حالىق اشقۇرساق جٷر. باس-باسىندا كرەديت. نەسيە تٶلەپ, ودان ارتىلعان از-مۇز اقشاعا ازىق الىپ, شىقپا جانىم شىقپا ەتٸپ وتىر. سٶي دەگەن ساراپشى الاڭسىز جاتقان اقورداعا ٷن قاتىپتى.
"بيلٸكتٸڭ ۇشار باسىنداعى توپ, سٸزدەرگە ايتارىم, تاماقتان تارىققان حالىق الاڭعا شىقسا شىرعالاڭنىڭ كٶكەسٸن كٶرەسٸزدەر.
قازاقستاندى سينگاپۋرمەن سالىستىرعاندى قويىپ, اسپاننان جەرگە تٷسٸڭٸزدەر, ەيتپەسە اشقۇرساق ەل اشىنا باستايدى. سٸزدەر وسى كٷنگە دەيٸن ارقاسٷيەپ كەلگەن "شٷكٸرشٸل" اۋديتورييا دا كٸلت قۇبىلىپ, جٷيەنٸ قولپاشتاۋدى دوعارادى.
حالىق كٷن-تٷنٸ دامىل تاپپاي جٷر. قارەكەتسٸز جاتقان جوق, تەك تابىسى ماردىمسىز, ەڭبەگٸنٸڭ ٶتەۋٸ جوق. ونىڭ ٷستٸنە مىنا ٸندەت تە جىعىلعانعا جۇدىرىق بولدى. بيىلعى احۋال بىلتىرعىعا قاراعاندا اۋىر. بىلتىر ما, بىلتىر حالىق تابىسىنىڭ 49 پايىزىن تاماققا جۇمساعان ەكەن.
ال ٸلگەرٸدەگٸ دەرەك 2020 جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعى عانا. ودان بەرگٸ جاعداي كٷردەلەنە تٷسپەسە, تٷزەلگەن جوق», – دەيدٸ ەكونوميست.
...
ساراپشىنىڭ ەسەپ-قيسابىنا قاراعاندا 2020-2021 جىلدارى تاپقانىن تاماققا جۇمسايتىن تۇرعىنداردىڭ ٷلەسٸ ارتا تٷسەدٸ. كريزيس كٷشەيٸپ, كٸرٸس تٶمەندەگەن سايىن ادامدار ٶزگە شىعىندى شەگەرٸپ قويىپ, تەك تاماق الۋمەن شەكتەلەدٸ.
ٷي جٶندەۋ, كٶلٸك جاڭارتۋ, كيٸم-كەشەك الۋ, بالالاردى ٷيٸرمەگە تاسۋ سەكٸلدٸ ەدەپكٸ تۇرمىستىق قاجەتتٸلٸكتەن باس تارتۋعا تۋرا كەلەدٸ.
«ادام ەسكٸ, جىرتىق شۇلىقتى قايتا جاماپ كيسە دە شىدايدى, ال تاماق الماي تۇرا المايسىز. ونى تۇتىنۋدى دوعارا المايسىز. تەبەتٸڭٸزدٸ تييا المايسىز. ەشكٸمنٸڭ اشتان ٶلگٸسٸ جوق», – دەيدٸ رىسمامبەتوۆ.
حالىقتا كاپيتال جوق. تٸپتٸ ٷتٸك پەن شەۋگٸمگە دەيٸنگٸ شاعىن دٷنيەنٸ دە كرەديتكە الادى. قىمبات زەۋلٸم ٷيلەر اڭىراپ-قاڭىراپ تۇر. وعان كٶشٸپ بارادى-اۋ دەگەن ورتا تاپتىڭ تابىسى ورتايىپ قالعان. مىناداي اۋمالى-تٶكپەلٸ شاقتا ەشكٸم ارتىق اقشاسىن پەتەر, كٶلٸك نەمەسە كيٸم-كەشەك الۋعا جۇمساعىسى جوق.
سٶي دەگەن راسۇل رىسمامبەتوۆ «ەسكٸ, جىرتىق شۇلىقتى قايتا جاماپ كيەرتٸن جاعدايعا جەتسەك, كٷللٸ ەلەمگە كٷلكٸ بولامىز», – دەيدٸ.
"جەر كٶلەمٸ جاعىنان 9-ورىندا تۇرعان مەملەكەت بار بولعانى 18 ملن حالىقتى اسىراي الماۋدا. كٷلكٸلٸ ەمەس پە? ەسەسٸنە, دۋباي مەن لوندوننان كەلگەن قۇرىلىسشىلاردان اقشا ايامايدى.
بيلٸك ەلەمجەلٸدە "جاقسىلىعىن اسىرىپ, جاماندىعىن جاسىراتىن" ينتەرنەت بوتتارعا ٷيٸپ-تٶگٸپ اقشا تٶلەيدٸ. ٶزٸن ماداقتاۋعا كەلگەندە تارىلمايدى. سول اقشاعا تويا تاماق ٸشپەيتٸن مىڭداعان وتباسىنى اسىراۋعا بولار ەدٸ, ٶلٸم اۋزىندا جاتقان جٷزدەگەن بالانى اجالدان اراشالاپ قالار ەدٸك", – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلەۋمەتتٸك تۇرعىن ٷيدٸڭ قۇرىلىسىن ٷدەتٸپ جاتقان ٷكٸمەت وسى ارقىلى قۇرىلىس كومپانييالارىن قولداپ وتىر. باسپانانى جەڭٸلدٸكپەن العانداي كٶرٸنەتٸن جۇرت الداعى 15-20 جىلعا قارىزعا كٸرٸپ, ٶمٸرٸنٸڭ التىن ۋاقىتىن نەسيە تٶلەۋمەن ٶتكٸزەدٸ.
قاتارىنان قالماي ٷي جٶندەۋگە, ونى جيھاز جەنە تۇرمىستىق تەحنيكامەن تولتىرۋعا تىرىسىپ, ٶزٸنە كٶڭٸل بٶلۋدە ۇمىتادى. ٶزٸن-ٶزٸ جەتٸلدٸرۋگە, تٸل ٷيرەنۋگە, دەنساۋلىعىن تٷزەۋگە تاپقان تابىسى جەتپەيدٸ.
...
وسى جەنە ٶزگە دە پروبلەمالاردى جٸپكە تٸزگەن راسۇل رىسمامبەتوۆ مۇنى شەشۋدٸڭ جولدارىن دا ۇسىنىپتى.
"باعانى باقىلاۋعا الۋ كەرەك. ەلبەتتە, ول ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸم ٶندٸرۋشٸنٸ جان-جاقتى قولداۋ قاجەت. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كەسٸپكەرلەر حالىقتى بازالىق ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋٸ تيٸس. توقاەۆ بۇل تۋرالى تالاي مەرتە ايتتى. ورىندالعان جوق. شەنەۋنٸكتەر ەنجار, سۇلىق.
ولارعا توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداعاننان گٶرٸ دايىن ٶنٸم يمپورتتاي سالعان جەڭٸل. وسى ارقىلى جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸم ٶندٸرۋشٸنٸ تىعىرىققا تٸرەپ, ەلگٸنٸ بانكروت قىلارىن ويلانبايدى. بۇل تٷرٸمٸزبەن 2-3 جىلدان كەيٸن قارا سۋ مەن قارا ناندى تالعاجاۋ ەتەتٸن بولامىز. ٶزگەسٸن تٷگەل سىرتتان تاسيتىن مٷسەپٸر كٷيگە تٷسەمٸز", – دەيدٸ ول.
سٶي دەگەن رىسمامبەتوۆ قۇرىلىس سالاسىنداعى اۋقاتتى دوستارىن اينالسوقتاپ, ەلگٸلەردٸڭ سويىلىن سوعىپ, سٶزٸن سٶيلەۋدٸ عانا بٸلەتٸن ٷكٸمەت مٷشەلەرٸن سىنادى.
"الماتى مەن نۇر-سۇلتاندى عانا جاساندىرىپ, بەزەندٸرٸپ وتىر. ٶزگە ٶڭٸرلەر ۇمىت قالدى. تىم-تىرىس. تٸرشٸلٸك جوق. تۇرعىندارىنا قولايلى جاعداي جاسالماعان. ال اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كەسٸپكەرلەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ شاعىن ەلدٸ مەكەندەردە شوعىرلانعان. ٷكٸمەتتەگٸ ٷركەردەي توپ بۇلاردى ويلاپ باس قاتىرمايدى. بار بٸلگەنٸ قۇرىلىستاعى ەلدەقاشان وليگارحقا اينالعان دوستارىنىڭ قامى.
قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸگە تاۋارىن ەلدٸڭ كەز-كەلگەن بۇرىشىنا ەركٸن جەتكٸزە الاتىنداي جاعداي جاسالۋى تيٸس! بۇلاي بولمادى ەكەن, شامالىدان كەيٸن "جىرتىق شۇلىقتى جاماپ كيەتٸن" 90-جىلدارداعى تاز قالپىمىزعا تٷسەمٸز.
جۇرتتىڭ جازىعى جوق. ٷكٸمەت كٸنەلٸ. مەمين مەن مەمينگە دەيٸن ٷكٸمەت باسشىلارىنىڭ بٸردە-بٸرٸ ەكونوميكانىڭ تٸلٸن تٷسٸنبەدٸ. مەملەكەتتٸڭ بەتالىسىنا باس قاتىرعىسى كەلمەيدٸ. بٸز قۇزعا قۇلاۋدىڭ الدىندا تۇرمىز", – دەيدٸ ەكونوميست.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
