مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ جاڭا كونستيتۋسيا ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىن ايقىندايتىنىن ايتىپ، اتا زاڭعا قاتىستى تۇپكىلىكتى شەشىم جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدا قابىلداناتىنىن مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
«جاڭا كونستيتۋسيانىڭ جوباسى جەكەلەگەن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەن قۇجات ەمەس. بۇل وزگەرىستەردىڭ باستى ماقساتى – جاڭا تاريحي داۋىردە مەملەكەتتىڭ نەگىزدەرىن تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋ، قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ. جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنا اسا قاجەتتى ءارى وزىق نورمالار ەنگىزىلگەن. ءبىز ءبارىمىز ءبىر ەل بولىپ ىرىس-ىنتىماعىمىزدى، بەرەكە-بىرلىگىمىزدى ساقتاي وتىرىپ، ەۆوليۋسيالىق، ياعني تابيعي جولمەن دامىپ كەلەمىز. بۇل – وتە ماڭىزدى. بۇدان باسقا جول جوق. جاڭا كونستيتۋسيا قازاقستاندى تىڭ قارقىنمەن وركەندەتۋگە، ءار ازاماتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا جول اشادى دەپ سەنەمىن. قالاي دەسەك تە، اتا زاڭىمىزعا قاتىستى تۇپكىلىكتى شەشىم جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانادى»، – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ساياسي رەفورمالاردىڭ مانىنە توقتالىپ، باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تۇبەگەيلى وزگەرگەنىن اتاپ ءوتتى.
«سوڭعى جىلدارداعى ساياسي رەفورمالارعا كەڭىنەن قاراساق، قازاقستان سۋپەرپرەزيدەنتتىك بيلىك فورماسىنان تۇبەگەيلى باس تارتىپ، بەدەلدى ءارى ىقپالدى پارلامەنتى بار پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكا ۇلگىسىنە كوشكەنىنە كوز جەتكىزۋگە بولادى. ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر – وسى ۇدەرىستىڭ زاڭدى جالعاسى. بۇل مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ دەگەن ءسوز. ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەر بيلىك قۇزىرەتتەرىن قايتا بولۋگە، تەجەمەلىك جانە تەپە-تەڭدىك جۇيەسىندەگى تەڭگەرىمدى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ باستىسى، بارلىق ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ تيىمدىلىگى مەن ورنىقتىلىعىن ارتتىرادى»، – دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.
پرەزيدەنت كونستيتۋسيالىق كوميسسيا جۇمىسىنىڭ اۋقىمى مەن اشىقتىعىنا ەرەكشە توقتالدى.
«كونستيتۋسيالىق كوميسسيانىڭ ون وتىرىسى ءوتتى. كوميسسيا مۇشەلەرى تۇزەتۋلەردىڭ اسا كوپتىگىن ەسكەرە وتىرىپ، ورتاق پايىمعا كەلدى. اتا زاڭعا جەكەلەگەن وزگەرىس ەنگىزۋ جەتكىلىكسىز، قازىرگى جاعدايدا جاڭا كونستيتۋسيا قابىلداعان ءجون دەگەن بايلام جاسالدى. قاڭتار ايىندا جاڭا كونستيتۋسيانىڭ العاشقى نۇسقاسى جاريالاندى. بۇل باستاما قوعامنىڭ ايرىقشا نازارىن اۋداردى. ازاماتتار كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ ءتۇرلى باپتارىن قىزۋ تالقىلاپ جاتىر. قوعامنىڭ ساياسي مادەنيەتى مەن بەلسەندىلىگى ارتىپ كەلەدى»، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەكونوميكالىق ساياساتقا قاتىستى پرەزيدەنت ناقتى تالاپ قويدى.
«بىزگە بۇرىنعى ءوسىمدى قاناعات تۇتپايتىن، قازىرگى سىن-قاتەرلەرگە جەدەل جاۋاپ بەرەتىن ەكونوميكالىق ساياسات قاجەت. باسقاشا ايتقاندا، بىزگە تۇراقتى ءوسىم مودەلى كەرەك. مەملەكەت نارىقتىق ەكونوميكانىڭ ستراتەگيالىق دامۋ ۆەكتورىن ناقتى انىقتاۋى ءتيىس. قولدا بار قارجى رەسۋرستارى ەكونوميكالىق ءوسىم اكەلەتىن باستى سالالارعا باعىتتالۋى قاجەت. مۇنداي ءتاسىل ۇلتتىق تابىستى ازاماتتارعا اناعۇرلىم ءادىل بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇكىمەتتىڭ نەگىزگى مىندەتى – ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ، تەحنولوگيالىق جاڭارۋ جانە ادامي كاپيتالدى دامىتۋ»، – دەدى توقايەۆ.
سالىق جانە بيۋدجەت ساياساتى بويىنشا مەملەكەت باسشىسى قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسادى.
«بەلگىلەنگەن كورسەتكىشتەرگە شامادان تىس سالىق سالۋ ارقىلى جەتۋگە بولمايدى. بيزنەستى زاڭسىز نەمەسە نەگىزسىز قىسپاققا الۋعا جول بەرىلمەيدى. بيۋدجەتتى ءتيىمدى سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ ارقىلى تولىقتىرۋ قاجەت. سوندىقتان سالىق جۇيەسىن جاپپاي سيفرلاندىرۋعا شۇعىل كىرىسكەن ءجون. قارجى تاڭداۋلىلارعا عانا بەرىلەتىن تاجىريبەنى توقتاتۋ كەرەك. ەندى مۇنداي ارەكەتتەر مەملەكەت مۇددەسىنە قاساقانا قارسى ءىس دەپ باعالانادى»، – دەدى پرەزيدەنت.
سيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت ماسەلەسىندە مەملەكەت باسشىسى جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋدى تالاپ ەتتى.
«جاپپاي سيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت كومەكشى قۇرال بولىپ قالماۋى ءتيىس. ولار ەكونوميكالىق دامۋدىڭ باستى ارقاۋىنا اينالۋى كەرەك. سيفرلاندىرۋ ارقىلى ارتىق شىعىندى قىسقارتۋعا بولادى. ءبىراق بارلىق ولقىلىقتى سيفرلاندىرۋمەن جابا سالۋعا بولمايدى.
جاساندى ينتەللەكت – ۇران ەمەس، ەكونوميكالىق يدەولوگيانىڭ تىرەگى بولۋى ءتيىس. ۇكىمەت ناقتى ناتيجە بەرەتىن جوبالارعا عانا باسىمدىق بەرۋى قاجەت»، – دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.
كاسىپكەرلىك پەن «اتامەكەن» پالاتاسىنا قاتىستى پرەزيدەنت ناقتى تاپسىرما بەردى.
«مەملەكەتتىك قولداۋ ساپاعا باعىتتالۋى ءتيىس. شاعىن بيزنەستى ‘ءتىرى قالۋ رەجيمىنەن’ تۇراقتى وسىمگە كوشىرۋ قاجەت. ورتا بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى دايىن ءونىم نارىعىن كەڭەيتۋ كەرەك. ۇكىمەت ‘اتامەكەن’ پالاتاسىمەن بىرگە قولداۋ ساياساتىن تولىق قايتا جۇكتەۋى ءتيىس. كاسىپكەرلەر ءۇشىن ءبىرىڭعاي سيفرلىق ەكوجۇيە قۇرىلۋى قاجەت. ءاربىر كاسىپكەر بۇل جۇيەگە سمارتفون ارقىلى قول جەتكىزە الۋى كەرەك»، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قورىتىندىسىندا پرەزيدەنت ۇكىمەت پەن بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا جاۋاپكەرشىلىكتى ەسكە سالدى.
«الدىمىزدا اۋقىمدى، ماڭىزدى مىندەتتەر تۇر. ۋاقىتتى سوزۋعا بولمايدى. باتىل ءارى ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلداپ، ولاردى جەدەل ىسكە اسىرۋ قاجەت. ۇكىمەت، ورتالىق جانە جەرگىلىكتى ورگاندار ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن تولىق سەزىنۋى ءتيىس. ءار تاپسىرما ۋاقتىلى جانە ساپالى ورىندالۋى كەرەك. ەڭ باستىسى – ەلگە ناقتى پايدا اكەلەتىن ناتيجە بولۋى قاجەت»، – دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.
