الاپەس جازىلمايتىن دەرت ەمەس, ول جازىلادى. ونىڭ ەمٸن جاس قازاق دەرٸگەرٸ تاپتى. اسىل شٶپتەردەن دەرٸ جاساپ, ناۋقاستاردى سول ارقىلى ەمدەپ, ونداعان ادامدى وسى دەرتتەن ايىقتىرعان دەرٸگەردٸڭ ەسٸمٸ – سۇڭقار مۇقاش.
الاپەس اۋرۋىنىڭ (ۆيتيليگو) ەمٸ جوق دەگەن بايلام ادامدار ساناسىنا ەبدەن سٸڭگەن. دەنەدەگٸ الا داق جۇقپالى اۋرۋ تٷرٸنە جاتپاعانىمەن, وسى اۋرۋعا شالدىققانداردىڭ كٶبٸ جۇرتشىلىق ورتاسىندا ٶزدەرٸن ىڭعايسىز سەزٸنەدٸ. جاس دەرٸگەر سۇڭقار مۇقاش قۇرعان «دوستىق» تيبەت مەديتسينالىق ورتالىعى دەل وسى الاپەس اۋرۋىنا شالدىققانداردى ەمدەپ, تالاي ادامدى ساۋىقتىرعان. بۇل اۋرۋدىڭ ەمٸ بار دەگەنگە سەنبەيتٸندەر كٶپ دەيدٸ دەرٸگەر. ٶيتكەنٸ, بٷكٸل ەلەمدە بۇل اۋرۋ جازىلمايدى دەگەن تٷسٸنٸك بار. تٸپتٸ, دامىعان ەۋروپا ەلدەرٸنٸڭ ٶزٸندە وسىنداي وي بەرٸك ورناعان.
بٸز «دوستىق» تيبەت مەديتسينالىق ورتالىعىنا ارنايى بارىپ, دەرٸگەردٸڭ ٶزٸمەن جەنە ەمدەلۋشٸلەرمەن سۇحباتتاسىپ قايتقان ەدٸك.
[caption id="attachment_25479" align="aligncenter" width="728"]
جاس دەرٸگەر سۇڭقار مۇقاش[/caption]
سۇڭقار قايدان بٸلٸم الدى?
سۇڭقار مۇقاش قىتايدىڭ قۇلجا قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن. شىنجاڭ مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتٸن كلينيكالىق مەديتسينا بويىنشا ٷزدٸك بٸتٸرگەن ول قۇلجا قالاسىنداعى «دوستىق» ەمحاناسىندا تاعىلىمدامادان ٶتٸپ, ٶزٸنٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرگەن. سونداي-اق, ٶز قىزىعۋشىلىعى بويىنشا كوسموتولوگييالىق بەزەندٸرۋ, پلاستيكالىق وپەراتسييا جاساۋدى ٷيرەنۋگە قۇلشىنىپ, وسى سالادا اتى مەلٸم دەرٸگەرلەردەن تۇراقتى تٷردە ساباق الادى. سۇڭقاردىڭ تەرٸ اۋرۋلارىنا دەن قويا باستاعان كەزٸ دە وسى شاق.
«پلاستيكالىق وپەراتسييا جاساۋ, ەسٸرەسە قىزداردىڭ بەت-پٸشٸنٸن بەزەندٸرۋ زامان ٷشٸن ەڭ ٶتٸمدٸ كەسٸپ ەكەنٸ شىن. ەرٸ مەديتسينانىڭ بۇل تٷرٸ ەلەمگە جىل ٶتكەن سايىن كەڭ تارالىپ كەلەدٸ. باعاسى دا قىمبات. ەلٸمٸزدەگٸ (قازاقستانداعى) قىز-كەلٸنشەكتەر پلاستيكالىق وپەراتسييا جاساتۋعا بەيٸم ەكەنٸن بايقادىم. وسى جاقتا ٶز كەسٸبٸمدٸ اشىپ, جۇمىس باستاعانىممەن, وپەراتسييالىق ورتالىق قۇرۋدىڭ قيىندىعىن تٷسٸندٸم. قاعازباستىلىق باسىم ەرٸ شارتتارى دا كٶپ. ليتسەنزييا الۋ قيىنعا سوقتى. وسى كەزدە ەلٸمٸزدە تٷرلٸ تەرٸ اۋرۋلارى كٶپ ەكەنٸنە كٶزٸم جەتتٸ. قىتايداعى ۇستازدارىم تەرٸ اۋرۋىنىڭ تٷر-تٷرٸن اجىراتىپ, ونى ەمدەۋدٸڭ جولدارىن دا ٷيرەتكەن ەدٸ. سەبەبٸ, پلاستيكالىق وپەراتسييا جاساۋ ٷشٸن ادام تەرٸسٸندەگٸ ەرتٷرلٸ اۋرۋلاردى جٸتٸ زەرتتەپ, وعان وپەراتسييا جاساۋعا بولاتىنىنا كٶز جەتكٸزۋ كەرەك. ونسىز بولمايدى», – دەيدٸ سۇڭقار مۇقاش.
[caption id="attachment_25476" align="aligncenter" width="640"]
پسورياز (سيىر تەمٸرەتكٸ) دەرتٸ جازىلادى[/caption]
سيىر تەمٸرەتكٸسٸن (پسورياز) جازۋعا بولادى
دەرٸگەر تەرٸ اۋرۋلارىن ەمدەۋدٸڭ وزىق تەسٸلدەرٸن جەتە يگەرۋ ٷشٸن قىتايداعى ۇستازدارىنا قايتا بارادى. ٶزٸنٸڭ سٶزٸنشە, قىتايداعى ٸزدەنٸس كەزٸندە تەك ۇستازدارىنىڭ ايتۋى بويىنشا عانا بٸلٸم الماي, تيبەت مەديتسيناسىنىڭ بۇرىنعى رەتسەپتەرٸن, مەديتسينالىق كٶنە كٸتاپتاردى اقتارادى. اۋرۋلاردى تەك شٶپ دەرٸلەرٸ ارقىلى ەمدەيتٸندٸكتەن, دەرٸنٸ دە ەمشٸنٸڭ ٶزٸ جاسايتىن كەزدەرٸ كٶپ بولادى. مىسالى, تەمٸرەتكٸنٸڭ تٷر-تٷرٸ بار. كەيبٸرٸ تەز جازىلادى. ەندٸ بٸرٸ ادام دەنەسٸنە بٸر شىقسا, ٶمٸر بويى جازىلمايدى. سيىر تەمٸرەتكٸسٸن (پسورياز) ەمدەۋ ٷشٸن قانداي دەرٸ جاساۋ كەرەكتٸگٸ ٶتە كٷردەلٸ پروتسەسس.
«پسورياز – ادام جانىن قينايتىن ٶزگەشە اۋرۋ. دەنەڭٸزگە بٸر شىقسا, ٶمٸر بويى جازىلماۋى مٷمكٸن. كٶپ ادامدار وسى اۋرۋدىڭ زاردابىن تارتۋمەن ٶتەدٸ. بۇل ناۋقاسقا شالدىققان جاندار تەمٸرەتكٸنٸڭ دەنەنٸ دۋىلداتا قىشىتقانىنا شىداماي, ٶزدەرٸن ەلەمدەگٸ ەڭ باقىتسىز جان دەپ ساناۋى مٷمكٸن. بٸز دەل وسى اۋرۋدىڭ دا ەمٸن تاپتىق. ەرينە, بۇل ناۋقاستى ەمدەپ جازاتىندار كەزٸگەدٸ. بٸراق, بٸزدٸڭ ٶز رەتسەپتٸمٸز بار», – دەيدٸ مامان.
[caption id="attachment_25480" align="alignright" width="301"]
جەميلا اسىلبەكقىزى[/caption]
ول وقۋ كەزٸندە قازاقتىڭ ەجەلگٸ ەمدٸك شٶپتەرٸ مەن تيبەتتٸڭ مەديتسينالىق تەجٸريبەسٸن ۇشتاستىرا بٸلگەنٸن جاسىرمايدى. قازٸر الاپەس, سيىر تەمٸرەتكٸسٸ, سٷيەل, بەزەۋ, بٶرتكەن, قىشىما, ەسەك جەم, قىسقاسى, تەرٸ اۋرۋلارىنىڭ تٷر-تٷرٸن ەمدەپ, حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بٶلەنٸپ جٷرگەن دەرٸگەردٸڭ نەگٸزگٸ اقىلشىسى اناسى – جەميلا اسىلبەكقىزى. ج. اسىلبەكقىزى – قۇلجا قالاسىنداعى «دوستىق» اتتى ورتالىق اۋرۋحانادا ۇزاق جىل ەڭبەك ەتكەن بٸلٸكتٸ دەرٸگەر. 32 جىلدىق جۇمىس ٶتٸلٸ بار كەسٸبي مامان قىزى سۇڭقاردىڭ مەديتسينا سالاسىندا وقۋىن قالاپتى.
«ەلگە ورالعان سوڭ وسى ورتالىقتى قۇردىق. مەنەن بۇرىن انام كەلٸپ, شاعىن ەمدەۋ ورتالىعىن اشقان ەدٸ. التى جىل بولدى. مەن انامنىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن پايدالانىپ, ورتالىقتى تەرٸ اۋرۋلارىن ەمدەۋگە بەيٸمدەي باستادىم. ەرينە, ٶزگە دە كٶپتەگەن اۋرۋلاردى ەمدەي الامىز. دەسە دە, نەگٸزگٸ باعىتىمىز تەرٸ اۋرۋلارىن ەمدەۋ».
[caption id="attachment_25477" align="aligncenter" width="719"]
الاپەستٸ ەمدەۋگە مٷمكٸندٸك بار[/caption]
الاپەس... جازىلادى!
جازىلمايتىن اۋرۋ جوق دەگەن راس ەكەن. ەمدەۋشٸسٸنە كەزٸگۋ كەرەك ول ٷشٸن. سۇڭقار مۇقاشتىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ تاباندى ٸزدەنٸسٸنٸڭ نەتيجەسٸندە الاپەس (ۆيتيليگو) پەن سيىر تەمٸرەتكٸسٸ (پسورياز) اۋرۋىنا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ تالايى جازىلعان. كەيبٸرٸ شەتەلگە بارىپ, قىرۋار اقشا شاشىپ, ەمٸنەن ساۋىقپاي ورالىپتى. اقىرىندا, «دوستىق» ورتالىعىنا جولىققان.
«كۋباعا بارىپ ەمدەلٸپ, تٷك نەتيجە شىقپاعان سوڭ ەلگە كەلگەن ارۋجان ەسٸمدٸ 13 جاسار قىز بولدى. بٸزگە كەلٸپ الاپەس دەرتٸنەن تولىق ايىقتى. سونداعى قۋانىشىن كٶرسەڭٸز عوي... ونداي ەمدەلۋشٸلەر كٶپ. بٸر قىزىعى, ەلگە وسى اۋرۋدان ساۋىققاندارىن ايتۋدان قاشادى. الاپەس بولدىم دەگەن سٶزدەن نامىستانادى».
دەرٸگەر وسىلاي دەيدٸ. بٸزدٸڭ بٸلگەنٸمٸز, الاپەس دەرتٸ تۇقىم قۋالايدى. ول جۇقپالى ەمەس. قىشىتپايدى, ٸرٸڭ اقپايدى. بۇل ادام دەنەسٸندەگٸ قارا ميلانين دەگەن دەرۋمەننٸڭ كەمدٸگٸنەن بولاتىن اۋرۋ. ال ونى ەمدەۋدٸڭ جولى سان قيلى. ەر پاتسيەنتتٸڭ جاعدايىنا قاراي ەمدٸك دەرٸلەردٸ تاعايىندايدى.
«كەيبٸر دەرٸلەردٸ قىتايدان ارنايى جاساتامىز. تەك قانا وسى اۋرۋلارعا قاجەتتٸ دەرٸلەر جاسايتىن ورتالىقتارعا بارامىز. ەندٸ كەيبٸرٸن ٶزٸمٸز جاسايمىز. ونىڭ قۇپيياسى كٶپ. ارنايى رەتسەپتٸمٸز بار. ونى جاساۋ ٷشٸن ۇزاق جىل ەڭبەك ەتتٸك. ەر ناۋقاستىڭ ٶز جاعدايىنا قاراي دەرٸ جاساۋدى دا جەتٸلدٸرۋگە تۋرا كەلەدٸ. بٸز الاپەس پەن سيىر تەمٸرەتكٸسٸن تولىق جازا الاتىندىعىمىزعا سەنگەندٸكتەن, ەندٸ اشىق ايتا الامىز», – دەيدٸ دەرٸگەر.
وسى اۋرۋعا شالدىققاندارىنا ۇزاق ۋاقىت بولعانداردى ەمدەۋ قيىنىراق. ەسٸرەسە, جاسى ەگدە تارتقانداردى تولىقتاي جازۋ ٷشٸن ۇزاق ۋاقىت كەرەك ەرٸ دەرٸگەردٸڭ ايتقان ەرەجەسٸن بۇزباي, تۇراقتى ەمدەلۋ ماڭىزدى. ال جاستار بۇل اۋرۋدان تەز ساۋىعادى. سەبەبٸ, ولار فيزيولوگييالىق تۇرعىدان جەتٸلۋ ٷستٸندە بولعاندىقتان, ساۋىعۋلارى دا جەڭٸل.
«كەيبٸر ناۋقاستار بٸرەر كٷننەن سوڭ ەشقانداي ٶزگەرٸس جوق دەپ ويلايدى. بۇل اۋرۋ كەمٸ 1 جىل ۋاقىت تۇراقتى ەم قابىلداۋدى قاجەت ەتەدٸ".
دەرٸگەر سۇڭقار مۇقاشتىڭ پايىمىنشا, الاپەس پەن سيىر تەمٸرەتكٸسٸ, ودان ٶزگە دە تٷرلٸ تەرٸ اۋرۋلارى ەكولوگيياعا, ٸشٸپ-جەمنٸڭ ساپاسىنا, ادام كٶڭٸل-كٷيٸنٸڭ تۇراقتى بولماۋىنا, ٸشكٸ پسيحولوگييالىق تەپە-تەڭدٸكتٸڭ جوقتىعىنا بايلانىستى پايدا بولۋى مٷمكٸن. بۇل اۋرۋلاردان تەز ساۋىعۋ ٷشٸن ادامعا سەنٸم, ەرٸك-جٸگەر كەرەك.
[caption id="attachment_25481" align="alignright" width="316"]
"دوستىق" مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ جارناماسى[/caption]
«دوستىق» ورتالىعىنان جازىلدىم
ەرەجەپگٷل ادىربەكوۆا, 60 جاستا:
بۇل دەرت جابىسقالى ۇزاق جىل بولدى. بۇل دەرتتەن ايىعۋ ٷشٸن تالاي جەرگە باردىم. كٶبٸ ەمٸ جوق ەكەنٸن ايتىپ, شىعارىپ سالاتىن. ەلدەن ەستٸپ, «دوستىق» تيبەت مەديتسينالىق ورتالىعىنا بارىپ, 6 اي بويى ٷزدٸكسٸز ەمدەلدٸم. قازٸر سىرقاتىمنىڭ 90 پايىزى ايىقتى. سوڭعى ەم الۋعا وتباسىلىق جاعدايعا بايلانىستى بارا الماعام. ەندٸ قايتا دەرٸ الىپ, سىقپا مايلارىن جاعىپ, ەمدەلە باستادىم. مەنٸڭ سىرقاتىمدى بٸلەتٸندەر بۇل اۋرۋدان قالاي ايىقتىڭىز دەپ سۇراپ جاتادى. «دوستىققا» ايتار العىسىم مول. ەڭ باستىسى, سەنٸم كەرەك. قانداي اۋرۋ بولسا دا, ونىڭ شيپاسى بار.
اينۇر ەبدٸحالىقوۆا, 36 جاستا (8702 193 62 98):
32-33 جاسىمدا بالالى بولدىم. وسى كەزدە ۆيتيليگو دەرتٸ بٸلٸنە باستادى. جۇقپالى ەمەس, قىشىتپايدى, اۋىرتپايدى. بٸراق توپتى ورتادا, ادامدار اراسىندا ٶزٸڭدٸ قاتتى ىڭعايسىز سەزٸنەسٸڭ. كٶپ جەرگە باردىم. نەشەتٷرلٸ ەم قولداندىم. بٸرٸ دە كٶمەكتەسپەدٸ. اقىرى, ەلدەن ەستٸپ «دوستىققا» باردىق. ورتالىق دەرٸگەرٸ سۇڭقار مۇقاش بۇل دەرتتٸڭ نەدەن پايدا بولاتىنىن, ادام اعزاسىندا قانداي ٶزگەرٸستەردٸڭ جٷرەتٸنٸن ەگجەي-تەگجەيلٸ تٷسٸندٸردٸ. ٸشەتٸن جەنە جاعاتىن دەرٸلەر بەردٸ. ەكٸ اي بويى ٷزبەي قولداندىم. قاراسام, ەشقانداي ٶزگەرٸس بايقالمايدى. كٶڭٸلٸم قۇلازىدى. دەرٸ قولدانۋدى توقتاتقىم كەلدٸ. كەزەكتٸ رەت تەككە شىعىندالدىم عوي دەپ ويلادىم. بٸراق دەرٸ ٸشۋدٸ جەنە جاعۋدى توقتاتپادىم. ٷمٸت ەتتٸم. 3 ايعا جەتپەي, اق داقتاردىڭ ورتاسىندا سەكپٸل تەرٸزدٸ قارا قوشقىل داقتار پايدا بولا باستادى. كٶپ ٶتپەي-اق ٶزٸمنٸڭ بۇرىنعى تەرٸم قالپىنا كەلدٸ. قۋانعانىمدى كٶرسەڭٸز عوي. قولىم, جٷزٸم, موينىم... بەرٸ ٶز قالپىنا كەلدٸ. جولداسىم ەكەۋمٸز الىپ-ۇشىپ «دوستىققا» باردىق. راحمەت ايتتىق. ودان بەرٸ ەكٸ بالا بوساندىم. سول كەزدە بۇرىنعى دەرت قايتا پايدا بولادى. مەن دەرەۋ ورتالىقتىڭ دەرٸلەرٸن قولدانامىن. شٷكٸر, قازٸر قۇلان-تازا ايىقتىم.
ەڭ باستىسى, بۇل دەرتتەن ايىعۋىما اللا, سودان كەيٸن «دوستىق» ورتالىعى كٶمەكتەستٸ. ٶزٸم سەكٸلدٸ دەرتكە شالدىققانداردىڭ بەرٸنە ورتالىققا بارىڭدار, ٷمٸت ٷزبەڭدەر دەپ ايتىپ جٷرەمٸن.
تٷيٸن: تەرٸ اۋرۋىنىڭ كەز كەلگەن تٷرٸ بويىنشا ەمدەلگٸڭٸز كەلسە, "دوستىق" ورتالىعىنا حابارلاسىڭىز. تەلەفوندارى: 8708 6290537, 8708 629 08 36, 8708 629 05 37.
