لاتيفۋنديست كۋلاگيننٸڭ "قۇپييا ٶمٸرٸ"

لاتيفۋنديست كۋلاگيننٸڭ "قۇپييا ٶمٸرٸ"
اقمولا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ سەرگەي كۋلاگيننٸڭ ٶزٸ مەن تۋىستارىنا تيەسٸلٸ 80 مىڭ گەكتار جەرٸ بار. ول مۇنى بٷگٸن كٶكشەتاۋدا ٶتكەن جەر كوميسسيياسىنىڭ كەزەكتٸ وتىرىسىندا مۇحتار تايجاننىڭ سۇراعىنا بايلانىستى ٶز اۋزىمەن ايتتى. سونىڭ بەرٸن يگەرٸپ وتىر ما, جوق, جالعا الىپ, ٶزگەلەرگە جالعا بەرٸپ وتىر ما, ول جاعى بەلگٸسٸز. ونىڭ جەرٸ مۇنان دا كٶپ بولۋى مٷمكٸن. كەيبٸر دەرەكتەردە كۋلاگيننٸڭ جەرٸ ميلليون گەكتارعا تاياۋ ەكەنٸ ايتىلادى. بٸزدە شەنەۋنٸكتەر دٷنيە-مٷلكٸن ٶز اتتارىنا جازبايدى.

[caption id="attachment_16292" align="alignright" width="387"]
565421a4ac902СЖ_12
565421a4ac902СЖ_12
كٸشٸ كۋلاگين ە. جاقسىبەكوۆپەن بٸرگە[/caption]

كۋلاگيننەن بٶلەك, تەرەششەنكو باستاعان ونشاقتى ادام ميلليونداعان گەكتار جەردٸ بيلەپ-تٶستەپ وتىرعانى جيٸ ايتىلادى. كەيبٸر اقپارات كٶزدەرٸ وسى لاتيفۋنديستەر شەتەلدٸكتەرگە جەردٸ جالعا بەرۋگە مٷددەلٸلٸك تانىتىپ وتىر دەپ بولجايدى. سەبەبٸ, مۇنشاما كٶپ جەردٸ بٸر ٶزدەرٸ يگەرۋلەرٸ قيىن ەرٸ كٷسەت پايدا تابۋ ٷشٸن شەتەلدٸكتەردٸڭ تەحنيكالارىن, تولايىم قارجىلارىن پايدالانۋلارى كەرەك. ەلەمدە جەرٸ ەڭ كٶپ ادامداردىڭ تٸزٸمٸن قازاقستاندىقتار باستاپ تۇرعانىن بٸرەۋ بٸلسە, بٸرەۋ بٸلمەس.

سەرگەي كۋلاگين تەك جەرمەن عانا ەمەس, مۇناي, گاز, تٷستٸ مەتالل ٶندٸرٸستەرٸندە دە ىقپالدى تۇلعالاردىڭ بٸرٸ دەگەن پٸكٸر جيٸ ايتىلادى. ونىڭ رەسەيلٸك گاز كومپانييالارىندا, مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىندا ٷلەسٸ بار ەكەنٸ دە بٸرنەشە مەرتە جازىلعان. تٸپتٸ ونىڭ رەسەيلٸك ميللياردەرلەرمەن بايلانىسى قويۋ ەكەندٸگٸ, كرەملدٸڭ ٸشكٸ ەلەمٸندەگٸ ٶزگەرٸستەردەن ۋاقتىلى حاباردار بولىپ تۇراتىندىعى, رەسەيدٸڭ مينيسترلەرٸ مەن شەنەۋنٸكتەرٸ كۋلاگين دەسە ٸشكەن اسىن جەرگە قويىپ, اسا بٸر ىقتيياتتىقپەن قارسى الاتىندىعى تۋرالى جيٸ ەستٸلەدٸ. رەسەي باسىلىمدارى ونىڭ ٶمٸرٸ مەن وتباسى جايلى بٸز بٸلمەيتٸن اقپاراتتى جيٸ جارييالايتىنى دا سوندىقتان بولسا كەرەك.

ونىڭ ۇلى پاۆەل سەرگەەۆيچ استانا قالاسى سارىارقا اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ رەتٸندە تانىمال. ۇلىنىڭ دا ەسٸمٸ باي-ماناپ بالالارىنىڭ قاتارىندا جيٸ اتالادى. شەنەۋنٸكتەردٸڭ بالالارىنان قۇرالعان "قۇپييا توپ" - بولاشاق مەملەكەتتٸ باسقارۋشىلاردىڭ ساپىندا وسى سەرگەيدٸڭ ۇلى بار دەلٸنەتٸن بەلگٸسٸزدەۋ دەرەك بار. بۇل "اقسٷيەكتەر ەۋلەتٸنٸڭ" قۇرامىنا كٸرۋ ٶتە-مٶتە قيىن كٶرٸنەدٸ. ولار اقوردانىڭ بولاشاق باعدارلاماسىنىڭ ٸشٸ-قارنىن تٷگەل بٸلەدٸ ەرٸ حالىق كٶزٸنە كٶپ كٶرٸنبەيدٸ... استانا قالاسىنىڭ ەكٸمٸ جاقسىبەكوۆتٸڭ تە ۇلى وسى توپتا - مەملەكەتتٸك جوسپار-جوبا تٷزۋشٸ, باعىت-باعدارىنىڭ بەرٸن بٸلۋشٸ جاستار ساپىندا دەلٸنەدٸ. كٸم بٸلگەن?..

وسىعان دەيٸن سەرگەي تۋرالى تالاي الىپ-قاشپا ەڭگٸمە تاراعان. ونىڭ بٸر كەزدەرٸ قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ بولعان كەزدە شٸركەۋلەرگە ٶز سۋرەتتەرٸن سالدىرعانى, ونىڭ ەلٸمٸزدە عانا ەمەس, شەتەلدە دە تٷرلٸ ەڭگٸمەگە سەبەپ بولعانى كٷنٸ كەشە سيياقتى ەدٸ. سول كەزدە سەرگەيدٸڭ كٷنٸ باتتى دەگەندەر دە كەزٸككەن. كەرٸسٸنشە, ول ساتىلاپ ٶسٸپ, بٸرنەشە بيٸك مانساپتى اتقارىپ ٷلگەردٸ.

[caption id="attachment_16293" align="alignright" width="680"]
kulagin
kulagin
سەرگەي كۋلاگين[/caption]

كۋلاگيندٸ ورنىنان الىپ تاستاۋ كەرەكتٸگٸ جٶنٸندە تاالي مەرتە قازاق باسپاسٶزٸ شۋلاعانىمەن, اقوردا ەشقانداي شەشٸم قابىلداعان جوق. ەسٸرەسە, ونى سولتٷستٸك وبلىستارعا ەكٸم ەتۋ قاۋٸپتٸ ەكەنٸن بٸر كەزدەرٸ قايتا-قايتا ەسكەرتكەندەر دە بولدى. ٶيتكەنٸ, سولتٷستٸكتەگٸ كٶرشٸمٸزگە بٸر بٷيرەگٸ بۇرىپ تۇراتىن ادام ونسىز دا ورىستٸلدٸ قاۋىم باسىم وبلىس ٷشٸن قولايسىز دەپ تٷسٸندٸرٸلگەنٸمەن, بيلٸك ەشقانداي ەرەكەت قابىلداعان ەمەس.

ونىڭ حالىقپەن كەزدەسۋلەردە دٶرەكٸ سٶيلەيتٸنٸبٸرنەشە مەرتە باسپاسٶزدٸ شۋلاتقان. ٶتكەن جىلى 29 تامىز كٷنٸ اقمولا, قوستاناي جەنە سقو ەكٸمدەرٸ – سەرگەي كۋلاگين, نۇرالى سادۋاقاسوۆ جەنە ەرٸك سۇلتانوۆتاردىڭ اقمولا وبلىسىنا قاراستى زەرەندٸ اۋىلىندا دەمالىس ٷيٸندەگٸ ساۋنادا كٶڭٸل كٶتەرگەندەرٸن جەنە وبلىستىق تەاتر ترۋپپاسىن تٷگەل جەنە فيلورمونييادان ەرتٸستەر شاقىرعاندىعى ايتىلىپ, بۇل ٸستٸڭ سوڭى ۇزاق ەڭگٸمەگە ۇلاسقانى جەنە بار. سودان كٶپ ٶتپەي قوستاناي وبلىسىنىڭ سول كەزدەگٸ ەكٸمٸ نۇرالى سادۋاقاسوۆ جۇمىسىنان كەتتٸ.

كۋلاگين ساياسي عىلىمدارى بويىنشا كانديداتتىڭ ديسسەرتاتسييا قورعاعان. تاقىرىبىنىڭ ٶزٸ بٸراز دٷنيەدەن حابار بەرەدٸ. وقىڭىز: "كانديداتتىق ديسسەرتاتسيياسىنىڭ تاقىرىبى: «ەۋرازيياشىلدىق: يدەياسى جەنە دامۋ بولاشاعى. ەۋرازييالىقتاردىڭ مەدەني-تاريحي كونتسەپتسيياسى (رەسەي باتىس پەن شىعىستىڭ ورتاسىندا: ٶركەنيەتتٸڭ رۋحاني اسپەكتٸلەرٸ. كەڭەستٸكتەن كەيٸنگٸ كەڭٸستٸكتەگٸ ەۋرازييالىق كٶرٸنٸس)». مۇنان ونىڭ ەۋەل باستان-اق ەۋرازيياشىل ەرٸ رەسەيشٸل ەكەنٸن اڭعارۋ قيىن بولماس. ونىڭ كرەمل ساياساتكەرلەرٸمەن توننىڭ ٸشكٸ باۋىنداي بٸر يدەيادا بولۋ سەبەبٸنٸڭ تٷپ تٶركٸنٸ وسىندا جاتسا كەرەك.

سەرگەي سەرگەي بولعالى اتقارماعان قىزمەتٸ از. اۋدان, وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸندە, بٸرنەشە مينيسترلٸكتە قىزمەت ەتتٸ. سوناۋ 1994 جىلى قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى بولعان ول جٸلٸكتٸڭ مايلى باسىن قولىنان شىعارعان ەمەس. قر اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترٸ بولىپ تا قىزمەت ەتتٸ. اقمولا وبلىسىن قازٸر ەكٸنشٸ رەت باسقارىپ وتىر. استىقتى ٶلكە سانالاتىن قوستاناي وبلىسىنىڭ ۇزاق جىل ۋىسىندا ۇستاعان ونىڭ 80 مىڭ ەمەس, 800 مىڭ گەكتار جەرٸ بار دەسە دە سەنۋگە بولادى.

ونى بٸلەتٸندەر, اقوردامەن ايرىقشا بايلانىسى مىعىم ەكٸمنٸڭ بٸرٸ دەيدٸ. ٶزگە ەكٸمدەر سىن ەستٸپ, اتتارىنان اۋىپ تٷسٸپ جاتقان شاقتاردا سەرگەي كٶپ سٶز ەستٸمەيتٸندەردٸڭ ساناتىندا. وعان پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ ٶزٸ جىلى قاباق تانىتىپ, ٷنەمٸ كەمشٸلٸگٸن ەمەس, ارتىقشىلىعىن كٶرۋگە تىرىسادى دەيتٸندەر دە بار. ونى ٶمٸر جولىنا زەر سالساڭىز, تەك العا ٸلگەرٸلەۋ, بايۋ, مانساپتان مانساپقا سەكٸرۋ, ەر قىزمەتٸنەن ماقتاۋ مەن ماراپات الىپ ٶزگە جۇمىسقا اۋىسۋدى بايقايسىز. ونىڭ الماعان ماراپاتى, تاقپاعان وردەنٸ كەمدە-كەم. قازاقستان ٷشٸن ايرىقشا ەڭبەك سٸڭٸرگەندەردٸڭ باستاپقى توبىندا جٷرەدٸ.

سەرگەيدٸ سەرگەي ەتكەن سلاۆيان تەكتەس ۇلتتاردىڭ مىقتى ٶكٸلدەرٸنٸڭ بيلٸككە ىقپالى دەپ تە ايتىلادى. اسسامبلەيانىڭ نەگٸزگٸ قۇرىلىمىن ورىس دياسپوراسى جاساقتايدى جەنە ولاردىڭ ٸشٸندە ايرىقشا باي ەرٸ سٶزٸ ٶتٸمدٸ, رەسەيدٸڭ ٸرٸ ساياساتكەرلەرٸمەن بايلانىسى بار ادامدار كٶپ دەلٸنەدٸ. كۋلاگيننٸڭ بٷگٸنگٸ مەرتەبەگە جەتۋٸنە سولار ىقپال ەتسە, ولاردىڭ ارى قارايعى الاڭسىز جۇمىسىنا كۋلاگين جەنە ونىڭ كومانداسى قالتقىسىز جۇمىس ٸستەيتٸندٸگٸ دە سٶز بولىپ جٷر.

يە, كۋلاگيننٸڭ بٸز بٸلمەيتٸن قۇپيياسى كٶپ. تەۋەلسٸز قازاقستان ساياساتكەرلەرٸ ٸشٸندە ورنىنان جىلجىماي كەلە جاتقان ادامنىڭ بٸرٸ وسى – لاتيفۋنديست كۋلاگين.