باسپانا الۋ, كٶلٸك مٸنۋ نەمەسە باسقا دا ٸرٸ جوسپارلاردى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن نەسيەگە جٷگٸنەتٸندەر از ەمەس. بٸراق كەز كەلگەن قارىز قارجىلاي تۇرعىدان تيٸمدٸ بولا بەرمەيدٸ. Qazaq Expert Club ساراپشىسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايگەرٸم ٸليياسوۆانىڭ ايتۋىنشا, نەسيە الاردا ونىڭ ماقساتى, شارتتارى جەنە بولاشاقتاعى قارجىلىق سالدارى باستى نازاردا بولۋى تيٸس, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
“كەيبٸر نەسيەلەردٸ ويلانباستان الۋعا بولادى. ال كەيبٸرٸنەن بارىنشا ساقتانعان دۇرىس. ەگەر ونداي قارىز رەسٸمدەلسە, مٷمكٸندٸگٸنشە مەرزٸمٸنەن بۇرىن ٶتەپ تاستاعان جٶن”, – دەيدٸ ساراپشى.
قانداي نەسيەلەردەن ساق بولعان جٶن?
ايگەرٸم ٸليياسوۆا ەڭ الدىمەن قۇنى تەز تٶمەندەيتٸن ەرٸ تۇراقتى شىعىندى تالاپ ەتەتٸن زاتتارعا الىناتىن نەسيەلەردٸ قاۋٸپتٸ سانايدى. بۇعان قوسا, ٶزگەلەرگە اۋقاتتى كٶرٸنۋ ٷشٸن رەسٸمدەلەتٸن قارىزدار, نەسيەگە باعالى قاعاز ساتىپ الۋ, شەتەل ۆاليۋتاسىندا تابىسى جوق ادامنىڭ ۆاليۋتالىق نەسيە الۋى جەنە كٷمەندٸ ۇيىمداردان قارىز رەسٸمدەۋٸ دە تەۋەكەلٸ جوعارى شەشٸمدەردٸڭ قاتارىنا جاتادى.
ول مۇنى اۆتونەسيە مىسالىندا تٷسٸندٸرەدٸ.
“نەسيە ٶتەلٸپ جاتقان ۋاقىت ٸشٸندە كٶلٸكتٸڭ نارىقتاعى قۇنى تٶمەندەي بەرەدٸ. سونىمەن قاتار جانارماي, تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ, ساقتاندىرۋ جەنە جٶندەۋ سيياقتى تۇراقتى شىعىندار قوسىلادى. سوندىقتان اۆتوكٶلٸكتٸ تەك جەكە ماقساتقا پايدالانۋ ٷشٸن نەسيەگە الۋ ەردايىم تيٸمدٸ بولا بەرمەيدٸ”, – دەيدٸ قارجىگەر.
مەرتەبە ٷشٸن الىنعان نەسيە – ەڭ قاۋٸپتٸ قارىزداردىڭ بٸرٸ
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بٷگٸنگٸ كٷنٸ قارىز جٷكتەمەسٸنٸڭ ارتۋىنا كٶبٸنە تۇتىنۋشىلىق ماقساتتاعى نەسيەلەر سەبەپ بولىپ وتىر.
ونىڭ ايتۋىنشا, سەن-سالتاناتتى توي ٶتكٸزۋ, قىمبات سمارتفون ساتىپ الۋ نەمەسە ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە ەدەمٸ سۋرەت جارييالاۋ ٷشٸن دەمالىسقا شىعۋ سەكٸلدٸ شىعىندار كٶبٸنە جوعارى پايىزبەن بەرٸلەتٸن كەپٸلسٸز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر ارقىلى قارجىلاندىرىلادى.
“قوعام بٸرتٸندەپ مەرتەبە ٷشٸن قارىزعا ٶمٸر سٷرۋ ەدەتٸنەن ارىلىپ, ەڭ الدىمەن ٶزٸنٸڭ ناقتى قارجىلاي مٷمكٸندٸگٸن باعالاۋعا ٷيرەنۋٸ كەرەك”, – دەيدٸ ايگەرٸم ٸليياسوۆا.
كەيبٸر “تيٸمدٸ” كٶرٸنەتٸن نەسيەلەر دە ٶزٸن اقتاماۋى مٷمكٸن
مىسالى, پەتەردٸ ساتپاس بۇرىن جٶندەۋ جۇمىستارىن نەسيەگە جاساۋ ەردايىم دۇرىس شەشٸم ەمەس. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جاعدايدا جٶندەۋگە كەتكەن شىعىن تۇرعىن ٷيدٸڭ باعاسىن دەل سول مٶلشەردە ٶسٸرە مە, جوق پا – سونى الدىن الا ەسەپتەۋ قاجەت.
ەگەر جٶندەۋ پەتەردٸ ساتۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ تۇرعان اقاۋلاردى عانا جويۋ ٷشٸن قاجەت بولسا, ەڭ قاجەتتٸ جۇمىستارمەن شەكتەلگەن جٶن. ٶيتكەنٸ قىمبات جٶندەۋ كٶبٸنە ٶزٸن اقتامايدى, ال وعان قوسىلاتىن نەسيە پايىزى شىعىندى ودان ەرٸ كٶبەيتەدٸ.
نەسيە الىپ ينۆەستيتسييا جاساۋعا بولمايدى
ايگەرٸم ٸليياسوۆا باعالى قاعازدارعا قارىز قاراجاتىمەن ينۆەستيتسييا سالۋعا دا ساقتىقپەن قاراۋعا شاقىرادى.
“باعالى قاعازدارعا ينۆەستيتسييا سالۋ – تەۋەكەلٸ جوعارى باعىت, ەسٸرەسە قىسقا مەرزٸمدە. سوندىقتان ينۆەستيتسييانى تەك ٶز جيناعىڭىزدىڭ ەسەبٸنەن جاساعان دۇرىس”, – دەيدٸ ول.
ۆاليۋتالىق نەسيە كٸمگە تيٸمدٸ?
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي نەسيە تەك تابىسىن سول ۆاليۋتادا الاتىن ادامدار ٷشٸن عانا ورىندى.
“ەگەر ادامنىڭ تابىسى تەڭگەمەن بولسا, دوللار باعامىنىڭ ٶسۋٸ ونىڭ نەسيە جٷكتەمەسٸن دە اۆتوماتتى تٷردە ارتتىرادى”, – دەپ تٷسٸندٸردٸ قارجىگەر.
بٶلٸپ تٶلەۋدٸڭ بەرٸ پايىزسىز ەمەس
ايگەرٸم ٸليياسوۆا بانك قوسىمشالارىنداعى بٶلٸپ تٶلەۋ قىزمەتٸنە دە مۇقييات قاراۋعا كەڭەس بەرەدٸ. سەبەبٸ كەي جاعدايدا “بٶلٸپ تٶلەۋ” دەپ ۇسىنىلاتىن ٶنٸمنٸڭ ٶزٸ كەدٸمگٸ تۇتىنۋشىلىق نەسيە بولۋى مٷمكٸن.
ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنى انىقتاۋدىڭ ەڭ وڭاي جولى – تاۋاردىڭ باعاسىن تولىق بٸردەن تٶلەگەندەگٸ جەنە ەرتٷرلٸ بٶلٸپ تٶلەۋ مەرزٸمدەرٸندەگٸ باعامەن سالىستىرۋ. ەگەر بٶلٸپ تٶلەۋدە باعا قىمبات بولسا, دەمەك وعان نەسيە پايىزى ەنگٸزٸلگەن.
كٷمەندٸ ۇيىمداردان قارىز الماڭىز
ساراپشى تەك رەسمي تٸركەلگەن بانكتەر مەن ليتسەنزيياسى بار ميكروقارجى ۇيىمدارىنا عانا جٷگٸنۋگە كەڭەس بەرەدٸ. ال كٷمەندٸ ينتەرنەت سايتتارى, كٶشەدەگٸ بەيرەسمي نەسيە بەرۋشٸلەر نەمەسە زاڭسىز ۇيىمداردان قارىز الۋدان باس تارتقان دۇرىس.
قانداي نەسيە تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن?
ايگەرٸم ٸليياسوۆا دۇرىس ەسەپتەلگەن جاعدايدا كەيبٸر نەسيەلەردٸڭ قارجىلاي تۇرعىدان تيٸمدٸ بولاتىنىن جەتكٸزدٸ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, تابىس ەكەلەتٸن نەمەسە وتباسىنىڭ تۇراقتى شىعىنىن ازايتاتىن اكتيۆتەردٸ ساتىپ الۋعا ارنالعان نەسيەلەر, سونداي-اق مەملەكەتتٸك جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلامالار اياسىنداعى قارىزدار تيٸمدٸ سانالادى.
مەسەلەن, ەگەر اۆتوكٶلٸك جٷك تاسىمالى, جەتكٸزۋ قىزمەتٸ نەمەسە باسقا دا كەسٸپكەرلٸك ماقساتتا پايدالانىلىپ, تابىس ەكەلەتٸن بولسا, اۆتونەسيە ٶزٸن اقتاۋى مٷمكٸن.
يپوتەكا كەي جاعدايدا جالعا العاننان تيٸمدٸ
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, ەگەر وتباسى تابىسىنىڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ اي سايىن پەتەر جالداۋ اقىسىنا جۇمسالاتىن بولسا, يپوتەكا رەسٸمدەۋ اناعۇرلىم ۇتىمدى شەشٸم بولۋى ىقتيمال.
ەسٸرەسە تۇرعىن ٷي نارىق باعاسىنان تٶمەن قۇنمەن ساتىپ الىنىپ, بولاشاقتا قىمباتتاۋ مٷمكٸندٸگٸ بولسا, مۇنداي شەشٸم تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن.
سونداي-اق ول وتباسى بانك ۇسىناتىن باعدارلامالاردى مىسالعا كەلتٸردٸ.
“مەسەلەن, باستاپقى جارناسى 50 پايىز بولاتىن جەنە ٷش جىلدان استام قاراجات جيناعان كليەنتتەرگە ارنالعان تۇرعىن ٷي نەسيەسٸنٸڭ جىلدىق مٶلشەرلەمەسٸ نەبەرٸ 5 پايىزدى قۇرايدى”, – دەيدٸ ايگەرٸم ٸليياسوۆا.
قارىز الماس بۇرىن نەنٸ ەسكەرۋ كەرەك?
سٶز سوڭىندا ساراپشى كەز كەلگەن نەسيە ۇزاق مەرزٸمدٸ قارجىلاي مٸندەتتەمە ەكەنٸن ەسكە سالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, نەسيە رەسٸمدەر الدىندا ادام قازٸرگٸ تابىسىن عانا ەمەس, بولاشاقتاعى قارجىلاي تۇراقتىلىعىن دا باعالاۋى قاجەت.
