تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ نۇرالحان كٶشەروۆ تٷركٸستان تۋرالى زاڭنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ول قالانى دامىتۋعا تىڭ سەرپٸن بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تٷركٸستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مەرتەبەسٸ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويدى. زاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ رۋحاني, تاريحي-مەدەني, تۋريستٸك ورتالىعى جەنە سەۋلەت مۇراسى رەتٸندەگٸ تٷركٸستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مەرتەبەسٸ بەكٸتٸلگەن. زاڭ 13 باپتان تۇرادى. تٷركٸستان قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مەن مەسليحاتىنا 44 قوسىمشا قۇزىرەتتٸلٸك بەرٸلەدٸ.
قۇجاتتا تاريحي-مەدەني مۇرانى ساقتاۋ – قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسٸ مەن باسقا دا ەسكەرتكٸشتەردٸ قورعاۋ, ارحەولوگييالىق جەنە عىلىمي-رەستاۆراتسييالىق جۇمىستاردى رەتتەۋ, تاريحي-مەدەني مۇرانى قايتا جاڭعىرتۋ جەنە ۇلتتىق قولٶنەردٸ دەرٸپتەۋ, قورعاۋ ايماعىندا بيٸكتٸگٸ مەن سەۋلەتٸ ٷيلەسپەيتٸن عيماراتتاردى سالماۋ, ارحەولوگييالىق ەسكەرتكٸشتەردٸڭ رەزەرۆاتىن قۇرۋ, مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدارعا قولجەتٸمدٸ ينفراقۇرىلىم جەنە ينكليۋزيۆتٸ تۋريزم قۇرۋ ارقىلى قالادا جايلى ورتا قالىپتاستىرۋ مەسەلەلەرٸ ەنگٸزٸلگەن. سونىمەن بٸرگە قالانىڭ بٸرىڭعاي كەلبەتٸن – سەۋلەت ەرەكشەلٸگٸن ساقتاۋ ٷشٸن ديزاين كود ەنگٸزۋ, تيٸمدٸ باسقارۋ مەن باقىلاۋ ٷشٸن ەكٸمدٸك پەن مەسليحات ٶكٸلەتتٸگٸن كەڭەيتۋ, مەملەكەت تاراپىنان قولٶنەر شەبەرلەرٸن قولداۋ مەن كٶلٸك ترانزيتٸن رەتتەۋ, تۋريزمدٸ دامىتۋ جەنە تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋمەن قاتار قالانىڭ تاريحي ەرەكشەلٸگٸن ساقتاۋ قاراستىرىلعان.
"مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تٷركٸستان ٶڭٸرٸنە جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا حالىقپەن كەزدەسٸپ, تٷركٸستانعا ەرەكشە مەرتەبە بەرۋ باستاماسىن كٶتەرگەن بولاتىن. وسى باعىتتا ناقتى جۇمىستار قولعا الىنىپ, پارلامەنت مەجٸلٸسٸ مەن سەناتىنان, مەملەكەت باسشىسىنان قولداۋ تاپتى. پرەزيدەنتٸمٸز زاڭعا قول قويدى. بۇل – تٷركٸستان قالاسى عانا ەمەس, تۇتاس ٶڭٸرٸمٸز, ەلٸمٸز ٷشٸن ماڭىزدى وقيعا. بۇل قۇجاتتا تاريحي-مەدەني مۇرانى ساقتاۋ – قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسٸ مەن باسقا دا ەسكەرتكٸشتەردٸ قورعاۋ, ارحەولوگييالىق جەنە عىلىمي-رەستاۆراتسييالىق جۇمىستاردى رەتتەۋ, تۋريزمدٸ دامىتۋ, قالانىڭ ەلەۋەتٸن كٶتەرۋ جولدارى قارالعان. تٷركٸستان – ىقىلىم زاماننان تاريحي ورتالىق بولعان. قوجا احمەت ياساۋي عۇلاما ٶمٸر سٷرگەن شاھاردا ٸزگٸلٸك پەن بٸلٸم نۇرى شاشىلىپ, شارتاراپقا تاراعان. قازاق حاندىعىنىڭ استاناسى رەتٸندە ۇلتىمىزدىڭ ايبىنىن اسىرىپ, حالقىمىزدىڭ بٸرلٸگٸ مەن ەرلٸگٸنٸڭ ورداسىنا اينالعان. سوندىقتان بۇل شاھاردىڭ مەنٸ دە, ماڭىزى دا, بەدەلٸ دە, مەرتەبەسٸ دە ەردايىم بيٸك بولاتىنى انىق. ەندٸ قازاق رۋحانيياتىنىڭ تەمٸرقازىعىنا اينالعان كيەلٸ مەكەننٸڭ ابىرويى ودان سايىن اسقاقتاپ, رۋحاني جەنە تاريحي-مەدەني مۇرالارىن قورعاۋ, كەڭٸنەن تانىتۋ شارالارى ودان ەرٸ جاندانا تٷسپەك. تٷركٸستاننىڭ تاريحي كەلبەتٸن, ەسكەرتكٸشتەرٸ مەن مۇرالارىن ساقتاپ, ۇرپاققا جەتكٸزۋ – ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك. تاريحى تەرەڭدە جاتقان تٷركٸستان قالاسىن جان-جاقتى دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا بار كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ سالامىز. بارشا قازاق ەلٸن, تٷركٸستان جۇرتشىلىعىن وسى تاريحي سەتپەن شىن جٷرەكتەن قۇتتىقتايمىن! ەلٸمٸزدٸڭ ەڭسەسٸ بيٸك بولىپ, تٷركٸستانىمىز دامي بەرسٸن!" – دەدٸ نۇرالحان كٶشەروۆ.
ٶڭٸردە زاڭداعى باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋ, تٷركٸستاندى دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جاندانا تٷسپەك. شاھاردا رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ تۋريستٸك ٸس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى.
ايتا كەتەيٸك, 2018 جىلى 19 ماۋسىمدا تٷركٸستان وبلىسىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويىلدى. وسى از ۋاقىتتا شاھار دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا كٶتەرٸلدٸ. تٷركٸستان قالاسىنىڭ حالىق سانى سوڭعى 4 جىلدا 31,5%-عا ارتىپ, 2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا 237503 ادامدى قۇرادى. وبلىس ورتالىعى بولعالى جالپى ٶڭٸرلٸك ٶنٸم كٶلەمٸ 4,5 ەسە ٶسٸپ, 2024 جىلعا 452,6 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. تٷركٸستان قالاسىندا مەملەكەتتٸك بيۋدجەتكە تٷسەتٸن تٷسٸمنٸڭ كٶلەمٸ 2,8 ەسە ٶسٸپ, 2023 جىلى 66,2 ملرد تەڭگەگە جەتسە, 2024 جىلى 80,1 ملرد تەڭگە تٷستٸ. ونىڭ ٸشٸندە سالىقتىق تٷسٸمدەر 2,3 ەسە ٶسكەن. وبلىس ورتالىعى بولعالى قالا بيۋدجەتٸ 3 ەسە ٶسٸپ, 147,2 ملرد تەڭگەگە جەتتٸ. ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ جىل سايىن ٶسۋدە. 2023 جىلى 323,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلسا, ٶتكەن جىلى شاھارعا 400,2 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلىپ, جۇمىس قارقىنى ارتا تٷستٸ. ارنايى ەكونوميكالىق ايماق پەن يندۋستريالدى ايماقتا ماڭىزدى جوبالار جٷزەگە اسىرىلىپ, زاۋىتتار سالىنۋدا. ٶنەركەسٸپتٸك ٶنٸم ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸنٸڭ كٶلەمٸ سوڭعى ٷش جىلدا 1,7 ەسە ٶسٸپ, ٶتكەن جىلى 34,8 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
بىلتىر تٷركٸستانعا تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ تۋريستٸك استاناسى مەرتەبەسٸ بەرٸلٸپ, بٸرقاتار تۋريستٸك جەنە مەدەني ٸس-شارا ٶتكٸزٸلدٸ. تٷركٸستان قالاسىنا بٸركٷندٸك كەلۋشٸ مەن تۋريستەر سانى سوڭعى ٷش جىلدا 165%-عا ٶسٸپ, 2023 جىلى 1015,2 مىڭ ادامعا جەتتٸ. سونداي-اق شەتەلدٸك بٸركٷندٸك كەلۋشٸ مەن تۋريستەر سانى سوڭعى ٷش جىلدا بٸرنەشە ەسە ٶسٸپ, 12,2 مىڭ ادامعا ۇلعايعان. 2024 جىلى الدىن-الا مەلٸمەت بويىنشا تٷركٸستان قالاسىنا بٸركٷندٸك كەلۋشٸ مەن تۋريستەر سانى 1,1 ملن ادامدى قۇراپ, 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 9,2%-عا ٶسكەن. سونداي-اق شەتەلدٸك بٸركٷندٸك كەلۋشٸ مەن تۋريستەر سانى ٶتكەن جىلى 23,2 مىڭ ادامعا جەتٸپ, 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,9 ەسە ارتىپ وتىر.
