الماز شارماننىڭ ايتۋىنشا, ۆيرۋستىڭ شتامدارى مەن ۆاريانتتارىن اجىراتۋ قاجەت. كەيبٸر تەحنيكالىق ايىرماشىلىقتار بار.
– بٸز كوروناۆيرۋستىڭ ەر تٷرلٸ نۇسقالارى تۋرالى ايتىپ جاتىرمىز. 1 ماۋسىمنان باستاپ دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ولاردى گرەك الفاۆيتٸنٸڭ ەرٸپتەرٸ – «الفا», «بەتا», گامما, «دەلتا» دەپ اتاۋدى شەشتٸ. ولاردى «ٷندٸ», «برازيلييالىق», «وڭتٷستٸك افريكالىق» دەپ اتاعانعا دەيٸن. بٸراق مۇنداي كوننوتاتسييا بولماۋى ٷشٸن ولار ولاردى ەرٸپتٸك بەلگٸلەر دەپ اتاۋدى شەشتٸ, – دەيدٸ پروفەسسور.
الماز شارمان كوروناۆيرۋستىق پاندەمييا باستالعالى بەرٸ بٷكٸل ەلەمدە كٶپتەگەن نۇسقالار تٸركەلگەنٸن باسا ايتتى. شامامەن اي سايىن ەكٸ نەمەسە ٷش نۇسقا پايدا بولدى. سونىمەن قاتار, تيٸمدٸ ۆاكتسينالاردىڭ پايدا بولۋىمەن مۋتاتسييانىڭ جيٸلٸگٸ تەزدەدٸ. بۇل تابيعي ەۆوليۋتسييالىق پروتسەسس.
– ۆيرۋس تٸرٸ قالۋدىڭ جولدارىن ٸزدەپ, بەلسەندٸ تٷردە مۋتاتسييالانا باستايدى. شىندىعىندا, ۆيرۋستىڭ تەك 30 مىڭ نۋكلەوتيد نەگٸزٸ بار جەنە ونىڭ مۋتاتسييالىق نۇسقالارىنىڭ سانى شەكتەۋلٸ. ۆيرۋستاردىڭ بٸرنەشە نۇسقالارى بار, ولار جۇقپالى جەنە ۆاكتسينالارعا تٶزٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن, نەمەسە ۆاكتسينالاردىڭ ەسەرٸنەن جالتارۋى مٷمكٸن, بٸراق ولار جۇقپالىعىن جوعالتادى. بۇل الفا, بەتا جەنە گامما نۇسقالارىمەن بولدى. بٸز قازٸر «دەلتانىڭ» ٶتە جۇقپالى نۇسقاسىمەن اينالىسامىز. مەن ەلٸ دە بۇل كوروناۆيرۋستىڭ سوڭعى اگرەسسيۆتٸ نۇسقاسى دەپ ويلايمىن جەنە بولاشاقتا پاندەمييا جويىلۋى كەرەك, – دەدٸ الماز شارمان.
مىسالى, وڭتٷستٸكافريكالىق نۇسقاسىنىڭ ۆاكتسينالارعا تٶزٸمدٸ ەكەنٸ انىقتالدى, بٸراق سونىمەن بٸرگە ول تەز جۇقپايدى. ال «دەلتا» نۇسقاسى ٶزٸنەن بۇرىنعىلاردى ىعىستىرىپ, قاۋٸپتٸ ەرٸ جۇقپالى بولىپ شىقتى.
«دەلتا» نۇسقاسى جوعالىپ بارا جاتقاندا, بٸراق بولاشاقتا ۆاكتسينالانعان حالىقتىڭ ٷلەسٸ تٶمەن بولسا, وندا باسقا نۇسقالار پايدا بولۋى مٷمكٸن», - دەدٸ الماز شارمان.
پروفەسسور ۆيرۋستىڭ شتاممدارى مەن نۇسقالارىن شاتاستىرماۋدى سۇرادى. ول شتامدار ۆيرۋستىڭ تاعى بٸر ساپالىق سيپاتتاماسى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. شتامدارعا 2003 جەنە 2012 جىلدارى تارالعان جەنە وڭتٷستٸك-شىعىس ازييادا اتيپييالىق نەگٸزگٸ ەپيدەميياسىن تۋدىرعان ۆيرۋستار جاتادى.
ۆاكتسيناتسييا دەڭگەيٸنٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ جاعدايىندا كوروناۆيرۋس مۋتاتسيياعا ۇشىراپ, جاڭا نۇسقالاردى تۋدىرادى.
– ۆاكتسينالاردىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسىلىعى تيٸمدٸ. ەسٸرەسە كوۆيدتٸڭ «الفا» نۇسقاسىندا. بۇل نۇسقا جۇقپالى بولعانىمەن, ۆاكتسينالار ونى باسادى. «دەلتا» نۇسقاسىنىڭ ٶزگەشە تەسٸلٸ بار, ول ۆاكتسينالاردان ازداپ باس تارتادى, دەگەنمەن ۆاكتسينالار 70-80% جاعدايدا ٶزٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتەدٸ, – دەدٸ الماز شارمان.
سٶزٸن قورىتىندىلاعان الماز شارمان قازاقستاندا سوڭعى ەكٸ ايدا جۇقىرۋدىڭ نەگٸزٸنەن «ٷندٸ» دەپ اتالاتىن «دەلتا نۇسقاسىنان» تاراعانىن ايتتى. بۇل «بريتاندىق» جەنە «ۋحاندىق» نۇسقالارعا 60%-عا جۇقپالى.
– ۆاكتسينالانۋ ارتقان سايىن ۆيرۋس ٶزٸنٸڭ كٷشٸن جويىپ, قاراپايىم ينفەكتسيياعا اينالادى. دەرتپەن كٷرەستٸ توقتاۋعا بولمايدى. ۆاكتسينالانعان ازاماتتار سانىن كٶبەيتە وتىرىپ, بٸز كوروناۆيرۋستى ەندەمييالىق اۋرۋعا اينالدىراتىن بولامىز, – دەپ تٷيٸندەدٸ سٶزٸن الماز شارمان.
