مەسكەۋدە قازاقستان ەلشٸلٸگٸندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا تاريحي كەزەڭدەگٸ قازاقستاننىڭ ٶزەكتٸ مٸندەتتەرٸ» اتتىقازاقستان حالقىنا جولداۋىنا ارنالعان دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
كەزدەسۋدٸ اشقان قازاقستاننىڭ رەسەيدەگٸ ەلشٸسٸ دەۋرەن اباەۆ بۇل جولداۋدىڭ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ باستاماشىلىق ەتكەن اۋقىمدى ساياسي ترانسفورماتسييا جاعدايىندا جارييالانعانىن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار, ول ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 35 جىلدىعىمەن تۇسپا-تۇس كەلۋٸنٸڭ سيمۆولدىق مەنٸ بار ەكەنٸن ەسكە سالدى. ەلشٸ جولداۋداعى تۇجىرىمدار قازاقستان دامۋىنىڭ الداعى كەسكٸنٸ مەن باعىتتارىن, كەلەسٸ تاكتيكالىق ماقساتتارى مەن ستراتەگييالىق مٸندەتتەرٸن ايقىندايتىنىن باسا ايتتى.
رەسەي فەدەراتسيياسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك جەنە ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى انتون رىباكوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانۋى حالىقتىڭ پرەزيدەنتتٸڭ ٶرشٸل رەفورمالىق باعىتىن قولدايتىنىن كٶرسەتتٸ. جولداۋعا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرە وتىرىپ, ول ونىڭ جاسامپازدىق سيپاتىنا توقتالىپ, الداعى جىلدارى تەك ساياسي جەنە قوعامدىق ينستيتۋتتاردى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جولدار مەن ەلەۋمەتتٸك نىسانداردى سالۋعا باسىمدىق بەرٸلەتٸنٸنە نازار اۋداردى.
رف سٸم تمد ەلدەرٸنٸڭ ٷشٸنشٸ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى الەكساندر ستەرنيك اعىمداعى جىلدى قازاقستان ٷشٸن تاريحي جىل دەپ اتادى.
«بيىلعى جىل اسا ماڭىزدى رەفەرەندۋمنىڭ, كونستيتۋتسييالىق رەفورمانىڭ, جاڭا پارلامەنتتٸڭ جاساقتالۋىنىڭ جەنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ مۇقييات تەكسەرٸلگەن ستراتەگيياسى نەگٸزٸندە بيلٸكتٸڭ بارلىق ەشەلوندارىنىڭ قايتا قۇرىلۋىنىڭ كۋەسٸ بولدى. جولداۋدا قاسىم-جومارت توقاەۆ بەدەلدٸ مەملەكەت باسشىسى, شوعىرلاندىرىلعان پارلامەنت جەنە تيٸمدٸ بيلٸك ۆەرتيكالٸ جاعدايىندا رەسپۋبليكا دامۋىنىڭ الداعى باعدارىن ايقىنداپ بەردٸ», – دەدٸ ديپلومات.
وسى تۇرعىدا رف سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى دميتريي بيريچەۆسكيي قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ ترەندتەرٸنٸڭ, جەتٸستٸكتەرٸ مەن پروبلەمالارىنىڭ ورتاقتىعىنا توقتالدى.
«بٸزدٸڭ گەوگرافييالىق ورنالاسۋىمىز, كٶرشٸلەستٸگٸمٸز, تىعىز سەرٸكتەستٸك جەنە وداقتاستىق بايلانىستارىمىز ەكٸ ەل ٷشٸن دە تيٸمدٸ win-win جاعدايىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەدٸ ول.
جولداۋدا قوزعالعان ينۆەستيتسييالىق رەسۋرستار ٷشٸن جاھاندىق بەسەكەلەستٸك مەسەلەسٸنە توقتالا كەلە, ديپلومات قازاقستاندىق ەرٸپتەستەرٸنٸڭ بۇل سالاداعى جۇمىسىنا جوعارى باعا بەردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى قازاقستاننىڭ $150-160 ملرد-تان استام سوماعا شەتەلدٸك ينۆەستيتسييا تارتۋداعى ايتارلىقتاي جەتٸستٸكتەرٸن ستاتيستيكا كٶرسەتٸپ وتىر.
ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋلەر ساراپتامالىق ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق جوبالار مەن باعدارلامالاردى ساراپتامالىق سٷيەمەلدەۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى الەكسەي ۆلاسوۆ جولداۋدىڭ نەگٸزگٸ پارامەترلەرٸنٸڭ ٸشٸنەن «حالىق, ەدٸلدٸك جەنە شىنايىلىقتى» بٶلٸپ كٶرسەتتٸ.
«مەملەكەت پەن قوعامنىڭ الدىنا قويىلىپ وتىرعان ماقساتتار مەن مٸندەتتەردٸڭ شىنايىلىعى - 2026 جىلعى جولداۋدى كٶپتەگەن باسقا ستراتەگييالىق قۇجاتتاردان ەرەكشەلەندٸرەتٸن باستى بەلگٸ», - دەدٸ ساراپشى.
ول قازاقستان بيلٸگٸ قوعامدىق كٶڭٸل-كٷيدٸ جٸتٸ قاداعالاپ, سىن-قاتەرلەرگە دەر كەزٸندە دەن قويىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ, بۇعان قۇجاتتىڭ ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ەلەۋمەتتٸك بٶلٸمٸ دەلەل بولا الادى.
تاقىرىپتى جالعاستىرا وتىرىپ, جۋرناليست ەرٸ جازۋشى لەونيد ملەچين قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسپۋبليكاداعى جاعداي تۋرالى اقپاراتتى تەك رەسمي مەلٸمەتتەر مەن باياندامالاردان عانا المايتىنىن, سوندىقتان ادامنىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە كەزدەسەتٸن بارلىق قيىندىقتارىن جاقسى تٷسٸنەتٸنٸن اتاپ كٶرسەتتٸ.
پرەزيدەنتتٸك اكادەمييانىڭ (رانحيگس) پرورەكتورى اندرەي مارگولين جوعارىدا ايتىلعاندارعا قازٸرگٸ جولداۋدىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ ونىڭ تەڭگەرٸمدٸلٸگٸندە ەكەنٸن قوسىپ ٶتتٸ.
«بۇل ٶتە ماڭىزدى, ٶيتكەنٸ تەڭگەرٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتپەيٸنشە, ەلەۋلٸ نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋ وڭاي بولمايدى», – دەپ تٷسٸندٸردٸ عالىم.
سونداي-اق ول جولداۋدىڭ ەگەمەندٸكتٸ نىعايتۋ تۋرالى تەزيستەن باستالۋىن ماڭىزدى دەپ اتاپ ٶتتٸ, بۇل رەتتە ەگەمەندٸك اۆتاركييا رەتٸندە ەمەس, قازاقستاننىڭ ۇلتتىق مٷددەلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, ٶزارا تيٸمدٸ حالىقارالىق ەكونوميكالىق بايلانىستارعا ينتەگراتسييالانۋى رەتٸندە تٷسٸنٸلەدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, جولداۋدا اتاپ كٶرسەتٸلگەندەي, ورنىقتى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەت.
رەسەي عىلىم اكادەميياسىنىڭ قىتاي جەنە قازٸرگٸ ازييا ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق ازييا زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ الەكساندرا پەرمينوۆا جولداۋدا ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق اسپەكتٸلەرگە باسىمدىق بەرٸلۋٸن دۇرىس تەسٸل دەپ اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيلٸك ينستيتۋتتارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن ولارعا دەگەن سەنٸم دەڭگەيٸ حالىقتىڭ مەسەلەلەرٸن شەشۋدٸڭ سەتتٸلٸگٸنە بايلانىستى بولادى. ول جولداۋدا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تەك باستامالار كٶتەرٸپ, بولاشاق باعدارلاردى بەلگٸلەپ قانا قويماي, ناقتى سىن-قاتەرلەر مەن ٶزەكتٸ مەسەلەلەر تۋرالى دا اشىق ايتقانىنا نازار اۋداردى.
«گەوەنەرگەتيكا» اناليتيكالىق ونلاين-جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى بوريس مارتسينكەۆيچ بۇل جولعى جولداۋدىڭ ايرىقشا سيپاتتارىنىڭ ٸشٸنەن ونىڭ اۋقىمدىلىعى مەن كەڭدٸگٸن اتاپ كٶرسەتتٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, يادرولىق مۇرانىڭ نە ەكەنٸن ٶز تەجٸريبەسٸنەن جاقسى بٸلەتٸن قازاقستاننىڭ بەيبٸت اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى شەشٸمدٸ جان-جاقتى تارازىلاپ, سالماقتى قابىلداۋى ەرەكشە قۇرمەت تۋدىرادى.
«ەكونوميكا جوعارى مەكتەبٸ» عزۋ ازاماتتىق قوعامدى جەنە كوممەرتسييالىق ەمەس سەكتوردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس ساراپشىسى ۆياچەسلاۆ يۆانوۆ جولداۋدىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە كەڭٸنەن قامتىلاتىنىنا سەنٸمدٸ. ول بۇل تاريحي قۇجاتتىڭ تاقىرىپتارى ديسسەرتاتسييالاردا ەسكەرٸلەتٸنٸن جەنە, اتاپ ايتقاندا, ٶزٸنٸڭ جوعارى وقۋ ورنىندا زەرتتەلەتٸنٸن ايتتى.
دٶڭگەلەك ٷستەلدٸ قورىتىندىلاي كەلە, وعان قاتىسۋشىلار بۇل جولداۋدىڭ جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ قابىلدانۋىن, قۇرىلتاي سايلاۋىن, حالىق كەڭەسٸنٸڭ قۇرىلۋىن, مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸندەگٸ قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەردٸڭ جٷزەگە اسىرىلۋىن جەنە نەگٸزگٸ بيلٸك ورگاندارىنىڭ كادرلىق جاڭارۋىن قامتىعان بٸر جىلدىق كەزەڭنٸڭ قورىتىندىسى بولعانىن اتاپ ٶتتٸ. ساراپشىلار بۇل قۇجاتتىڭ سونىمەن قاتار العا قويىلعان مٸندەتتەردٸ ٸسكە اسىرۋمەن بايلانىستى دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸن اشاتىنىنا نازار اۋداردى. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بەلگٸلەگەن ەكونوميكا مەن ەلەۋمەتتٸك سالانى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسى مەن ەلەۋمەتتٸك ەل-اۋقاتىنىڭ ارتۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
