ماماي مەن يمانباەۆانىڭ كەزەكتٸ جەڭٸلٸسٸ
قۇرمەتتٸ دوستار! ك|ەشە ماماي مەن يمانباەۆا كەزەكتٸ مەرتە ويسىراي جەڭٸلدٸ!
الماتى قالالىق سوتى ب.بايبەكتٸڭ ار-نامىسىن, ابىرويىن جەنە ٸسكەرلٸك بەدەلٸن قورعاۋ جٶنٸندە تالاپ ارىزى بويىنشا سوت شەشٸمٸنٸڭ تولىق ورىندالماۋىنا بايلانىستى مامايدىڭ جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸن قولدانۋىن توقتاتۋ, سونداي-اق بورىشكەرلەرگە كەز-كەلگەن رۇقساتنامالار مەن ليتسەنزييالاردى الۋعا ۋاقىتشا تىيىم سالۋ تۋرالى شەشٸمدٸ ٶزگەرٸسسٸز قالدىردى.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتسەم, جاۋاپكەرلەر ماعان سەنٸم بٸلدٸرۋشٸ تۋرالى سوت شىندىققا جاناسپايدى دەپ تانىعان ماتەريالداردى تەرٸسكە شىعارىپ, ولاردى ٶشٸرٸپ تاستاۋدان نەگٸزسٸز باس تارتىپ وتىر.
مەن وسىعان دەيٸن جازعانىمداي, سوت شەشٸمٸ وسىلاي بولاتىنى بەلگٸلٸ ەدٸ. ماماي مەن يمانباەۆا بۇل جولى دا سوتتا ٶزدەرٸنٸڭ ساندىراق ەرەكەتتەرٸنە قاتىستى كٶكەيگە قونىمدى قۇقىقتىق نەگٸز ۇسىنا المادى. ەڭ كٷلكٸلٸسٸ سول, جاۋاپكەرلەر بۇل ايلانى سوت باستالعاننان بەرٸ, ياعني جارتى جىل كٶلەمٸندە قولدانىپ كەلەدٸ.
ەندٸ قورىتىندىلارعا قىسقاشا توقتالىپ ٶتەيٸن.
بٸرٸنشٸدەن, ماماي مەن يمانباەۆا اشىق ەرٸ جارييا سوتتا ب.بايبەككە قاتىستى جارييالاعان ٶسەك-جالالارىنا بٸردە-بٸر دەلەل كەلتٸرە الماعانىن بٸلەسٸزدەر. نەتيجەسٸندە بارلىق ينستانتسييالاردا جەڭٸلٸس تاپتى: يمانباەۆانىڭ ارىزى جوعارعى سوتتا دا قارالىپ, شاعىمى قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرىلدى. بۇل ەڭ سوڭعى سوت ينستانتسيياسى.
كاسساتسييالىق ساتىدا تەك يمانباەۆا عانا شاعىم تٷسٸرگەنٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. ال ماماي بۇعان دەيٸن جارييالاعان ساندىراق مەلٸمدەمەلەرٸنە قاراماستان, جۇبايىن «وتقا تاستاپ», ٶزٸ شەتتە قالدى. كەشەگٸ جازباسىندا ماماي جوعارعى سوتقا بەرگەن ارىزىم جاۋاپسىز قالدى-مىس دەگەن سىلتاۋ ايتىپتى.
بۇل مامايدىڭ تاعى بٸر كەزەكتٸ ارسىز ٶتٸرٸگٸ. سوت زاڭعا سەيكەس رەسٸمدەلگەن كەز-كەلگەن شاعىمعا دەلەلدٸ جاۋاپ بەرۋگە مٸندەتتٸ. سوندىقتان دا ونىڭ اشىقتىق تۋرالى قويماي ايتىپ جٷرەتٸنٸن ەسكەرە وتىرىپ, مامايعا ٶز سٶزٸنٸڭ دەلەلٸ رەتٸندە جوعارعى سوتقا جٸبەرگەن ٶتٸنٸشٸن جەنە وعان بەرٸلگەن جاۋاپتى جارييا ەتۋدٸ ۇسىنامىن. سونىمەن قاتار, شىندىقتى انىقتاپ, مامايدىڭ كاسساتسييالىق سوتقا شاعىمدانعانىن نەمەسە شاعىمدانباعانىن انىقتاۋ ماقساتىندا مەن ونى كٷتپەي-اق جوعارعى سوتقا ساۋال جولدادىم.
ماماي كاسساتسيياعا جٷگٸنسە دە, ونىڭ شاعىمىنىڭ مازمۇنى يمانباەۆانىڭ تالاپ-ارىزىمەن سەيكەس بولارىن ەسكەرە وتىرىپ, شەشٸم دە سوعان ۇقساس بولادى, ياعني شاعىم قاناعاتتاندىرۋسىز قالاتىنا ەرەكشە نازار اۋدارعىم كەلەدٸ.
سونىمەن قاتار, بٷكٸل پروتسەسس كەزەڭٸندەگٸ جاۋاپكەرلەردٸڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸ مەن ۇستانىمدارىنىڭ قايشىلىعىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. سوت شەشٸمٸمەن كەلٸسپەيتٸنٸ تۋرالى جارييا مەلٸمدەمەلەرٸنە قاراماستان, ماماي مەن يمانباەۆا ٶز ەرەكەتتەرٸ ارقىلى شەشٸمدٸ تولىق مويىندادى.
ياعني, ماماي مەن يمانباەۆا سوت ارقىلى ٶندٸرٸپ الىنعان بارلىق سومانى ٶز ەركٸمەن ەرٸ مەجبٷرلەۋسٸز ۋاقىتىلى تٶلەدٸ: ولار ب.بايبەك اۋتيزمٸ بار بالالارعا كٶمەك رەتٸندە جٸبەرگەن 876 402 تەڭگە كٶلەمٸندە سوت شىعىندارىن, سونداي-اق سوت شەشٸمٸن تولىق ورىنداماعانى ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك ٸس جٷرگٸزۋ شەڭبەرٸندە الماتى قالاسىنىڭ بيۋدجەتٸنە ەرقايسىسى 140 جەنە 15 مىڭ تەڭگەدەن ايىپپۇل ٶتەدٸ.
ەكٸنشٸدەن, ماماي مەن يمانباەۆا بارشاعا ٶزدەرٸنٸڭ الدامشى بولمىسىن, قۇقىقتىق نيگيليزمٸن تاعى دا كٶرسەتتٸ.
كەشەگٸ وتىرىستا يمانباەۆا سوت شەشٸمٸنٸڭ ورىندالماۋ سەبەبٸن تٷسٸندٸرٸپ, ناقتى مەسەلەنٸڭ مەنٸ بويىنشا سٶيلەۋ تۋرالى سوتتىڭ ٶتٸنٸشٸنە ەدەتتەگٸدەي بايبالام سالىپ, نازاردى ٸستٸڭ تاقىرىبىنا ەمەس, باسقا مەسەلەلەرگە اۋداردى. سوت بٸرنەشە رەت ەسكەرتۋ جاساۋعا مەجبٷر بولىپ, يمانباەۆانى سوت وتىرىسىنان شەتتەتتٸ. ماماي مەن يمانباەۆا ەرقاشان مىسال رەتٸندە كەلتٸرەتٸن دامىعان دەموكراتييالىق ەلدەردە بۇل ەرەكەتتەرٸ ٷشٸن ەلدەقايدا بارىنشا قاتاڭ جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلار ەدٸ.
ٶز كەزەگٸندە, ماماي ٶزٸنە تەن ەمەس قىلىق تانىتىپ, پروتسەسس بويى ٷنسٸز قالعانىن اتاپ ٶتەمٸن. شاماسى, يمانباەۆانى پروتسەسستەن شەتتەتۋ وعان ەسەر ەتكەن سەكٸلدٸ.
«بٸر اپام بار, ودان ٶتكەن سوراقى» دەگەندەي, جاۋاپكەرلەردٸڭ «زاڭگەرٸ» قاليەۆ تاعى دا ەرەكشەلەندٸ. ول پروتسەستٸ بارىنشا سوزۋعا تىرىسىپ, تٸپتٸ شەكتەۋ شارالارىن قولدانۋ رەسٸمدەرٸنە قاتىستى زاڭنامالىق ولقىلىقتارعا بايلانىستى-مىس وتىرىستى توقتاتۋ جەنە كونستيتۋتسييالىق كەڭەسكە جٷگٸنۋ تۋرالى نەگٸزسٸز ٶتٸنٸش بٸلدٸردٸ. زاڭعا سەيكەس سوت بۇل ٶتٸنٸشتٸ قابىلدامادى.
قاليەۆكە ودان گٶرٸ زاڭداردى مۇقييات وقۋعا جەنە پروتسەسكە جاقسىلاپ دايىندالۋعا تاعى دا كەڭەس بەرەمٸن!
ماماي مەن يمانباەۆاعا قاتىستى بارلىق سانكتسييالار «اتقارۋشىلىق ٸس جٷرگٸزۋ جەنە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ مەرتەبەسٸ تۋرالى» زاڭدا ناقتى جازىلعانىن اتاپ ٶتەمٸن.
ٷشٸنشٸدەن, مامايلار جۇبىنىڭ شەكتەن شىققان پرينتسيپسٸزدٸگٸ مەن الالاۋشىلىعى ودان سايىن تاڭ قالدىرۋدا.
مامايدىڭ لوگيكاسىنا قارايتىن بولساق, ول باسقالاردى ەش دەلەلسٸز, كٶپشٸلٸك الدىندا قورلاپ جەنە تٷبەگەيلٸ جالعان اقپارات تاراتۋ ارقىلى ولاردىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارىن انايى جەنە اشىق تٷردە بۇزا الادى. بٸراق, زاڭ بويىنشا ونى جاۋاپقا تارتقاندا, ماماي بٸردەن كونستيتۋتسيياعا جٷگٸنە باستايدى.
ال, يمانباەۆا ودان اسىپ تٷسٸپ, بالالارىنىڭ ارتىنا جاسىرىنىپ, اياپ-ەسٸركەسٸن دەگەن ايلا-شارعىمەن قوعامدىق پٸكٸر قالىپتاستىرماقشى. بۇل ەندٸ تسينيزمنٸڭ شىڭى, ونىڭ بويىندا ۇياتتىڭ جۇرناعى دا قالماعان, تٸپتٸ بالالار دا ونىڭ ساياسي ويىندا پايدالانار قۇرالىنا اينالىپ كەتكەن.
قازٸر ماماي مەن يمانباەۆانىڭ ٶتٸرٸككە بەلشەلەرٸنەن باتقانى, ولار ٷشٸن تەك اقشا مەن پايداكٷنەمدٸك مٷددەلەرٸ عانا ماڭىزدى ەكەندٸگٸ بەرٸنە بەلگٸلٸ. جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸنە قاتىستى ولار قالاي دٷرلٸككەنٸن قاراڭىزدارشى. ال ولاردىڭ ار-وجداننان اتتاپ ٶتٸپ, قادٸر-قاسيەتٸنە, بالالارىنا, اتا-انالارى مەن تۋىسقاندارىنا قارماستان كٶپتەگەن ادامداردى جارييا تٷردە قورلاعانى مٷلدەم الاڭداتپايدى دا, باسقا ادامداردىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارىنا تٷكٸرگەنٸ بار.
ەيتسە دە, ماماي مەن يمانباەۆادان بار بولعانى سوت شەشٸمٸن ورىنداۋ – سوت شەشٸمٸنە سەيكەس ب.بايبەككە قاتىستى جالعان ماتەريالداردى تەرٸسكە شىعارۋ جەنە جويۋ تالاپ ەتٸلٸپ وتىر. سوندا بارلىق شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالادى. بۇل ولاردىڭ ٶز تاڭداۋلارى جەنە ٶز شەشٸمدەرٸ!
ولاردىڭ تابانداپ وتىرىپ الۋلارىنىڭ سەبەبٸ قاراپايىم عانا: ماماي جالا جاپقان جارييالانىمدار مەن بەينەلەر جويىلعان جاعدايدا, ونىڭ «ساۋدىراعان سٶزدەن سالىنعان سارايىنىڭ» شاڭىراعى ورتاسىنا تٷسەدٸ دەپ شوشىنۋىنا بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن. سوندا ونىڭ جالعان ەكٸجٷزدٸ بەينەسٸن كٶرٸپ, تٸپتٸ ارتىنان ەرگەن شاعىن «توبىرى» دا ودان كەرٸ اينالماق.
ەگەر ماماي مەن يمانباەۆا ارسىز جالا جاۋىپ, ٶزدەرٸنٸڭ تەرٸس پيعىلدى ٸس-ەرەكەتٸن جالعاستىرا بەرسە, وندا ولارعا اتقارۋشىلىق ٸس جٷرگٸزۋ تۋرالى حابارلاما بەرٸلگەن كٷننەن باستاپ 6 اي ٶتكەن سوڭ, ياعني كەلەسٸ جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا سوت شەشٸمٸن ورىنداماعانى ٷشٸن سوت ورىنداۋشىسى قىلمىستىق ٸس قوزعاۋعا مەجبٷر بولادى.
بۇل جاعدايدا, بٸزدٸڭ ۇستانىمىمىز ٶتە قاراپايىم: بٸز ماماي مەن يمانباەۆانى ولاردىڭ ەرقايسىسى ٷشٸن زاڭعا سەيكەس 800 ساعاتقا جەتۋٸ مٷمكٸن قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋدى تالاپ ەتەمٸز. ياعني, ولارعا الماتى كٶشەلەرٸن سىپىرۋعا تۋرا كەلەدٸ.
قورىتىندىلاي كەلگەندە, ماماي مەن يمانباەۆا – يدەيا جولىندا جاپا شەگۋشٸلەر ەمەس, كەرٸسٸنشە زاڭدى كٷشٸنە ەنگەن سوت شەشٸمٸن ورىنداۋدان ەش نەگٸزسٸز باس تارتقان پرينتسيپسٸز جەنە زييانكەس زاڭ بۇزۋشىلار!
وسىلايشا ولار كەز كەلگەن دەموكراتييالىق مەملەكەتتٸڭ باستى قاعيداتى – زاڭ ٷستەمدٸگٸن ارسىز بەلدەن باسۋدا. ياعني, «اڭقاۋ ەلگە ارامزا مولدانىڭ» كەبٸن كەلتٸرٸپ وتىر.
الايدا, سوتتىڭ ارقاسىندا ماماي مەن يمانباەۆانىڭ بارلىق ماسكالارى تولىعىمەن شەشٸلدٸ. ەندٸ ولاردىڭ سٶزدەرٸ مەن ٸس-ەرەكەتتەرٸنٸڭ تولىقتاي جالعان ەكەنٸن تٷسٸنٸپ, بارلىعى ولاردىڭ شىنايى بولمىسىن كٶردٸ.
P/S. مامايدىڭ كاسساتسييالىق سوتقا شاعىمدانعانىن نەمەسە شاعىمدانباعانىن انىقتاۋ ماقساتىندا مەنٸڭ جوعارعى سوتقا جولداعان ساۋالىما جاۋاپتى الا سالىسىمەن ونى جارييالايتىن بولامىن.
