قازاقستان ەنەرگەتيكا سەكتورىنىڭ ودان ەرٸ دامۋىن ايقىندايتىن ماڭىزدى شەشٸمنٸڭ تابالدىرىعىندا تۇر. اەس سالۋ مەسەلەسٸ ەل دامۋىنىڭ ماڭىزدى اسپەكتٸسٸ بولىپ تابىلادى.
اەس سەنٸمدٸ ەنەرگييا كٶزٸ بولىپ تابىلادى, جوعارى تيٸمدٸلٸككە جەنە بازالىق جٷكتەمە رەجيمٸندە جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە, بۇل گەنەراتسييا قۇرىلىمىن ەرتاراپتاندىرۋعا, بٸرىڭعاي ەنەرگەتيكالىق جٷيەنٸڭ جۇمىسىن جاقسارتۋعا جەنە ەلدٸڭ ەنەرگييا قاۋٸپسٸزدٸگٸن ەدەۋٸر نىعايتۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
اتوم ەنەرگەتيكاسىن ەلدٸڭ ەنەرگييا تەڭگەرٸمٸنە ەنگٸزۋ قازبا كٶزدەرٸنە تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋعا جەنە اتموسفەراعا زيياندى شىعارىندىلاردى ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بۇل ٶز كەزەگٸندە ەكولوگييالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدٸ جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كٶمٸرتەگٸ بەيتاراپتىعىنا قول جەتكٸزۋ ستراتەگيياسىنا سەيكەس ەلدٸڭ كليماتتىق تەۋەكەلدەردٸ تٶمەندەتۋ جٶنٸندەگٸ كٷش-جٸگەرٸنە ەلەۋلٸ ەسەر ەتەدٸ.
اتوم ەنەرگەتيكاسى - بۇل عىلىم مەن بٸلٸمنٸڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتٸن جوعارى تەحنولوگييالىق سالا. قازاقستان اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ ٷشٸن ايتارلىقتاي تەحنولوگييالىق ەلەۋەتكە يە. ەلدە يادرولىق رەاكتورلاردى پايدالانۋ تەجٸريبەسٸ جيناقتالعان, يادرولىق وتىندى شىعارۋ ٶندٸرٸسٸ بار, بەلگٸلٸ عىلىمي-زەرتتەۋ مەكەمەلەرٸ جۇمىس جاسايدى. كۋرچاتوۆتاعى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق پەن الماتىداعى يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارىنىڭ بٸرەگەي زەرتتەۋلەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ تىس جەرلەرٸندە بەلگٸلٸ جەنە ولاردى اتوم ستانتسييالارىن پايدالاناتىن ەلدەر جوعارى باعالايدى.
قاۋٸپسٸزدٸك تۇرعىسىنان قۇرىلىسقا جوسپارلانعان اتوم ەلەكتر ستانتسييالارى قاۋٸپسٸزدٸك پەن تيٸمدٸلٸكتٸڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سەيكەس كەلەتٸن 3+ بۋىندى رەاكتورلارمەن جابدىقتالاتىن بولادى. بۇل رەاكتورلار ەڭ وزىق تەحنولوگييالاردى, سونىڭ ٸشٸندە پاسسيۆتٸ جەنە بەلسەندٸ قورعانىس جٷيەلەرٸن پايدالانادى, بۇل اپات قاۋپٸن ازايتادى جەنە جوعارى قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ كەپٸلٸ بولىپ تابىلادى.
بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە تولىققاندى اتوم دەرجاۆاسى بولۋ ٷشٸن بارلىق العىشارتتار بار: بٸز ۋران ٶندٸرۋ بويىنشا تانىلعان ەلەمدٸك كٶشباسشى بولىپ تابىلامىز, قازاقستاننىڭ از قۋاتتى زەرتتەۋ اتوم رەاكتورلارىن قاۋٸپسٸز پايدالانۋدا تابىستى تەجٸريبەسٸ بار, ەلٸمٸز حالىقارالىق اتوم ەنەرگيياسى جٶنٸندەگٸ اگەنتتٸگٸ - ماگاتە-نٸڭ مٷشەسٸ بولىپ تابىلادى. سول ماگاتە-نٸڭ تەۋەلسٸز باعالاۋى بويىنشا قازاقستان اەس قۇرىلىسىن باستاۋ جەنە ودان ەرٸ پايدالانۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىمعا يە.
قازاقستاندا اەس سالۋ ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸككە جەنە تۇراقتى دامۋعا قول جەتكٸزۋدەگٸ ستراتەگييالىق ماڭىزدى قادام بولىپ تابىلادى. بۇل شەشٸم ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن نىعايتىپ قانا قويماي, ادامي كاپيتالدىڭ دامۋىنا, عىلىم مەن ٶنەركەسٸپتٸڭ دامۋىنا, جاڭا جوعارى تەحنولوگييالىق كەسٸپورىنداردىڭ قۇرىلۋىنا ٷلكەن سەرپٸن بەرەدٸ جەنە ەكونوميكاعا مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەر ەتەدٸ.
KAZENERGY قاۋىمداستىعى ٷكٸمەتتٸڭ قازاقستاندا اتوم ستانتسيياسىن سالۋ تۋرالى باستاماسىن قولدايدى.
اەس سەنٸمدٸ ەنەرگييا كٶزٸ بولىپ تابىلادى, جوعارى تيٸمدٸلٸككە جەنە بازالىق جٷكتەمە رەجيمٸندە جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە, بۇل گەنەراتسييا قۇرىلىمىن ەرتاراپتاندىرۋعا, بٸرىڭعاي ەنەرگەتيكالىق جٷيەنٸڭ جۇمىسىن جاقسارتۋعا جەنە ەلدٸڭ ەنەرگييا قاۋٸپسٸزدٸگٸن ەدەۋٸر نىعايتۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
اتوم ەنەرگەتيكاسىن ەلدٸڭ ەنەرگييا تەڭگەرٸمٸنە ەنگٸزۋ قازبا كٶزدەرٸنە تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋعا جەنە اتموسفەراعا زيياندى شىعارىندىلاردى ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بۇل ٶز كەزەگٸندە ەكولوگييالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدٸ جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كٶمٸرتەگٸ بەيتاراپتىعىنا قول جەتكٸزۋ ستراتەگيياسىنا سەيكەس ەلدٸڭ كليماتتىق تەۋەكەلدەردٸ تٶمەندەتۋ جٶنٸندەگٸ كٷش-جٸگەرٸنە ەلەۋلٸ ەسەر ەتەدٸ.
اتوم ەنەرگەتيكاسى - بۇل عىلىم مەن بٸلٸمنٸڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتٸن جوعارى تەحنولوگييالىق سالا. قازاقستان اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ ٷشٸن ايتارلىقتاي تەحنولوگييالىق ەلەۋەتكە يە. ەلدە يادرولىق رەاكتورلاردى پايدالانۋ تەجٸريبەسٸ جيناقتالعان, يادرولىق وتىندى شىعارۋ ٶندٸرٸسٸ بار, بەلگٸلٸ عىلىمي-زەرتتەۋ مەكەمەلەرٸ جۇمىس جاسايدى. كۋرچاتوۆتاعى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق پەن الماتىداعى يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارىنىڭ بٸرەگەي زەرتتەۋلەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ تىس جەرلەرٸندە بەلگٸلٸ جەنە ولاردى اتوم ستانتسييالارىن پايدالاناتىن ەلدەر جوعارى باعالايدى.
قاۋٸپسٸزدٸك تۇرعىسىنان قۇرىلىسقا جوسپارلانعان اتوم ەلەكتر ستانتسييالارى قاۋٸپسٸزدٸك پەن تيٸمدٸلٸكتٸڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سەيكەس كەلەتٸن 3+ بۋىندى رەاكتورلارمەن جابدىقتالاتىن بولادى. بۇل رەاكتورلار ەڭ وزىق تەحنولوگييالاردى, سونىڭ ٸشٸندە پاسسيۆتٸ جەنە بەلسەندٸ قورعانىس جٷيەلەرٸن پايدالانادى, بۇل اپات قاۋپٸن ازايتادى جەنە جوعارى قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ كەپٸلٸ بولىپ تابىلادى.
بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە تولىققاندى اتوم دەرجاۆاسى بولۋ ٷشٸن بارلىق العىشارتتار بار: بٸز ۋران ٶندٸرۋ بويىنشا تانىلعان ەلەمدٸك كٶشباسشى بولىپ تابىلامىز, قازاقستاننىڭ از قۋاتتى زەرتتەۋ اتوم رەاكتورلارىن قاۋٸپسٸز پايدالانۋدا تابىستى تەجٸريبەسٸ بار, ەلٸمٸز حالىقارالىق اتوم ەنەرگيياسى جٶنٸندەگٸ اگەنتتٸگٸ - ماگاتە-نٸڭ مٷشەسٸ بولىپ تابىلادى. سول ماگاتە-نٸڭ تەۋەلسٸز باعالاۋى بويىنشا قازاقستان اەس قۇرىلىسىن باستاۋ جەنە ودان ەرٸ پايدالانۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىمعا يە.
قازاقستاندا اەس سالۋ ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸككە جەنە تۇراقتى دامۋعا قول جەتكٸزۋدەگٸ ستراتەگييالىق ماڭىزدى قادام بولىپ تابىلادى. بۇل شەشٸم ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن نىعايتىپ قانا قويماي, ادامي كاپيتالدىڭ دامۋىنا, عىلىم مەن ٶنەركەسٸپتٸڭ دامۋىنا, جاڭا جوعارى تەحنولوگييالىق كەسٸپورىنداردىڭ قۇرىلۋىنا ٷلكەن سەرپٸن بەرەدٸ جەنە ەكونوميكاعا مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەر ەتەدٸ.
KAZENERGY قاۋىمداستىعى ٷكٸمەتتٸڭ قازاقستاندا اتوم ستانتسيياسىن سالۋ تۋرالى باستاماسىن قولدايدى.
