تالدىقورعان قالاسىنداعى «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى الاڭىندا «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋسياسى ءۇشىن» جالپىۇلتتىق كواليسياسىنىڭ جۇمىسى شەڭبەرىندە جەتىسۋ وبلىسى اكتيۆىمەن كەزدەسۋ ءوتتى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ءىس-شارا جاڭا كونستيتۋسيا جوباسى مەن الدا بولاتىن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىنىڭ بولىگى رەتىندە ۇيىمداستىرىلدى.
پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى، كواليسيا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ايدا بالايەۆا ءوز سوزىندە رەفورمانىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك مانىنە كەڭىنەن توقتالا كەلە، مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن قولعا الىنعان وزگەرىستەر مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءادىل، ورنىقتى ءارى ءتيىمدى مودەلىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. كەڭ كولەمدى رەفورمالار پاكەتىنىڭ باستى ەرەجەلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە ءبىر پالاتالى پارلامەنتتىڭ قۇرىلۋىن تىلگە تيەك ەتىپ، بۇل ءوز كەزەگىندە ينستيتۋتتاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتىپ، زاڭنامالىق ۇدەرىستى جەدەلدەتە تۇسەتىنىن ايتتى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى شەشىمى ازاماتتاردىڭ تىكەلەي تاڭداۋى ارقىلى تاعدىرشەشتى وزگەرىستەردى بەكىتۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى دەموكراتيالىق قادام دەپ ەسەپتەيمىن. رەفەرەندۋم – جاي عانا فورمالدى پروسەدۋرا ەمەس، ول – ستراتەگيالىق ماڭىزى زور شەشىمدەردى قابىلداۋعا حالىقتىڭ تىكەلەي قالىسۋىنىڭ ءتيىمدى تەتىگى»، دەپ اتاپ ءوتتى ايدا بالايەۆا.
ءماجىلىس دەپۋتاتى بولات كەرىمبەك جاڭا جوبانىڭ الەۋمەتتىك جانە قۇندىلىق تۇرعىسىنداعى ماڭىزىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ادامدار كونستيتۋسيانى قاۋىپسىزدىك پەن ادىلدىكتىڭ ءىس جۇزىندەگى كەپىلدىگى رەتىندە سەزىنۋگە ءتيىس.
«رەفەرەندۋمدا تاڭداۋ جاساۋ – ءوز تاعدىرىڭ ءۇشىن ءارى مەملەكەتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك. ويتكەنى كونستيتۋسيا – مەملەكەتتىڭ عانا ەمەس، ءاربىر وتباسىنىڭ دا قورعانى»، دەپ اتاپ ءوتىپ، قوعامدىق كەلىسىم مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋدىڭ ماڭىزىن ەسكە سالدى.
جاڭا جوبانى تالقىلاۋ جيىنىنا ءماجىلىس دەپۋتاتى نيكيتا شاتالوۆ، اباي اتىنداعى قازۇپۋ باسقارما ءتوراعاسى – رەكتورى بولات تىلەپ، «قازاقستان حالقىنا» قق باسقارما ءتوراعاسى ءلاززات شىڭعىسبايەۆا، «قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق باسقارما ءتوراعاسى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا، جەتىسۋ وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ ءتوراعاسى گۇلنار تويلىبايەۆا، جەتىسۋ وبلىسى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى ەرمەك كەلەمسەيىت قاتىستى.
قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما ءتوراعاسى – رەكتورى بولات تىلەپ جاڭا كونستيتۋسيانىڭ ماڭىزى مەن مازمۇنى تۋرالى ويىمەن ءبولىستى.
«جاڭا اتا زاڭنىڭ مازمۇنىندا «ادىلەتتى قازاقستان» يدەياسىنىڭ ارمان-مۇراتى، مۇمكىندىكتەرى مەن جاۋاپكەرشىلىگى، ساۋالدارى مەن جاۋاپتارى كورىنىس تاپقان. ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەردىڭ تەرەڭ ماعىناسى مەن تاريحي ماڭىزىن مەن وسىدان كورەمىن»، دەپ اتاپ ءوتتى ول.
«قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق باسقارما ءتوراعاسى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا نەكە ينستيتۋتىن كونستيتۋسيالىق تۇرعىدا نىعايتۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ، مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق جانە قوعامدىق نەگىزدەرىن نىعايتۋداعى اتالعان نورمالاردىڭ ماڭىزىن تىلگە تيەك ەتتى.
«نەكەنى ەر مەن ايەلدىڭ ەركىن ءارى تەڭ قۇقىلى وداعى رەتىندە كونستيتۋسيالىق تۇرعىدا بەكىتۋ قوعام تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ وتىرعان نەكە مودەلىن جوعارى زاڭدىق كۇشى بار نورما رەتىندە بەكىتۋگە، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇقىق قولدانۋ جانە پروفيلاكتيكالىق قىزمەتى ءۇشىن ءبىرىڭعاي باعدار قالىپتاستىرۋعا، نەكەگە ماجبۇرلەۋدىڭ كەز كەلگەن فورماسىنا قاتىستى نولدىك توزىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە، وتباسى ينستيتۋتىن ۇزاق مەرزىمدى ورنىقتى قازاقستاندىق قوعامنىڭ نەگىزى رەتىندە نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى»، دەپ ءتۇسىندىردى ج.ىسقاقوۆا.
جەتىسۋ وبلىسى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى ەرمەك كەلەمسەيىت پارلامەنت اتاۋىنىڭ قۇرىلتاي بولىپ وزگەرۋى جايىنداعى باستامانىڭ ماڭىزى تۋرالى ايتا كەلە، ونىڭ تاريحي ءارى رۋحاني تەرەڭ مانىنە نازار اۋداردى.
«ءبىز دە پارلامەنتتىڭ قۇرىلتاي دەپ اتالۋى تۋرالى باستامانى جاي عانا اتىن اۋىستىرۋ ەمەس، تاريحي تامىرىمىزعا قايتۋ ءارى ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى بەكىتۋ رەتىندە قارايمىز. بۇل – ءبىزدىڭ مەملەكەتتىلىك داستۇرلەرىمىزدىڭ جاڭعىرۋى مەن دامۋى»، دەدى ول.
جەتىسۋ وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ ءتوراعاسى گۇلنار تويلىبايەۆا جاڭارعان اتا زاڭنىڭ باستى ەرەجەلەرىنە قاتىستى ويىن ءبىلدىرىپ، مەملەكەتتىڭ قۇندىلىقتىق باعدارلارىن نىعايتۋ ماسەلەسىنە دەن قويدى.
«ادىلدىك، زاڭ مەن ءتارتىپ، تابيعاتقا ۇقىپتى قاراۋ كونستيتۋسيا دەڭگەيىندە تۇڭعىش رەت بەكىتىلىپ وتىر. مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ قاينار كوزى قازاقستان حالقى ەكەنى ايقىن جازىلدى. باستى يدەيا – ءبىلىمنىڭ، عىلىمنىڭ، مادەنيەت پەن يننوۆاسيانىڭ، سونداي-اق ادامي كاپيتالدىڭ دامۋىنا باسىمدىقتىڭ بەرىلۋى»، دەپ اتاپ ءوتتى ول.
كەزدەسۋ سوڭىندا ايماقتىق اكتيۆ تاراپىنان قاتىسۋشىلار سۇراقتارىن قويىپ، ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى بويىنشا ۇسىنىستارىن ايتتى. سونداي-اق، ازاماتتاردىڭ رەفەرەندۋمعا قاتىسۋىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
