Baspana alý, kólik miný nemese basqa da iri josparlardy júzege asyrý úshin nesiege júginetinder az emes. Biraq kez kelgen qaryz qarjylai turǵydan tiimdi bola bermeidi. Qazaq Expert Club sarapshysy, ekonomika ǵylymdarynyń kandidaty Aigerim Iliiasovanyń aitýynsha, nesie alarda onyń maqsaty, sharttary jáne bolashaqtaǵy qarjylyq saldary basty nazarda bolýy tiis, dep habarlaidy dalanews.kz.
“Keibir nesielerdi oilanbastan alýǵa bolady. Al keibirinen barynsha saqtanǵan durys. Eger ondai qaryz rásimdelse, múmkindiginshe merziminen buryn ótep tastaǵan jón”, – deidi sarapshy.
Qandai nesielerden saq bolǵan jón?
Aigerim Iliiasova eń aldymen quny tez tómendeitin ári turaqty shyǵyndy talap etetin zattarǵa alynatyn nesielerdi qaýipti sanaidy. Buǵan qosa, ózgelerge aýqatty kóriný úshin rásimdeletin qaryzdar, nesiege baǵaly qaǵaz satyp alý, shetel valiýtasynda tabysy joq adamnyń valiýtalyq nesie alýy jáne kúmándi uiymdardan qaryz rásimdeýi de táýekeli joǵary sheshimderdiń qataryna jatady.
Ol muny avtonesie mysalynda túsindiredi.
“Nesie ótelip jatqan ýaqyt ishinde kóliktiń naryqtaǵy quny tómendei beredi. Sonymen qatar janarmai, tehnikalyq qyzmet kórsetý, saqtandyrý jáne jóndeý siiaqty turaqty shyǵyndar qosylady. Sondyqtan avtokólikti tek jeke maqsatqa paidalaný úshin nesiege alý árdaiym tiimdi bola bermeidi”, – deidi qarjyger.
Mártebe úshin alynǵan nesie – eń qaýipti qaryzdardyń biri
Sarapshynyń pikirinshe, búgingi kúni qaryz júktemesiniń artýyna kóbine tutynýshylyq maqsattaǵy nesieler sebep bolyp otyr.
Onyń aitýynsha, sán-saltanatty toi ótkizý, qymbat smartfon satyp alý nemese áleýmettik jelige ádemi sýret jariialaý úshin demalysqa shyǵý sekildi shyǵyndar kóbine joǵary paiyzben beriletin kepilsiz tutynýshylyq nesieler arqyly qarjylandyrylady.
“Qoǵam birtindep mártebe úshin qaryzǵa ómir súrý ádetinen arylyp, eń aldymen óziniń naqty qarjylai múmkindigin baǵalaýǵa úirenýi kerek”, – deidi Aigerim Iliiasova.
Keibir “tiimdi” kórinetin nesieler de ózin aqtamaýy múmkin
Mysaly, páterdi satpas buryn jóndeý jumystaryn nesiege jasaý árdaiym durys sheshim emes. Sarapshynyń aitýynsha, mundai jaǵdaida jóndeýge ketken shyǵyn turǵyn úidiń baǵasyn dál sol mólsherde ósire me, joq pa – sony aldyn ala esepteý qajet.
Eger jóndeý páterdi satýǵa kedergi keltirip turǵan aqaýlardy ǵana joiý úshin qajet bolsa, eń qajetti jumystarmen shektelgen jón. Óitkeni qymbat jóndeý kóbine ózin aqtamaidy, al oǵan qosylatyn nesie paiyzy shyǵyndy odan ári kóbeitedi.
Nesie alyp investitsiia jasaýǵa bolmaidy
Aigerim Iliiasova baǵaly qaǵazdarǵa qaryz qarajatymen investitsiia salýǵa da saqtyqpen qaraýǵa shaqyrady.
“Baǵaly qaǵazdarǵa investitsiia salý – táýekeli joǵary baǵyt, ásirese qysqa merzimde. Sondyqtan investitsiiany tek óz jinaǵyńyzdyń esebinen jasaǵan durys”, – deidi ol.
Valiýtalyq nesie kimge tiimdi?
Sarapshynyń aitýynsha, mundai nesie tek tabysyn sol valiýtada alatyn adamdar úshin ǵana oryndy.
“Eger adamnyń tabysy teńgemen bolsa, dollar baǵamynyń ósýi onyń nesie júktemesin de avtomatty túrde arttyrady”, – dep túsindirdi qarjyger.
Bólip tóleýdiń bári paiyzsyz emes
Aigerim Iliiasova bank qosymshalaryndaǵy bólip tóleý qyzmetine de muqiiat qaraýǵa keńes beredi. Sebebi kei jaǵdaida “bólip tóleý” dep usynylatyn ónimniń ózi kádimgi tutynýshylyq nesie bolýy múmkin.
Onyń aitýynsha, muny anyqtaýdyń eń ońai joly – taýardyń baǵasyn tolyq birden tólegendegi jáne ártúrli bólip tóleý merzimderindegi baǵamen salystyrý. Eger bólip tóleýde baǵa qymbat bolsa, demek oǵan nesie paiyzy engizilgen.
Kúmándi uiymdardan qaryz almańyz
Sarapshy tek resmi tirkelgen bankter men litsenziiasy bar mikroqarjy uiymdaryna ǵana júginýge keńes beredi. Al kúmándi internet saittary, kóshedegi beiresmi nesie berýshiler nemese zańsyz uiymdardan qaryz alýdan bas tartqan durys.
Qandai nesie tiimdi bolýy múmkin?
Aigerim Iliiasova durys eseptelgen jaǵdaida keibir nesielerdiń qarjylai turǵydan tiimdi bolatynyn jetkizdi.
Onyń pikirinshe, tabys ákeletin nemese otbasynyń turaqty shyǵynyn azaitatyn aktivterdi satyp alýǵa arnalǵan nesieler, sondai-aq memlekettik jeńildetilgen baǵdarlamalar aiasyndaǵy qaryzdar tiimdi sanalady.
Máselen, eger avtokólik júk tasymaly, jetkizý qyzmeti nemese basqa da kásipkerlik maqsatta paidalanylyp, tabys ákeletin bolsa, avtonesie ózin aqtaýy múmkin.
Ipoteka kei jaǵdaida jalǵa alǵannan tiimdi
Sarapshynyń aitýynsha, eger otbasy tabysynyń edáýir bóligi ai saiyn páter jaldaý aqysyna jumsalatyn bolsa, ipoteka rásimdeý anaǵurlym utymdy sheshim bolýy yqtimal.
Ásirese turǵyn úi naryq baǵasynan tómen qunmen satyp alynyp, bolashaqta qymbattaý múmkindigi bolsa, mundai sheshim tiimdi bolýy múmkin.
Sondai-aq ol Otbasy bank usynatyn baǵdarlamalardy mysalǵa keltirdi.
“Máselen, bastapqy jarnasy 50 paiyz bolatyn jáne úsh jyldan astam qarajat jinaǵan klientterge arnalǵan turǵyn úi nesiesiniń jyldyq mólsherlemesi nebári 5 paiyzdy quraidy”, – deidi Aigerim Iliiasova.
Qaryz almas buryn neni eskerý kerek?
Sóz sońynda sarapshy kez kelgen nesie uzaq merzimdi qarjylai mindetteme ekenin eske saldy.
Onyń aitýynsha, nesie rásimder aldynda adam qazirgi tabysyn ǵana emes, bolashaqtaǵy qarjylai turaqtylyǵyn da baǵalaýy qajet.
