بۇل جاعدايدا بارلىعىمىز بٸلٸكتٸ زاڭگەر ماماندارىنا جٷگٸنەمٸز. سوندىقتان, ەربٸر ۇيىمدا مٸندەتتٸ تٷردە قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قۇرىلىم نەمەسە ارنايى زاڭگەر مامانى بولادى. ولار سول ۇيىمنىڭ زاڭدى مٷددەلەرٸن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەدٸ.
زاڭ سالاسىنىڭ مامانى, قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸنٸڭ قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ باسقارماسى باس ساراپشىسى, زاڭ Phd-دوكتورى گۋزال گالياكباروۆامەن وسى سالانىڭ ەرەكشەلٸگٸ جٶنٸندە ەڭگٸمەلەستٸك.
گۋزال عازينۇرقىزى, سۇحبات بەرۋگە كەلٸسكەڭٸڭٸز ٷشٸن العىسىمىزدى بٸلدٸرەمٸز. العاشقى سٸزگە قوياتىن سۇراعىمىز ٶزٸڭٸز جايلى ايتىپ ٶتسەڭٸز? قانداي ٶڭٸردە دٷنيەگە كەلدٸڭٸز?
مەن اقتٶبە وبلىسى ويىل اۋدانىندا دٷنيەگە كەلدٸم. تاريحقا كٶز جٷگٸرتسەك, بۇل ٶڭٸردەگٸ ويىل ٶزەنٸنٸڭ ماڭى ارقىلى ۇلى جٸبەك جولى كەسٸپ ٶتەتٸن. ەلٸ كٷنگە دەيٸن ۇلى جٸبەك جولى بويىنداعى ساۋدا-ساتتىق نىساندارىنىڭ ەسكەرتكٸشتەرٸ ساقتالعان. سوندىقتان ويىل ٶڭٸرٸ تاريحي جەرلەردٸڭ قاتارىنا جاتادى.
تۋعان جەرٸمنٸڭ تابيعاتى– كٶز تامساندىرادى. اقتٶبە ٶڭٸرٸنٸڭ تابيعاتى ەرەكشە سۇلۋ مەن ٷشٸن. مۇندا قازاقستانعا ەيگٸلٸ كٶپتەگەن كٶرٸكتٸ جەرلەر بار. بالالىق شاعىمنىڭ ەڭ قىزىقتى ەرٸ ەسەرلٸ سەتتەرٸ وسى جەردە ٶتتٸ. مەن تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشىمدى سٶزبەن جەتكٸزە المايمىن. جٷرەگٸمدەگٸ ىستىق ماحابباتىمدى وسى سۇحباتقا سىيعىزا الماس ەدٸم.
بالالىق كەزٸڭٸزدە قانداي ارماندارىڭىز بولدى? كٶپ ارماندادىڭىز با? جەنە سول ارماندارىڭىزعا جەتۋ ٷشٸن الدىڭىزعا ماقسات قويا بٸلدٸڭٸز بە?
اتا-انام اقتٶبە قالاسىندا تۇرادى. مەكتەپتٸ, العاشقى جوعارى بٸلٸمدٸ اقتٶبەدە تامامدادىم.ماقتانعانىم ەمەس اتتەستاتىمدا «تٶرت» دەگەن باعا بولعان جوق.
سىنىپ جەتەكشٸمٸز «ارماندارىڭ تۋرالى» شىعارما جازىپ كەلٸڭدەر دەگەن كەزدە, مەن ارمانشىل بالا قييالمەن ەدٸلدٸك جولىندا كٷرەسەتٸن «سوت» بولسام دەپ ارماندادىم.
تٸپتٸ سىنىپ جەتەكشٸمنٸڭ ايتۋىنشا جىل سايىن جازىلعان شىعارمالاردا باسقا وقۋشىلاردىڭ ارمانى جيٸ ٶزگەرەتٸن بولسا, مەنٸڭ ارمانىم مٷلدە ٶزگەرمەگەن ەكەن.ەر جىل سايىنعى شىعارمامدا بويجەتكەن سوڭ «سوت» بولامىن دەپ جازدىم.
يە, ارمان ادامدى العا جەتەلەيدٸ. قازاقتا «ارمانسىز ادام– قاناتسىز قۇسپەن تەڭ»- دەگەن ماقال بار. ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتٶبە مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنە«زاڭگەر» ماماندىعىنا وقۋعا تٷسكەنٸم دە سول ارماننىڭ جەتەلەۋٸ بولار.ۋنيۆەرسيتەتتە مەن تٷرلٸ دەباتتارعا, پٸكٸر-سايىستارعا, عىلىمي كونفەرەنتسييالارعا قاتىساتىنمىن. شىنىمدى ايتسام, عىلىمعا دەگەن قۇشتارلىعىم ستۋدەنتتٸك كەزٸمنەن باستاپ, بايقالا باستادى. سوندىقتان بولار, عىلىمي ماقالالار جازۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتا باستادىم.وسى عىلىم جولىن جالعاستىرۋ ماقساتىندا استاناعا كەلٸپ,ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنە «زاڭتانۋ» ماماندىعى بويىنشا ماگيستراتۋرۋعا تٷستٸم, سوسىن ٶزٸمنٸڭ قالاۋىممەن وقۋدى دوكتورانتۋرادا جالعاستىرۋدى شەشتٸم. وقىپ جٷرگەن كەزٸمدە شەتەل ۋنيۆەرسيتەتتەرٸ مەن حالىقارالىق ۇيىمداردا كونفەرەنتسييالارعا قاتىسىپ, عىلىمي-زەرتتەۋ تەجٸريبەلەرٸنەن ٶتتٸم. ولاردىڭ ٸشٸندە, گازي ۋنيۆەرسيتەتٸ (تٷركييا), UBIS ۋنيۆەرسيتەتٸ (شۆەيتسارييا), تارتۋ ۋنيۆەرسيەتٸ (ەستونييا), بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ جەنەۆاداعى كەڭسەسٸ(شۆەيتسارييا), حالىقارالىق ەڭبەك جەنە دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمدارى (شۆەيتسارييا), جەنە ت.ب.
ٶتكەن جىلى «Phd دوكتورى» عىلىمي دەرەجەسٸن يەلەندٸم.
ماماندىعىڭىز «زاڭگەر». وسى سالانىڭ قوعام ٶمٸرٸندەگٸ رٶلٸ قانداي دەپ ويلايسىز? (ٶز پٸكٸرٸڭٸز) جالپى قازٸرگٸ زامانداعى زاڭگەرلەر قانداي پرينتسيپتە جۇمىس ٸستەۋلەرٸ كەرەك?
زاڭ –قوعامداعى ٶتە ٶزەكتٸ سالا. نەگٸزٸ زاڭتانۋ ٶتە ەرەكشە ورنى بار ماماندىق دەپ ويلايمىن. كٶپشٸلٸكەلٸمٸزدە زاڭگەرلەر كٶپ دەپ ايتىپ جاتادى, بٸراق, مەنٸڭ ويىمشا,ساپالى زاڭگەرلەر از. ەربٸر بولاشاق زاڭگەر ۋنيۆەرسيتتە وقىپ جٷرگەن كەزٸنەن-اق ساپالى جۇمىس ٸستەيمٸن دەپ الدىنا ماقسات قويۋ كەرەك. جان-جاقتى بولۋ كەرەك.
ٶيتكەنٸ زاڭگەر ماماندىعى تەك قانا زاڭدى وقۋمەن شەكتەلمەيدٸ, زاڭ قوعامدىق قاتىناستاردىڭ بارلىق سالالارىندا بار. سوندىقتان ەڭ باستىسى تەجٸريبەگە ارالاسۋ كەرەك.
جالپى زاڭدى بٸلۋ زاڭگەرلەرگە قاتىستى ەمەس, بەرٸمٸزگە قاتىستى. زاڭدى كەز-كەلگەن ماماندىق يەلەرٸ بٸلۋلەرٸ تيٸس. ەربٸر ادام ٶز قۇقىعىن قورعاۋ ٷشٸن زاڭنامالىق تۇرعىدا ساۋاتتى بولۋى كەرەك. بٸز قۇقىقتىق مەملەكەتتە تۇرعاندىقتان زاڭ سالاسىنىڭ قوعامداعى ورنى, دەڭگەيٸ جوعارى دەپ ويلايمىن. سوندىقتان وسى سالانىڭ قىر-سىرىن تانىپ كەلە جاتقان بولاشاق زاڭگەرلەرگە ٷنەمٸ جان-جاقتىلىق تانىتىپ, ٸزدەنٸستە بولۋعا كەڭەس بەرەمٸن.
بەلگٸلٸ زاڭگەرلەردەن كٸمدٸ ٷلگٸ تۇتاسىز? وسى سالاداعى ۇستازدارىڭىز جايلى ايتىپ بەرسەڭٸز.
ٷلگٸ تۇتاتىن ۇستازدارىم كٶپ. ولاردىڭ قاتارىندا ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە ماعان ساباق بەرگەن, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سۆەتلانا باقىتقىزى جاركەنوۆا, ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرادا وقىعان كەزدە عىلىمي جەتەكشٸم بولعان, قازاقستان مەن ورتا ازيياداعى العاشقى ەيەل – زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەڭلٸك نۇرعاليقىزى نۇرعاليەۆا, فاكۋلتەتٸمٸزدە جۇمىس جاساپ باستاعانىمدا جۇمىسبەرۋشٸ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, جاقسى تەلٸمگەر بولا بٸلگەن شولپان ۆالەرييقىزى تلەپينا سيياقتى ٷلكەن ٶمٸرگە جول سٸلتەگەن ۇستازدارىم بار. ولاردى مەن ٷلگٸ تۇتامىن. ەلٸ كٷنگە دەيٸن ولاردىڭ وقىعان دەرٸستەرٸ, ٶزەكتٸ كەڭەستەرٸ مەنٸڭ ەسٸمدە.
گۋزال, مەملەكەتتٸك قىزمەتكە كەلۋٸڭٸزگە نە سەبەپ بولدى? بٸرەۋلەر ايتىپ جاتادى, مەملەكەتتٸك قىزمەتتە نە ٸستەيمٸز, كٷنٸ-تٷنٸ جۇمىستان كٶز اشپايسىڭ, ەسەپ, قۇجات باستان اسادى-دەپ, بٸراق سٸز ٷشٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ ماڭىزدىلىعى قانداي?
بٸرنەشە جىل ۋنيۆەرسيتەتتە زاڭ فاكۋلتەتٸندە ساباق بەرٸپ, 2017 جىلدىڭ باسىندا دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸنٸڭ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸنە قىزمەتكە ورنالاستىم. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ باسقارماسىنىڭ باس ساراپشىسىمىن.
بۇرىندارى ۋنيۆەرسيتەتتە ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەنٸمدە ناقتى مەملەكەتتٸڭ دامۋىنا ٶز ٷلەسٸمدٸ قوسقىم كەلەدٸدەپ ويلاناتىنمىن. اراعا ۋاقىت سالىپ, بۇل ويىمدا جٷزەگە استى.
مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸ تاڭداۋىمنىڭ سەبەبٸ, مەنٸڭ ويىمشا, ەلٸمٸزدٸڭ كەز-كەلگەن ازاماتى تۋعان ەلدٸڭ دامۋىنا ٶزٸنٸڭ ايتارلىقتاي ٷلەسٸن قوسۋى تيٸس. الداعى ۋاقىتتا مەملەكەتتٸڭ گٷلدەنۋٸنە ٶز ٷلەسٸمدٸ قوسقىم كەلەدٸ.
ەرينە, بٸلٸم بەرۋ سالاسىدا مەملەكەتتٸك قىزمەت سالاسى دا ەل ٷشٸن ماڭىزدى باعىت بولىپ تابىلادى. جوعارى وقۋ ورنىندا عىلىمنىڭ دامۋىنا ٷلەس قوساتىن بولساق, مەملەكەتتٸك قىزمەتتە –مەملەكەتتٸك ماڭىزدى ٸس-شارالارعا تٸكەلەي اتسالىسامىز. مەملەكەتتٸك قىزمەت پەن جاۋاپكەرشٸلٸك ەگٸز ۇعىم. ادامدى جاقسى ٸستەرگە جەتەلەيتٸن جاۋاپكەرشٸلٸك دەپ بٸلەمٸن. ەربٸر ٸسكە جاۋاپتى قاراعاندا عانا بەلگٸلٸ بٸر نەتيجەگە قول جەتكٸزەمٸز. مٸنە مەملەكەتتٸك قىزمەتكە وسى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنە وتىرىپ كەلدٸم.
قازٸر مينيسترلٸكتٸڭ دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸندە قۇقىقتىق باعىتتا جۇمىس ٸستەيسٸز? مەملەكەتتٸك ورگانداعى جۇمىسىڭىز جايلى ايتىپ كەتسەڭٸز. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قانداي جوبالارمەن اينالىسىپ جاتىرسىز?
بٸز كوميتەتتٸڭ قىزمەتٸنە قاتىستى نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ جەنە ت.ب قۇقىقتىق قۇجاتتاردى ەزٸرلەيمٸز. باسقارمانىڭ قۇزىرەتٸنە قاتىستى جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸن قاراستىرامىز, سوت پروتسەستەرٸندە مەكەمەمٸزدٸڭ مٷددەلەرٸن قورعايمىز. سونداي-اق قازٸرگٸ ۋاقىتتا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە دٸني قىزمەت جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەر مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەزٸرلەۋ جۇمىستارىنا دا قاتىسىپ جاتىرمىز.
گۋزال, سٸزگە قوياتىن كەلەسٸ سۇراعىم, جۇمىسقا قاتىستى ەمەس, جالپى بوس ۋاقىتىڭىزدا نە ٸستەيسٸز? حوببيٸڭٸز بار ما?
قازٸر بوس ۋاقىتىمدا اعىلشىن تٸلٸن بٸلۋ دەڭگەيٸمدٸ جەتٸلدٸرۋدەمٸن. كلاسسيكالىق ەدەبيەتتەردٸ وقىعاندى ۇناتامىن. سونداي-اق بوس ۋاقىتىمدا عىلىمي ماقالالار جازامىن. شىنىمدى ايتسام, بوس ۋاقىتىم بولا بەرمەيدٸ(كٷلدٸ). بٸر سٶزبەن ايتقاندا, مەنٸڭ باستى حوببيٸم بٸلٸكتٸلٸگٸمدٸ شىڭداۋ.
الدا قانداي جوسپارلارىڭىز بار?
نەگٸزٸ قازاقتىڭ ەربٸر سٶزٸنٸڭ استىندا ٷلكەن مەن-ماعىنا جاتىر. «ەڭبەك ادامنىڭ كٶركٸ, ادام زاماننىڭ كٶركٸ»-دەيدٸ حالقىمىز.
سوندىقتان باستىسى ايانباي ەڭبەك ەتٸپ, ەردايىم العا قاراي ۇمتىلىستا بولۋ كەرەكپٸز. سوندا عانا پروگرەسس بولادى.
ٶزگە ەلدەردٸڭ تٸلٸن مەڭگەرٸپ, جان-جاقتى بولۋىمىز كەرەك. الداعى ۋاقىتتا ٶز سالامنىڭ بەلگٸلٸ بٸر مامانى بولعىم كەلەدٸ. ەرينە بولاشاقتا جوسپارلارىم, ارماندارىم كٶپ.سوندىقتان بەرٸ ۋاقىتتىڭ ەنشٸسٸندە دەپ ويلايمىن. ارمانعا جەتكٸزەتٸن ەڭبەك. وعان جەتۋ ٷشٸن ايانباي ەڭبەك ەتەمٸز. ەڭ باستىسى ولاردىڭ كٶبٸ ورىندالىپ كەلەدٸ.
– گۋزال, سۇحباتىڭىزعا راحمەت!
سۇحباتتاسقان, قۋاندىق تاناباس
