«روساتوم» ماشينا جاساۋشىلارى مىسىردا سالىنىپ جاتقان «ەل-داباا» اەس ٷشٸن نەگٸزگٸ جابدىقتاردى جٶنەلتۋدٸ جالعاستىرىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قۇرىلىس الاڭىنا «ەل-داباا» اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ تٶرت ەنەرگييا بلوگىنا ارنالعان باربوتەر مەن قۇبىر ارماتۋراسىنىڭ العاشقى بۇيىمدارى جەتكٸزٸلدٸ.
«زيو-پودولسك» اق-دا («روساتوم» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسىنىڭ ماشينا جاساۋ ديۆيزيونى) «روساتوم»مىسىردا (باس جوبالاۋشى جەنە باس مەردٸگەر — «روساتومنىڭ» ينجينيرينگتٸك ديۆيزيونى) «ەل-داباا»اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ بارلىق تٶرت ەنەرگوبلوكتارىنىڭ رەاكتور زالدارى ٷشٸن باربوتەرلەر جيىنتىعى (رەاكتور قوندىرعىسىنىڭ قىسىمىن ٶتەۋ جٷيەسٸندەگٸ باك) دايىندالدى. بارلىعى تٶرت ٶنٸم ەزٸرلەنٸپ, قۇرىلىس الاڭىنا جٶنەلتٸلدٸ.
سونىمەن قاتار ماشينا جاساۋ ديۆيزيونىنىڭ باسقا زاۋىتىندا – «پەتروزاۆودسكماش» – «ەل-داباا» اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ جاڭا ەنەرگوبلوكتارىنىڭ رەاكتورلىق زالدارىنا ارنالعان قۇبىر ارماتۋراسى بۇيىمدارىنىڭ بٸرٸنشٸ پارتيياسى دايىندالىپ, جٸبەرٸلدٸ. جٷيەنٸڭ سەنٸمدٸ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان 16 جوعارى جەنە تٶمەن قىسىمدى كەرٸ ىسىرمالار جەتكٸزٸلدٸ. جوبا اياسىندا كارەلييا زاۋىتى ستانسانىڭ تٶرت ەنەرگوبلوگىنا ارنالعان 220 قۇبىر ارماتۋراسىنىڭ جەكە كونسترۋكتورلىق جەنە تەحنولوگييالىق قۇجاتتاماسى بويىنشا ٶنٸم شىعارادى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا «پەتروزاۆودسكماشتا» ٶندٸرٸستە نەگٸزگٸ اينالىم قۇبىرىنىڭ قۇبىر توراپتارى, نەگٸزگٸ اينالىم سورعى اگرەگاتتارىنىڭ كورپۋسى بار, «ەل-داباا» اەس №3 ەنەرگييا بلوگى ٷشٸن قىسىم كومپەنساتورى دايىندالۋدا. روستوۆ وبلىسىنداعى «اتومماش» زاۋىتىندا ستانسانىڭ ەكٸنشٸ ەنەرگوبلوگى, بۋ گەنەراتورلارى جەنە قىسىم كومپەنساتورى ٷشٸن 3+ بۋىندى ۆۆەر-1200 رەاكتورىنىڭ كورپۋسىن دايىنداۋ جالعاسۋدا. بۇل جابدىقتى تاپسىرىس بەرۋشٸگە 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا جٶنەلتۋ جوسپارلانۋدا. مىسىردا سالىنىپ جاتقان اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ بٸرٸنشٸ ەنەرگوبلوگىنا ارنالعان رەاكتور قۇرىلىس الاڭىنا جەتكٸزٸلدٸ. ونى ورناتۋ وسى جىلدىڭ قاراشا ايىنا جوسپارلانعان.
انىقتاما: باربوتەر – رەاكتور قوندىرعىسىنىڭ قىسىمىن ٶتەۋ جٷيەسٸنٸڭ قۇرامداس بٶلٸگٸ. ول قىسىم كومپەنساتورىنان جەنە باسقا بٸرٸنشٸ تٸزبەكتٸ جابدىقتان كەلەتٸن بۋدى كوندەنساتسييالاۋعا ارنالعان. ٶنٸم اۋستەنيتتٸ حروم-نيكەلدٸ بولاتتان جاسالعان. ونىڭ سالماعى 15 توننا, ۇزىندىعى شامامەن 8 مەتر, ديامەترٸ 2,5 مەتر.
قۇبىر ارماتۋراسى ەنەرگييا بلوگىنىڭ جۇمىسىن سەنٸمدٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن سۇيىقتىق نەمەسە گاز اعىنىنىڭ گەرمەتيكالىق جابىلۋىنا جاۋاپ بەرەدٸ. ٶندٸرٸس پروتسەسٸندە ەربٸر ٶنٸم زاۋىتتىق سىناقتار كەشەنٸنەن ٶتەدٸ. ونىڭ ٸشٸندە پنەۆماتيكالىق, گيدراۆليكالىق, ۆاكۋۋمدىق گەرمەتيكالىق سىناق جٷرگٸزٸلەدٸ. قۇبىر ارماتۋراسىنىڭ جابدىعى – «پەتروزاۆودسكماش» ٷشٸن سەرييالىق ٶنٸم.
قىسىم كومپەنساتورى اەس رەاكتور زالىنىڭ نەگٸزگٸ جابدىقتارىنىڭ بٶلٸگٸ بولىپ سانالادى جەنە رەاكتوردىڭ بٸرٸنشٸ تٸزبەگٸندە قىسىم جاساۋعا جەنە ۇستاپ تۇرۋعا ارنالعان. جابدىق-سالماعى 180 توننادان اساتىن دەنەكەرلەنگەن ىدىس, قابىرعاسىنىڭ قالىڭدىعى 165 مم بولاتىن تٶرت تسيليندرلٸك قالىڭ قابىرعالى قاپتامادان جەنە ەكٸ ەلليپتيكالىق تٷبٸنەن تۇرادى.
«ەل-داباا» اتوم ەلەكتر ستانساسى — مىسىرداعى العاشقى اتوم ەلەكتر ستانساسى. ول جەرورتا تەڭٸزٸنٸڭ جاعالاۋىنداعى ماترۋح پروۆينتسيياسىنداعى ەل-داباا قالاسىندا, كايردەن سولتٷستٸك-باتىسقا قاراي 300 شاقىرىم جەردە سالىنۋدا. اتوم ەلەكتر ستانساسى تٶرت ەنەرگوبلوكتان تۇرادى. ەرقايسىسىنىڭ قۋاتى 1200 مەگاۆاتت بولاتىن, رەسەيلٸك ۆۆەر-1200 III+ بۋىنىنا جاتاتىن سۋ-رەاكتورلارىمەن جابدىقتالعان. ولار ەڭ جاڭا تەحنولوگييالار بولىپ سانالادى جەنە قازٸردٸڭ ٶزٸندە تابىستى جۇمىس ٸستەپ تۇرعان تٸرەك ستانسالارى بار. «ەل-داباا» اتوم ەلەكتر ستانساسى 2017 جىلدىڭ 11 جەلتوقسانىندا كٷشٸنە ەنگەن كەلٸسٸمشارتتار شەڭبەرٸندە سالىنۋدا. كەلٸسٸمشارتتىق مٸندەتتەمەلەرگە سەيكەس رەسەيلٸك تاراپ اتوم ەلەكتر ستانساسىن قۇرىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ستانسانىڭ بٷكٸل قىزمەت ەتۋ مەرزٸمٸ ٸشٸندە يادرولىق وتىن جەتكٸزەدٸ. سونىمەن قاتار مىسىرلىق سەرٸكتەستەرگە اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ العاشقى 10 جىلىندا ستانساقىزمەتكەرلەرٸنە پايدالانۋ جەنە تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋگە, وقىتۋعا كٶمەكتەسەدٸ. سونىمەن قوسا, رەسەيلٸك تاراپ جەكە كەلٸسٸمشارت اياسىندا ارنايى قويمالار سالىپ, پايدالانىلعان يادرولىق وتىندى ساقتاۋعا ارنالعان ارنايى كونتەينەرلەر ۇسىنادى.
«روساتوم» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسىنىڭ ماشينا جاساۋ ديۆيزيونى – ٶندٸرٸس كٶلەمٸ مەن كٸرٸسٸ بويىنشا رەسەيدەگٸ ەڭ ٸرٸ ەنەرگەتيكالىق ماشينا جاساۋ حولدينگٸ. ول رەسەيلٸك ديزاينداعى بارلىق سالىنىپ جاتقان اتوم ەلەكتر ستانسالارىنىڭ رەاكتورلىق جابدىقتار مەن ماشينا زالىنىڭ تولىق جەتكٸزۋشٸسٸ, جابدىق ٶندٸرۋشٸسٸ, ەنەرگەتيكا, مۇناي-گاز كەشەنٸ مەن باسقا سالالىق كەسٸپورىندار ٷشٸن كەشەندٸ شەشٸمدەردٸ ەزٸرلەۋشٸ جەنە جەتكٸزۋشٸ بولىپ سانالادى. rosatommd.ru
«روساتوم» مەملەكەتتٸك كورپوراتسيياسىنىڭ ينجينيرينگتٸك ديۆيزيونى اتوم سالاسىنىڭ جەتەكشٸ كومپانييالارىن بٸرٸكتٸرەدٸ: «اتومسترويەكسپورت» اق (مەسكەۋ, نيجنيي نوۆگورود, رەسەيدەگٸ جەنە شەتەلدەگٸ فيليالدار), بٸرٸككەن جوبالاۋ ينستيتۋتى – «اتومەنەرگوپروەكت» اق (مەسكەۋ, نيجنيي نوۆگورود, سانكت-پەتەربۋرگ فيليالدارى-جوبالاۋ ينستيتۋتتارى, رەسەيدەگٸ جەنە شەتەلدەگٸ فيليالدار, ٸزدەستٸرۋ فيليالدارى) جەنە ەنشٸلەس قۇرىلىس ۇيىمدارى. ينجينيرينگتٸك ديۆيزيون تاپسىرىستار پورتفەلٸ جەنە ەلەمنٸڭ ەرتٷرلٸ ەلدەرٸندە بٸر مەزگٸلدە سالىناتىن اتوم ەلەكتر ستانسالارىنىڭ سانى بويىنشا ەلەمدە بٸرٸنشٸ ورىندا تۇر. ديۆيزيون كٸرٸسٸنٸڭ شامامەن 80% شەتەلدٸك جوبالار قۇرايدى. ينجەنەرلٸك ديۆيزيون رەسەيدە جەنە باسقا ەلدەردە جوعارى قۋاتتى اەس سالۋ بويىنشا جوبالاردى ٸسكە اسىرادى, جوبانى باسقارۋ مەن جوبالاۋدى قوسا العاندا, EPC, EPC(M) قىزمەتتەرٸنٸڭ تولىق سپەكترٸن كٶرسەتەدٸ جەنەكٷردەلٸ ينجەنەرلٸك نىسانداردى باسقارۋ ٷشٸن Multi-d تەحنولوگييالارىن دامىتادى. ديۆيزيون رەسەيلٸك اتوم سالاسىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸنە جەنە زاماناۋي يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالارعا سٷيەنەدٸ. www.ase-ec.ru
رەسەي دوستىق ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىققا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, حالىقارالىق ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى دەيەكتٸ تٷردە دامىتۋدا. ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى حالىقارالىق ٸرٸ جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ جالعاسۋدا. «روساتوم» جەنە ونىڭ كەسٸپورىندارى بۇل جۇمىسقا بەلسەندٸ قاتىسادى.
