سينگاپۋردە جۇمىس ٸستەپ جٷرگەنٸمدە مەن سينگاپۋر ٷكٸمەتٸنٸڭ ساياساتىنداعى ەكٸ نەرسەگە نازار اۋداردىم, ولار: بٸلٸم بەرۋ جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس.
ول كەزدە بۇل ەلدە ەكٸ ٷلكەن ۋنيۆەرسيتەت بولدى: سونىڭ بٸرٸ نانيان ۋنيۆەرسيتەتٸ, ونداعى ساباق تيٸستٸ پەندەر ٸرٸكتەلٸپ, قىتاي تٸلٸندە جٷرگٸزٸلدٸ جەنە ەكٸنشٸسٸ – سينگاپۋر ۋنيۆەرسيتەتٸ, كەيٸننەن ول پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەت دەپ اتالدى.
بۇل ۋنيۆەرسيتەتتەر دايارلاعان ماماندار جامان بولعان جوق, ولار مەملەكەتتٸك جەنە جەكە سەكتوردىڭ پايداسىنا جارادى. بٸراق بيلٸك قول جەتكەنگە توقمەيٸلسٸپ قالماي, بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن ٷنەمٸ جەتٸلدٸرٸپ وتىردى. ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلاردىڭ الدىندا لي كۋان يۋدىڭ ٶزٸ جيٸ سٶيلەپ, دٷنيە جٷزٸندەگٸ ەڭ وزىق بٸلٸمدەردٸ يگەرۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن شارشاماي-شالدىقپاي ايتۋمەن بولدى.
بٸزگە, كەڭەستٸك ديپلوماتتارعا جوعارى باسشىنىڭ ٶز ەلٸنٸڭ جەتكٸنشەك ۇرپاعىمەن ٷنەمٸ سۇحباتتاسىپ جٷرەتٸنٸ بٸرتٷرلٸ ەرسٸلەۋ كٶرٸنەتٸن. ول جىلداردا كوكپ وك-نىڭ باس حاتشىسى ل.برەجنەۆتٸ پلەنۋمدار مەن سەزدەردٸڭ مٸنبەرلەرٸنەن عانا كٶزٸمٸز شالاتىن.
سينگاپۋردٸڭ كٶپتەگەن ستۋدەنتتەرٸ انگلييانىڭ, اقش-تىڭ, اۆسترالييانىڭ ەڭ ٷزدٸك وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم الدى. سينگاپۋردٸڭ قازٸرگٸ زيياتكەرلٸك ەلەۋەتٸنٸڭ نەگٸزٸ وسىلاي قالاندى.
ال سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەسكە كەلسەك, بۇل جەتٸلدٸرٸلگەن زاڭ جٷيەسٸنٸڭ, زاڭ ٷستەمدٸگٸنٸڭ جارقىن دەلەلٸ جەنە بيلٸكتٸڭ ساياسي ەرٸك-جٸگەرٸ وسىنداي نەتيجە بەردٸ, ول بٷكٸل دٷنيەجٷزٸ قوعامداستىعىن سينگاپۋرعا زور قۇرمەتپەن قاراۋعا امالسىز كٶندٸردٸ.
سينگاپۋر ٶكٸمەتٸ كٶپتەگەن ەلدەرگە قاراعاندا مٷلتٸكسٸز ورىندالاتىن قاتاڭ زاڭدارىن عانا ەمەس, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەرگە جالاقىنى كٷرت كٶتەرۋ سيياقتى ماڭىزدى شارانى دا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قويدى.
سينگاپۋر ٷكٸمەتٸنٸڭ مٷشەلەرٸ دٷنيەجٷزٸندەگٸ ەڭ جوعارى ەڭبەكاقى الاتىندار.
جاقىن اراعا دەيٸن سينگاپۋردىڭ پرەمەر-مينيسترٸ اقش پرەزيدەنتٸنەن ەكٸ ەسەگە جۋىق ارتىق جالاقى الدى. سولاي بولا تۇرسا دا, ولار بۇعان داندايسىمايدى, ٶزدەرٸن ٶتە قاراپايىم ۇستايدى.
ن.نازارباەۆتىڭ سينگاپۋرعا 1996 جىلعى بٸرٸنشٸ رەسمي ساپارىندا پرەمەر-مينيستر گو چوك تونگتٸڭ جەنە ونىڭ ٷكٸمەتٸ مٷشەلەرٸنٸڭ ونشالىق كٶز تارتا قويمايتىن كيٸمٸنە نازار اۋداردىق.
ٷكٸمەت وتىرىستارى ٶتەتٸن ٷي-جايدىڭ قاراپايىمدىعى دا كٶزگە ۇرىپ تۇردى: ٷلكەن جارتىلاي سوپاقشا ٷستەل, وندا-سۋ قۇيىلعان گرافين, جاي عانا بلوكنوتتار جەنە مينيسترلەردٸڭ ەرقايسىسىنا ارنالعان ەكٸ-ەكٸدەن قارىنداشتار قويىلىپتى.
سينگاپۋردە بيلٸك قۇرىلىمدارىندا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋدٸڭ تاعى بٸر تيٸمدٸ قۇرالى: لاس اقشامەن قولىن بىلعاعان ادامدارعا قاتىستى قوعامدىق جەك كٶرۋ (قۋعىن) جازاسى قولدانىلادى. قازىنانى ۇرلاۋمەن نەمەسە پارا الۋمەن قولعا تٷسكەن شەنەۋنٸكتەردٸڭ بولاشاعى جوق.
قىلمىستىق قۋدالاۋعا تٷسۋدەن باسقا, ٶزٸنە جاقىن ادامداردىڭ عانا ەمەس, بٷكٸل ەل كٶلەمٸندە ادامداردىڭ قۇرمەتٸنەن ايىرىلىپ, قوعامنان قۋعىنداۋعا ۇشىرايدى.
سينگاپۋر ٷكٸمەتٸنٸڭ دٷنيەجٷزٸندەگٸ مەيلٸنشە كەسٸپقوي ٷكٸمەت سانالاتىنى كەزدەيسوق ەمەس.
بۇل وسىنداي پەرمەندٸ مەملەكەتتٸك اپپاراتقا بٸرٸنشٸ دەرەجەلٸ ماڭىز بەرگەن لي كۋان يۋدىڭ ەڭبەگٸ ەكەنٸ داۋسىز.
ونىڭ جاعاجولعا تەمەكٸ تۇقىلىن تاستاعانى ٷشٸن 500 دوللار ايىپپۇل سانكتسيياسىن قولدانۋ تۋرالى بۇيرىعى, كٶپشٸلٸك جينالاتىن ورىنداردا ساعىز شايناۋعا, جٸگٸتتەردٸڭ ۇزىن شاش قويۋىنا جەنە سينگاپۋردە قۇمار ويىندارىنا تىيىم سالۋى دٷنيەجٷزٸندە اۋىزدان تٷسپەيتٸن تەمسٸلگە اينالدى.
وسىناۋ ٶزٸندٸك بٸر ەرەكشە ساياساتتىڭ نەتيجەسٸن كٶرۋ ٷشٸن ەلگە تۋريستەر لەك-لەگٸمەن اعىلدى.
سينگاپۋر سول كەزدە دە, قازٸر دە ٶزٸنٸڭ ەسەم كٶشەلەرٸمەن, قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى ينفراقۇرىلىمدارىنىڭ كٶڭٸلگە قونىمدىلىعىمەن, قالا قۇرىلىسىنىڭ اسا اۋقىمدىلىعىمەن بارلىق شەتەلدٸكتەردٸ تاڭعالدىرادى. تۇتاستاي بٸر ەل ھەم قالا بولىپ تابىلاتىن بۇل عاجايىپ مەملەكەت «سينگاپۋر كەرەمەتٸنٸڭ» تابىسىنا كەمٸل سەنگەن, ونىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى لي كۋان يۋدٸڭ جاسامپاز ەڭبەگٸنٸڭ جەمٸسٸنە اينالدى.
