قازاقستان ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ ارتتىرۋعا جەنە شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردى تارتۋعا ۇمتىلعان كەزدە ٶز شەكاراسىنان تىسقارى جەرلەردە دە رەفورمالار باعىتىن بەلگٸلەپ وتىر.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى ايدىڭ باسىندا حالىققا جولداۋىندا بايانداعان جوسپار ەلدٸڭ الداعى ٷش جىلداعى دامۋىنىڭ ناقتى كٶرٸنٸسٸن بەرەدٸ جەنە ايماقتىق دامۋ مەن ىنتىماقتاستىققا كەڭٸرەك ەسەر ەتەدٸ» دەگەن ول ەۋروپا مەن ازييانىڭ قيىلىسىندا ستراتەگييالىق تۇرعىدا ورنالاسقان قازاقستان ەجەلدەن بەرٸ تاسىمالداۋ مەن ساۋدا ٷشٸن شەشۋشٸ بايلانىس نٷكتەسٸ ەكەنٸن ايتتى.
شىنىندا دا, قىتاي مەن ورتالىق ازييادان ەۋروپاعا تاسىمالداناتىن تاۋارلاردىڭ كٶلەمٸ بويىنشا ٶلشەنەتٸن 80 پايىزدان استامى قازاقستان ارقىلى ٶتەدٸ.
بٸزدٸڭ جاڭا ەكونوميكالىق كٷن تەرتٸبٸمٸزدە ٷندٸستان مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن «سولتٷستٸك-وڭتٷستٸك» حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸ جەنە قىتاي مەن ەۋروپانى وسى جولدار ارقىلى بايلانىستىراتىن «ورتالىق دەلٸز» دەپ تە اتالاتىن ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك جولى بويىنداعى ينفراقۇرىلىم مەن لوگيستيكاعا ينۆەستيتسييا سالۋعا ەلەۋلٸ مەن بەرٸلەدٸ. كاسپيي تەڭٸزٸ جەنە تٷركييا, گرۋزييا جەنە ەزٸربايجاندى قوسا العاندا ەلدەر.
ەكٸ باعىت قازاقستان ارقىلى ٶتەدٸ, بٸراق بٸزدٸڭ ەل ٷشٸن عانا ماڭىزدى ەمەس, سونىمەن قاتار ەۋروپا مەن ازييا اراسىنداعى حالىقارالىق ساۋدا مەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ٷشٸن ماڭىزدى بولادى.
ترانسكاسپيي باعىتى بويىنشا جٷك تاسىمالداۋ ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا بەس ەسەگە ارتۋى مٷمكٸن. ٶتكەن جىلى بۇل ارنا ارقىلى جٷكتەردٸ اۋىستىرىپ تيەۋ ەكٸ ەسەگە ارتىپ, شامامەن 1,7 ميلليون توننانى قۇرادى. 2023 جىلدىڭ العاشقى بەس ايىندا جٷك تاسىمالى ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا تاعى 64%-عا ٶستٸ.
پرەزيدەنت 2030 جىلعا قاراي ورتا دەلٸزدٸڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن جىلىنا 500 مىڭ جٷك تاسىمالداۋ كونتەينەرٸنە دەيٸن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن مەلٸمدەدٸ. باعىت رەسەي ارقىلى ٶتەتٸن سولتٷستٸك دەلٸزدەن شامامەن 2 000 شاقىرىمعا قىسقا. بۇل قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى ترانزيت ۋاقىتىن قىسقارتۋى كەرەك.
ترانسكاسپيي باعىتىن ودان ەرٸ دامىتۋعا ىقپال ەتۋ ٷشٸن بٸز قىتايمەن شەكارالاس باقتىدا جاڭا قۇرعاق پورت سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
بٸز سونداي-اق كاسپييدەگٸ اقتاۋ پورتىنداعى كونتەينەرلٸك توراپتى دامىتۋدى جەنە ورتا دەلٸز بويىمەن قارا تەڭٸزدەگٸ پورتتىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن كەڭەيتۋدٸ جىلدام قاداعالاپ جاتىرمىز. قىتايدىڭ سيان جەنە گرۋزييانىڭ پوتي قالالارىندا قازاقستانعا باعىتتالعان تەرمينالداردىڭ قۇرىلىسى جٷرٸپ جاتىر. سونداي-اق بٸرنەشە جاڭا ٸشكٸ پويىز جەلٸلەرٸ سالىنۋى كەرەك.
ترانسكونتينەنتالدى ساۋدا جولدارىنىڭ كەڭەيۋٸن گەوساياسي بەسەكەلەستٸكتٸڭ جاڭا ۇلى ويىنىنىڭ باسى دەپ قاتە تٷسٸنبەۋ كەرەك. پرەزيدەنت توقاەۆ ٶز جولداۋىندا اتاپ ٶتكەندەي, كٶلٸكتٸك ەلەۋەتٸمٸزدٸ تولىق اشۋدىڭ كٸلتٸ بارلىق كٶرشٸلەس ەلدەرمەن, سونىڭ ٸشٸندە رەسەيمەن دە, قىتايمەن دە سىندارلى جەنە تاتۋ قارىم-قاتىناستاردى ساقتاۋدا جاتىر.
ٶتكەن جىلى قازاقستان رەكوردتىق ساۋدا كٶلەمٸن 136 ميلليارد دوللاردى قۇرادى, ونىڭ ٸشٸندە 84 ميلليارد دوللارى ەكسپورتقا تيەسٸلٸ. رەسۋرستاردى ٶندٸرۋ بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ ەكونوميكالىق تٸرەگٸمٸز بولىپ قالا بەرسە دە, ەرتاراپتاندىرۋعا ماڭىزدى باسىمدىق تٷسٸپ وتىر.
