كٶپتٸڭ ٷرەيٸن العان ساياسي مەسەلە ورتالىق ازييا مەن قازاقستانعا قالاي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن?
اەس ٶزبەكستان-قازاقستان شەكاراسىنان 40 كيلومەتر جەردە ورنالاسقان جيزاق وبلىسى تۇزقان كٶلٸنٸڭ ماڭىندا سالىنادى دەگەن جوسپار بار. بۇل - ايدار-ارناساي كٶلدەر جٷيەسٸنٸڭ بٶلٸگٸ. مۇندا ستراتەگييالىق ماڭىزدى نىسان شاردارا سۋ قويماسى ورىن تەپكەن. سونىمەن قاتار زاۋىت ٷش ميلليون حالىقتى قامتىعان ٶزبەكستان استاناسى تاشكەنتتەن نەبەرٸ 140 كم قاشىقتا بوي كٶرسەتپەك.
سوندىقتان جوبا ورتالىق ازيياداعى ەكولوگييالىق تەپە-تەڭدٸك پەن ينۆەستيتسييالىق احۋالعا قاۋٸپ تٶندٸرٸپ, ايماقتىق قاۋٸپسٸزدٸك شيەلٸنٸستەرٸن ودان ەرٸ ۋشىقتىرۋى مٷمكٸن. قالا بەردٸ ٶزبەكستاننىڭ رەسەيگە ستراتەگييالىق تۇرعىدان تەۋەلدٸ بولۋ كٶرسەتكٸشٸ دە ارتپاق.
ال ساراپشىلار مۇندا ماگنيتۋداسى 6,0-6,5-كە دەيٸن, تٸپتٸ ودان دا جوعارى جەر سٸلكٸنٸسٸ بولادى دەپ دابىل قاعۋدا. راسىمەن دە, ٶزبەكستاننىڭ بٸرنەشە قالاسىندا سەيسميكالىق بەلسەندٸلٸك جوعارى. سونىڭ ٸشٸندە زاۋىتقا جاقىن جەردە ورنالاسقان جيزاق ەلدٸ-مەكەنٸ جەر سٸلكٸنٸسٸنە سەزٸمتال ايماق ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. ريحتەر شكالاسى بويىنشا بۇل جەردە 9 باللدىق اپات بولۋى مٷمكٸن.
كەيبٸر ساراپشىلار ٶزبەكستاندا يادرولىق اپات بولعان جاعدايدا راديواكتيۆتٸ شىعىندار سۋدى لاستاپ, قازاق جازىعىنا قاراي اعاتىنىن ايتادى.
ال قازاقستاندىق ەكولوگ تيمۋر ەلەۋسٸزوۆ تە كٶپشٸلٸكتٸڭ الاڭداۋشىلىعىن جەتكٸزدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, اپات سۋ كٶزدەرٸنٸڭ لاستانۋىنا ەكەلەدٸ.
“تاڭدالعان اەس ايماعىندا سەيسمولوگييالىق بەلسەندٸلٸك جوعارى بولعاندىقتان, كٶپتەگەن سۇراق تۋىندايدى. كەلەشەكتە تٶنۋٸ مٷمكٸن اپاتقا نەمەسە باسقا دا ٸس-ەرەكەتتەرگە كٸم جاۋاپكەرشٸلٸك الادى? مىسالى, ٷلكەن دٷمپۋ بولعان جاعدايدا ٶزەندەر مەن كٶلدەر, ونىڭ ٸشٸندە جەر استى اعىندارى ۋلى زاتتارمەن لاستانادى” - دەيدٸ, ەكولوگ.
وسى تۇستا, قازاقستان اتوم ەنەرگەتيكاسى بويىنشا جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋدٸ جوسپارلاپ جاتىر. الايدا ٶزبەكستان بۇل شەشٸمگە بايلانىستى قوعامدىق تالقىلاۋدان باس تارتىپ وتىر.
زاۋىت جوباسى بەلسەندٸ جۇمىسىن باستاعان سەتتە ەكولوگييالىق مەسەلەلەرگە, ەسٸرەسە, رەاكتورلاردى سالقىنداتۋ ٷشٸن ماڭىزدى بولىپ تابىلاتىن ايدار-ارناساي كٶلدەر جٷيەسٸندەگٸ سۋ دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە ەكەلۋٸ مٷمكٸن. ەلەۋسٸزوۆ ايماقتاعى سۋدىڭ تاپشىلىعىنا باسا نازار اۋدارىپ, سۋ مەسەلەسٸ ەنەرگەتيكالىق قاجەتتٸلٸكتەرگە كٶلەڭكە تٷسٸرٸپ, جوبانى قايتا قاراۋدى قاجەت ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ “بٸرلٸك پەن بەيبٸتشٸلٸك” ۇستانىمىن قولداپ كەلەدٸ. الايدا ٶزبەكستاننىڭ يادرولىق نىسان سالۋداعى ۇمتىلىسى - ەلٸ دە جۇمباق.
