مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاڭا كونستيتۋتسييا ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭٸن ايقىندايتىنىن ايتىپ, اتا زاڭعا قاتىستى تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدا قابىلداناتىنىن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
«جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ جوباسى جەكەلەگەن تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلگەن قۇجات ەمەس. بۇل ٶزگەرٸستەردٸڭ باستى ماقساتى – جاڭا تاريحي دەۋٸردە مەملەكەتتٸڭ نەگٸزدەرٸن تٷبەگەيلٸ قايتا قۇرۋ, قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ. جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىنا اسا قاجەتتٸ ەرٸ وزىق نورمالار ەنگٸزٸلگەن. بٸز بەرٸمٸز بٸر ەل بولىپ ىرىس-ىنتىماعىمىزدى, بەرەكە-بٸرلٸگٸمٸزدٸ ساقتاي وتىرىپ, ەۆوليۋتسييالىق, ياعني تابيعي جولمەن دامىپ كەلەمٸز. بۇل – ٶتە ماڭىزدى. بۇدان باسقا جول جوق. جاڭا كونستيتۋتسييا قازاقستاندى تىڭ قارقىنمەن ٶركەندەتۋگە, ەر ازاماتتىڭ ەلەۋەتٸن ارتتىرۋعا جول اشادى دەپ سەنەمٸن. قالاي دەسەك تە, اتا زاڭىمىزعا قاتىستى تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸم جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانادى», – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ساياسي رەفورمالاردىڭ مەنٸنە توقتالىپ, باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«سوڭعى جىلدارداعى ساياسي رەفورمالارعا كەڭٸنەن قاراساق, قازاقستان سۋپەرپرەزيدەنتتٸك بيلٸك فورماسىنان تٷبەگەيلٸ باس تارتىپ, بەدەلدٸ ەرٸ ىقپالدى پارلامەنتٸ بار پرەزيدەنتتٸك رەسپۋبليكا ٷلگٸسٸنە كٶشكەنٸنە كٶز جەتكٸزۋگە بولادى. ۇسىنىلىپ وتىرعان ٶزگەرٸستەر – وسى ٷدەرٸستٸڭ زاڭدى جالعاسى. بۇل مەملەكەتتٸ باسقارۋدىڭ جاڭا جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋ دەگەن سٶز. ۇسىنىلعان تٷزەتۋلەر بيلٸك قۇزىرەتتەرٸن قايتا بٶلۋگە, تەجەمەلٸك جەنە تەپە-تەڭدٸك جٷيەسٸندەگٸ تەڭگەرٸمدٸ كٷشەيتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەڭ باستىسى, بارلىق ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن ورنىقتىلىعىن ارتتىرادى», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت كونستيتۋتسييالىق كوميسسييا جۇمىسىنىڭ اۋقىمى مەن اشىقتىعىنا ەرەكشە توقتالدى.
«كونستيتۋتسييالىق كوميسسييانىڭ ون وتىرىسى ٶتتٸ. كوميسسييا مٷشەلەرٸ تٷزەتۋلەردٸڭ اسا كٶپتٸگٸن ەسكەرە وتىرىپ, ورتاق پايىمعا كەلدٸ. اتا زاڭعا جەكەلەگەن ٶزگەرٸس ەنگٸزۋ جەتكٸلٸكسٸز, قازٸرگٸ جاعدايدا جاڭا كونستيتۋتسييا قابىلداعان جٶن دەگەن بايلام جاسالدى. قاڭتار ايىندا جاڭا كونستيتۋتسييانىڭ العاشقى نۇسقاسى جارييالاندى. بۇل باستاما قوعامنىڭ ايرىقشا نازارىن اۋداردى. ازاماتتار كونستيتۋتسييا جوباسىنىڭ تٷرلٸ باپتارىن قىزۋ تالقىلاپ جاتىر. قوعامنىڭ ساياسي مەدەنيەتٸ مەن بەلسەندٸلٸگٸ ارتىپ كەلەدٸ», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
ەكونوميكالىق ساياساتقا قاتىستى پرەزيدەنت ناقتى تالاپ قويدى.
«بٸزگە بۇرىنعى ٶسٸمدٸ قاناعات تۇتپايتىن, قازٸرگٸ سىن-قاتەرلەرگە جەدەل جاۋاپ بەرەتٸن ەكونوميكالىق ساياسات قاجەت. باسقاشا ايتقاندا, بٸزگە تۇراقتى ٶسٸم مودەلٸ كەرەك. مەملەكەت نارىقتىق ەكونوميكانىڭ ستراتەگييالىق دامۋ ۆەكتورىن ناقتى انىقتاۋى تيٸس. قولدا بار قارجى رەسۋرستارى ەكونوميكالىق ٶسٸم ەكەلەتٸن باستى سالالارعا باعىتتالۋى قاجەت. مۇنداي تەسٸل ۇلتتىق تابىستى ازاماتتارعا اناعۇرلىم ەدٸل بٶلۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٷكٸمەتتٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ – ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ, تەحنولوگييالىق جاڭارۋ جەنە ادامي كاپيتالدى دامىتۋ», – دەدٸ توقاەۆ.
سالىق جەنە بيۋدجەت ساياساتى بويىنشا مەملەكەت باسشىسى قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسادى.
«بەلگٸلەنگەن كٶرسەتكٸشتەرگە شامادان تىس سالىق سالۋ ارقىلى جەتۋگە بولمايدى. بيزنەستٸ زاڭسىز نەمەسە نەگٸزسٸز قىسپاققا الۋعا جول بەرٸلمەيدٸ. بيۋدجەتتٸ تيٸمدٸ سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋ ارقىلى تولىقتىرۋ قاجەت. سوندىقتان سالىق جٷيەسٸن جاپپاي تسيفرلاندىرۋعا شۇعىل كٸرٸسكەن جٶن. قارجى تاڭداۋلىلارعا عانا بەرٸلەتٸن تەجٸريبەنٸ توقتاتۋ كەرەك. ەندٸ مۇنداي ەرەكەتتەر مەملەكەت مٷددەسٸنە قاساقانا قارسى ٸس دەپ باعالانادى», – دەدٸ پرەزيدەنت.
تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت مەسەلەسٸندە مەملەكەت باسشىسى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتۋدٸ تالاپ ەتتٸ.
«جاپپاي تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت كٶمەكشٸ قۇرال بولىپ قالماۋى تيٸس. ولار ەكونوميكالىق دامۋدىڭ باستى ارقاۋىنا اينالۋى كەرەك. تسيفرلاندىرۋ ارقىلى ارتىق شىعىندى قىسقارتۋعا بولادى. بٸراق بارلىق ولقىلىقتى تسيفرلاندىرۋمەن جابا سالۋعا بولمايدى.
جاساندى ينتەللەكت – ۇران ەمەس, ەكونوميكالىق يدەولوگييانىڭ تٸرەگٸ بولۋى تيٸس. ٷكٸمەت ناقتى نەتيجە بەرەتٸن جوبالارعا عانا باسىمدىق بەرۋٸ قاجەت», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كەسٸپكەرلٸك پەن «اتامەكەن» پالاتاسىنا قاتىستى پرەزيدەنت ناقتى تاپسىرما بەردٸ.
«مەملەكەتتٸك قولداۋ ساپاعا باعىتتالۋى تيٸس. شاعىن بيزنەستٸ ‘تٸرٸ قالۋ رەجيمٸنەن’ تۇراقتى ٶسٸمگە كٶشٸرۋ قاجەت. ورتا بيزنەسكە قولداۋ كٶرسەتۋ ارقىلى دايىن ٶنٸم نارىعىن كەڭەيتۋ كەرەك. ٷكٸمەت ‘اتامەكەن’ پالاتاسىمەن بٸرگە قولداۋ ساياساتىن تولىق قايتا جٷكتەۋٸ تيٸس. كەسٸپكەرلەر ٷشٸن بٸرىڭعاي تسيفرلىق ەكوجٷيە قۇرىلۋى قاجەت. ەربٸر كەسٸپكەر بۇل جٷيەگە سمارتفون ارقىلى قول جەتكٸزە الۋى كەرەك», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قورىتىندىسىندا پرەزيدەنت ٷكٸمەت پەن بارلىق مەملەكەتتٸك ورگاندارعا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ەسكە سالدى.
«الدىمىزدا اۋقىمدى, ماڭىزدى مٸندەتتەر تۇر. ۋاقىتتى سوزۋعا بولمايدى. باتىل ەرٸ تيٸمدٸ شەشٸمدەر قابىلداپ, ولاردى جەدەل ٸسكە اسىرۋ قاجەت. ٷكٸمەت, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ ورگاندار ٶز جاۋاپكەرشٸلٸگٸن تولىق سەزٸنۋٸ تيٸس. ەر تاپسىرما ۋاقتىلى جەنە ساپالى ورىندالۋى كەرەك. ەڭ باستىسى – ەلگە ناقتى پايدا ەكەلەتٸن نەتيجە بولۋى قاجەت», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
