسات بەرگەننەن كەيٸن بٸردەن جۇمىسقا بارماستان جاعالاۋدا جٷردٸم. كٷرەك ۇستاۋ قولىمنان كەلمەيدٸ, سەبەبٸ مەن وڭ قولىمنىڭ جوق بولۋىنا بايلانىستى ەكٸنشٸ توپ مٷگەدەگٸمٸن. جٸگٸتتەرگە قاپتىڭ اۋزىن اشىپ تۇرۋعا, قۇم تولتىرىلعان قاپتاردىڭ اۋزىن بۋۋعا كٶمەكتەستٸم. سٶيتٸپ جٷرگەندە شاتىر تٸگٸلٸپ, ٸشٸنە ٷيدەن ىدىس-اياق تاسىدىق. ٶزارا اقشا جيناپ, ازىق-تٷلٸك الىپ, تاماق پٸسٸردٸك. باستاپقىدا جاعا باسىندا ەر-ازاماتتار بار, ەيەلدەر بار مىڭداعان ادام جٷردٸ. وسىلاي مەن سەكٸلدٸ جۇمىستان سۇرانىپ كەلگەنٸ بار, دەمالىستا جاتقانى بار ەيتەۋٸر تايلى-تۇياعىمىزبەن سوندا بولدىق. سولار اش قالماسىن, جۇمىس ٸستەپ جاتقان ازاماتتار ەلسٸرەمەسٸن دەپ ەيەل ادامدار بريگادا قۇرىپ, شاتىردىڭ قاسىنا قازاندار الدىرىپ, تاماق پٸسٸرٸپ كەتتٸك. كٷنٸنە 5-6 قازان تاماق پٸسٸرٸپ جٷرگەن كەزٸمٸز بولدى. قازٸر بەرٸ كٶرگەن تٷستەي بوپ قالدى عوي. بەرٸ باقىتىمىزعا وراي جاقسى اياقتالىپ, اۋىزبٸرشٸلٸگٸمٸزدٸڭ, ايانباي تەر تٶككەنٸمٸزدٸڭ ارقاسىندا سۋ تاسقىنىنان امان قالدىق. بەرٸ اياقتالعاننان كەيٸن باعالاپ, پرەزيدەنتٸمٸز اقورداعا شاقىرتىپ, كەۋدەمٸزگە «قۇرمەت» وردەنٸن تاققاندا, ەرينە, قاتتى قۋاندىق. بۇل دا بٸر ەرەكشە سەزٸم ەكەن. بٸراق, ەل ٷشٸن ەتكەن ەڭبەك ساتۋسىز عوي. ول كەزدە بٸز ماراپاتتى ويلامادىق.


اسىلانبەك مۇقتارۇلى اقىلبەكوۆ, قول كٷرەستەن قر سپورت شەبەرٸ:
اتىراۋ وبلىسى, ماحامبەت اۋدانىندا سۋ كەلەدٸ دەگەندٸ ەستٸگەن سەتتەن, ياعني 3 سەۋٸردەن باستاپ بٶگەت سالۋ جۇمىستارىن باستادىق. قولىمىزعا كٷرەك ۇستاپ, جاستاردى قاپشىق قاپتاۋعا شاقىرىپ, ارنايى تەحنيكالاردى نەگٸزگٸ ورىندارعا باعىتتاپ, جۇمىستى ۇيىمداستىردىق. سولايشا, 14 شاقىرىمدىق بٶگەت جۇمىسىن بٸتٸردٸك. بٶگەتتٸ بٸتٸرگەننەن كەيٸن ٸرٸ كٶلەمدە سۋ كەلدٸ. 24 ساعات بويى كەزەكشٸلٸككە شىعىپ, كٷنٸ-تٷنٸ باقىلاپ وتىردىق. قازٸرگٸ ۋاقىتتا سۋ كەتٸپ, ٶزەن ٶز ارناسىنا تٷسٸپ جاتىر. بىلاي قاراعاندا, قارايعان ٷيدٸ اپاتتان امان الىپ قالدىق قوي. ەرٸكتٸلەر وسىلاي باس كٶتەرمەگەندە, ول ٷيلەردٸ سۋ باسار ما ەدٸ? حالىققا, مەملەكەتكە ميللياردتاعان شىعىن كەلەر ەدٸ. سول ەڭبەگٸمٸز ەسكەرٸلدٸ دەپ ويلايمىن.


ولجاس ابزالۇلى سۇلتانوۆ, «CHI» جشس بيزنەستٸ دامىتۋ ديرەكتورى:
سول كٷندەرگە ويشا ورالاتىن بولساق, جاعداي ٶتە قيىن بولدى. نە ٸستەرٸمٸزدٸ بٸلمەدٸك. «سۋ كەلە جاتىر» دەگەن اقپارات جەتكەندە قولىمىزدا دايىن جوسپار بولعان جوق. ول جوسپار ەكٸمشٸلٸك تاراپىنان سول كەزدە جاسالدى. 1993-94 جىلدارى قاي جەردە قانداي جاعدايلار بولعانى انىقتالدى, كارتالار تەكسەرٸلدٸ, ٷلكەندەرمەن سٶيلەستٸك. سولايشا ٷلكەن بٸر جوسپار قۇرىلدى. ال ەندٸ سول جوسپاردىڭ ٸشٸندە ادام كٷشٸ ٶتە ماڭىزدى بولدى. اتىراۋىمىز ەڭ ٷلكەن اۋىزبٸرشٸلٸك ٷلگٸسٸن كٶرسەتتٸ. حالىق, ەكٸمدٸك, باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگاندار بولىپ تٸزە قوسىپ, جوسپاردى ٸسكە اسىردىق. جٸگٸتتەر كٷرەك ۇستاپ, قاپشىق تاسىسا, ەيەل ادامدار تاماق پٸسٸرٸپ, بارلىعى قولىنان كەلگەن ٸس-ەرەكەتتٸ جاسادى.

شىنىمدى ايتسام, حالىقتى جيناۋ قيىن بولعان جوق. مىسالى, مەن «اۆانگارد» مٶلتەك اۋدانىندا تۇرعان ەدٸم, بٸر كٷننٸڭ ٸشٸندە مىڭعا جۋىق جٸگٸت جينالىپ, قاپشىققا قۇم تولتىرىپ جاعانى جەنە اۋرۋحانانىڭ اينالاسىن جاپتىق. بٸر قوڭىراۋ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ بٸر پوستتان كەيٸن-اق ادامداردىڭ بارلىعى جينالىپ, اتسالىستى. ٶتە كەرەمەت بولدى! ەگەر ادامدار جينالماعاندا, بۇل وقيعانىڭ سوڭى قايعىلى اياقتالار ما ەدٸ. قالامىزدى ساقتاي الماي قالار ما ەدٸك? تۇرعىنداردىڭ ٷلكەن ٷلەسٸ بولدى.

«اقوردادا» سۋ تاسقىنىمەن كٷرەسكەن قاھارماندار جٷزدەستٸ. ولار بٸر-بٸرٸنە نە ايتتى?


ەلييا سيعۋاتقىزى دوسمۇحانوۆا, «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ:
سالتاناتتى ماراپاتتاۋدان كەيٸن شاعىن فۋرشەت بولدى. بٸر-بٸرٸمٸزدٸ العان تٶسبەلگٸمٸزبەن ەمەس, سۋ تاسقىنىنان امان قالۋىمىزبەن قۇتتىقتادىق. سول كەزدە Halyk قايىرىمدىلىق قورىنىڭ قۇرىلتايشىسى تيمۋر قۇلىباەۆتى كٶرٸپ, وعان قاسٸرەتكە بەي-جاي قاراماي, حالىققا قارجىلاي كٶمەكتەسكەنٸ ٷشٸن جەكە ٶز اتىمنان العىس بٸلدٸردٸم.


اسىلانبەك مۇقتارۇلى اقىلبەكوۆ, «ەرەن ەڭبەگٸ ٷشٸن» مەدالٸنٸڭ يەگەرٸ:
اتىراۋ ەرٸكتٸلەرٸنەن بۇل سالتاناتتى جيىنعا ەكٸ ادام قاتىستى. ماراپاتىمىزبەن بٸر-بٸرٸمٸزدٸ قۇتتىقتاپ, قۋانىپ, ەڭبەگٸمٸزدٸڭ باعالانعانى ٷشٸن پرەزيدەنتٸمٸزگە العىسىمىزدى بٸلدٸردٸك. قارجىلاي كٶمەك كٶرسەتكەن بيزنەس ٶكٸلدەرٸنە دە ٷلكەن راقمەتٸمٸزدٸ ايتامىز. وسىنداي قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ەل ٷشٸن, جەر ٷشٸن ايانباي ەڭبەك ەتكەن ەربٸر ادام ماراپاتقا لايىق.


ولجاس ابزالۇلى سۇلتانوۆ, «ەرەن ەڭبەگٸ ٷشٸن» مەدالٸنٸڭ يەگەرٸ:
اقوردادا باس قوسقاندا بەرٸمٸز ٶزارا كەلٸسٸپ, اتىراۋ وبلىسىنا, جالپى سۋ تاسقىنىنا قارسى كٷرەستە كٶمەك كٶرسەتكەن مەتسەناتتارعا بٸراۋىزدان راقمەت ايتتىق. قولداۋ كٶرسەتكەننٸڭ قانداي پايدا الىپ كەلگەنٸنە ولار ٶزدەرٸ دە كۋە بولدى. مۇنداي قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە مەتسەناتتار بارىنشا كٶمەك كٶرسەتۋٸ كەرەك قوي. كٸمنٸڭ كٸم ەكەنٸ وسى كەزدە بٸلٸندٸ. اقشاسى بار بولا تۇرا بەرمەگەندەر دە بار. ەشكٸمدٸ مەجبٷرلەمەيدٸ عوي, بٸراق وسىنداي وقيعا كەزٸندە مەتسەناتتار قولىنان كەلگەنشە ٸس-ەرەكەت جاساۋى قاجەت دەپ ويلايمىن.