شىعىس قازاقستان ٶڭٸرٸندەگٸ ەكٸ ٸرٸ جوعارى وقۋ ورنى – د. سەرٸكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن سەرسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتٸ ەلٸمٸزدە عىلىم مەن يننوۆاتسييانى دامىتۋ جولىندا تىڭ باستامالارىمەن جەنە ناقتى جەتٸستٸكتەرٸمەن ەرەكشەلەنٸپ وتىر,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
بۇل وقۋ ورىندارىندا عىلىمعا بٶلٸنەتٸن قارجى كٶلەمٸ ارتىپ, جاس زەرتتەۋشٸلەرگە ارنالعان باعدارلامالار جٷزەگە اسىپ, حالىقارالىق جوبالارعا بەلسەندٸ قاتىسۋ ارقىلى عىلىمي ەلەۋەت جىل سايىن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸلۋدە.
شقتۋ – يننوۆاتسييالىق سەرپٸننٸڭ جاڭا ورتالىعى
د. سەرٸكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە (شقتۋ) عىلىم مەن يننوۆاتسييانى دامىتۋ بەلسەندٸ جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. سوڭعى ەكٸ جىلدا عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ ٷش ەسەگە ارتىپ, بٷگٸندە ۋنيۆەرسيتەت بيۋدجەتٸنٸڭ ٷشتەن بٸرٸن قۇرايدى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ۋنيۆەرسيتەت مەملەكەتتٸك باعدارلامالار, حالىقارالىق باستامالار جەنە كەسٸپورىنداردىڭ تاپسىرىسى بويىنشا جٷزەگە اسىرىلاتىن 250 جوبامەن جۇمىس ٸستەپ جاتىر. باسىم باعىتتارعا ەنەرگەتيكا, كٶلٸك, تسيفرلىق تەحنولوگييالار, ەكولوگييا, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن مەن مەديتسينا سالالارى كٸرەدٸ.
جاس عالىمداردى قولداۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. ولاردىڭ جوبالارىنىڭ سانى ەكٸ ەسەگە ارتتى. «جاس عالىم» باعدارلاماسى اياسىندا 32 عىلىمي زەرتتەۋ جٷزەگە اسىرىلۋدا. سونىمەن قاتار ەكٸ وقىتۋشى «جوو-نىڭ ٷزدٸك وقىتۋشىسى – 2024» بايقاۋىندا جەڭٸسكە جەتتٸ. ال 14 جاس عالىم جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە باعدارلاماسى ارقىلى ٶز باسپاناسىنا قول جەتكٸزدٸ.
2024 جىلدىڭ 1 قىركٷيەگٸنەن باستاپ قازاقستاننىڭ جەتٸ ۋنيۆەرسيتەتٸندە, سونىڭ ٸشٸندە شقتۋ-دا يندۋسترييالىق PhD دايىنداۋدىڭ پيلوتتىق باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى. بيىل تەحنيكالىق باعىتتار بويىنشا 15 مامان دوكتورانتۋراعا قابىلداندى.
"اراسىندا ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق (كۋرچاتوۆ قالاسى), «ٷمز» اق, «قازتسينك» جشس, ٶسكەمەن جەو سيياقتى ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸ بار. بۇل عىلىم مەن ٶندٸرٸستٸڭ ٶزارا بايلانىسىن كٷشەيتەدٸ", – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ەربول نۇرعاليەۆ.
ۋنيۆەرسيتەت ينجەنەرلٸك بٸلٸم بەرۋدٸڭ ۇلتتىق مودەلٸن ەزٸرلەدٸ, مۇندا ٶندٸرٸستٸك سەكتور باستى رٶل اتقارادى. كەسٸپورىندار عىلىمي زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋگە الاڭ ۇسىنادى, زەرتحانالارعا ينۆەستيتسييا قۇيادى, بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن قولدايدى. وسىلايشا ستۋدەنتتەر تەك تەورييالىق بٸلٸم الىپ قانا قويماي, زاماناۋي قۇرال-جابدىقپەن جۇمىس ٸستەۋ داعدىلارىن دا مەڭگەرەدٸ.
شقتۋ – ورتالىق ازيياداعى ينجەنەرلٸك بٸلٸم بەرۋدٸ رەفورمالاۋ جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق باستامانىڭ قاتىسۋشىسى. وسى جوبانىڭ اياسىندا EKTU CDIO Fab Lab شەبەرحاناسى قۇرىلىپ, ستۋدەنتتەر ينجەنەرلٸك شەشٸمدەر ەزٸرلەپ جاتىر.
"ۋنيۆەرسيتەت عىلىمي ورتالىقتار مەن كەسٸپورىندارمەن بٸرلەسٸپ مەديتسينالىق يننوۆاتسييالىق كلاستەر قۇرۋدا. مۇندا تراۆماتولوگييا جەنە ورتوپەديياعا ارنالعان بيوٷيلەسٸمدٸ يمپلانتتار, ونكولوگييالىق ناۋقاستارعا ارنالعان جەكە يمپلانتتار مەن ولاردى ورناتۋعا ارنالعان قۇرالدار بويىنشا زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلەدٸ", – دەيدٸ ەربول نۇرعاليەۆ.
2017 جىلدان بەرٸ شقتۋ-داعى 750 م² اۋماقتا عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك كەشەن جۇمىس ٸستەيدٸ, ول 148 تەحنيكامەن جابدىقتالعان. 20-دان استام تيتان يمپلانت تٷرٸن ٶندٸرۋ تەحنولوگييالارى ەزٸرلەنٸپ, ماماندار ولارمەن جۇمىس ٸستەۋگە ٷيرەتٸلدٸ.
ۇلتتىق تراۆماتولوگييا جەنە ورتوپەدييا ورتالىعىمەن بٸرلەسە وتىرىپ, التى تٷرلٸ يمپلانت تٷرٸ ەزٸرلەندٸ. قازٸرگٸ كەزدە 91 وتا جاسالىپ, ونىڭ ٸشٸندە 25 ومىرتقاارالىق كەيدج جەنە 20 جامباس پلاستيناسى ورناتىلعان. تاعى تٶرت جاڭا ٶنٸم كلينيكالىق سىناقتان ٶتۋدە.
قازاقستاننىڭ ونكولوگييا جەنە راديولوگييا ينستيتۋتىمەن بٸرگە ونكولوگييالىق ناۋقاستاردى ەمدەۋگە ارنالعان تيتان ۇنتاعىنان جاسالعان جەكە يمپلانتتار ەزٸرلەنۋدە. سونىمەن قاتار ولاردى ورناتۋعا ارنالعان قۇرالداردى جاساۋ بويىنشا دا جۇمىس باستالدى.
"شقتۋ حالىقارالىق باستامالارعا بەلسەندٸ قاتىسۋدا. ۋنيۆەرسيتەت تۇراقتى دامۋ بويىنشا بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن ەزٸرلەۋگە باعىتتالعان CirculEC جوباسىن ٷيلەستٸرەدٸ. بۇل جوباعا ورتالىق ازييا مەن ەۋروپانىڭ 15 قاتىسۋشىسى تارتىلعان", – دەدٸ ەربول نۇرعاليەۆ.
ٶتكەن جىلى ۋنيۆەرسيتەت پورتۋ پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتى جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن Edu-Fusion Network for Sustainable Growth جوباسىن جەڭٸپ الدى. سونداي-اق شقتۋ ورتالىق ازيياداعى كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋعا باعىتتالعان PECA باعدارلاماسىنا قاتىسۋدا.
وسى جىلى تەجٸكستانمەن بٸرلەسٸپ ۋنيۆەرسيتەتتٸك زەرتتەۋلەردٸ ٸلگەرٸلەتۋ جوباسى باستالماق. سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت B5+1 پلاتفورماسى اياسىندا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان ورتالىق ازييا ٸسكەرلٸك ۇيىمىن قۇرۋعا ارنالعان زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ٷيلەستٸرۋشٸسٸ اتاندى. بۇل جوبا تاشكەنتتەگٸ ۆەستمينستەر حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتٸمەن جەنە حالىقارالىق جەكە كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ ورتالىعىمەن (CIPE) بٸرلەسٸپ جٷزەگە اسىرىلۋدا.
Amanzholov University – عىلىم مەن جاڭاشىلدىقتىڭ ورداسى
سەرسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتٸ جاس عالىمداردى قولداۋدا ەلٸمٸزدەگٸ ٷزدٸك بٸلٸم وردالارىنىڭ قاتارىندا. ەل پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىمدى دامىتۋدى – مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە اتاپ ٶتٸپ, جاس زەرتتەۋشٸلەرگە جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتۋ تۋرالى ناقتى تاپسىرمالار بەرگەن بولاتىن. بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار نەتيجەلٸ ەكەنٸن ۋنيۆەرسيتەت تەجٸريبەسٸنەن كٶرۋگە بولادى.
2023 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ مەن «وتباسى بانك» اق بٸرلەسٸپ جاس عالىمداردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان تۇرعىن ٷي باعدارلاماسىن ٸسكە قوستى. باعدارلاماعا عىلىمي نەمەسە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەتپەن اينالىساتىن, ماگيستر دەرەجەسٸ بار, عىلىمي-زەرتتەۋ سالاسىندا كەمٸندە 3 جىل ەڭبەك ٶتٸلٸ بار جەنە تۇرعىن ٷيگە مۇقتاج جاس عالىمدار قاتىسا الادى.
2023-2024 جىلدارى اتالعان باعدارلامانىڭ ارقاسىندا Amanzholov University-دٸڭ بٸرقاتار عالىمدارى – نۇرتٶلەۋ ماعازوۆ, مەرۋەرت مەۋلەت, ديدار سەيٸتجان, پەراسىل جانيمحان جەنە ەسەل جىلقاشينوۆا ٶز پەتەرلەرٸنە قول جەتكٸزدٸ. ال 2025 جىلعا 12-دەن استام ٶتٸنٸش بەرٸلگەن.
"ۋنيۆەرسيتەت عىلىمي جوبالار مەن باعدارلامالار بويىنشا گرانتتىق قارجىلاندىرۋ كونكۋرستارىنا بەلسەندٸ قاتىسىپ كەلەدٸ. 2018 جىلدان باستاپ 2024 جىلعا دەيٸن عىلىمي جوبالار سانى 5-تەن 164-كە دەيٸن ارتقان. عىلىمعا بٶلٸنگەن قارجى كٶلەمٸ 110 ملن تەڭگەدەن 4,2 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ. 2024-2026 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامالىق-ماقساتتى قارجىلاندىرۋ اياسىندا ەكٸ جوبا جەڭٸپ الىنىپ, 656 ملن تەڭگە كٶلەمٸندە قولداۋ كٶرسەتٸلدٸ", – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ەربول نۇرعاليەۆ.
2023 جىلى كوممەرتسييالاندىرۋعا باعىتتالعان عىلىمي جوبالار بويىنشا ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى 438,4 ملن تەڭگە كٶلەمٸندە قارجىلاندىرۋ ۇتىپ الدى. ونىڭ ٸشٸندە ەرەكشە اتاپ ٶتۋگە بولاتىن جوبا – دوسىم ەربولاتۇلى جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن «ارنايى بٸلٸم بەرۋدٸ قاجەت ەتەتٸن بالالارعا پسيحولوگييالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋ كٶرسەتۋ بويىنشا قۇزىرەت ورتالىعى». بۇل ورتالىق تٷرلٸ تەحنيكالىق قۇرالدار مەن ەدٸستەمەلەر ارقىلى ەرەكشە بالالاردىڭ دامۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.
سونداي-اق تٸلەك قۋانىشبەكوۆ باسشىلىق ەتەتٸن جوبا – سۋ رەسۋرستارىن تازارتۋعا ارنالعان كومپوزيتتٸك سٷزگٸ ماتەريالدارىن ٶندٸرۋ تەحنولوگيياسىن كوممەرتسييالاندىرۋ – ەلٸمٸزدەگٸ جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ ەكولوگييالىق مەسەلەلەرگە جاۋاپ بەرەتٸن ماڭىزى زور باستاما.
"بىلتىر جاس عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرٸن جٷزەگە اسىرۋعا ارنالعان عىلىمي جابدىقتار ساتىپ الۋعا 462,74 ملن تەڭگە بٶلٸندٸ. ۋنيۆەرسيتەتتە 8D015 جەنە 8D053 باعىتتارى بويىنشا ەكٸ ديسسەرتاتسييالىق كەڭەس جۇمىس ٸستەيدٸ. دوكتورانتتار سانى 7-دەن 135-كە دەيٸن ارتتى. 8D053 باعىتى بويىنشا 7 جاس زەرتتەۋشٸ PhD دەرەجەسٸن قورعاپ شىقتى. Amanzholov University-دە جاس زەرتتەۋشٸلەردٸ ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا بٸرقاتار كونكۋرستار ٶتكٸزٸلەدٸ. ولار – ستۋدەنتتەردٸڭ عىلىمي-زەرتتەۋ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ج. ۋەليەۆ اتىنداعى ستيپەندييا, بەلسەندٸ جاس زەرتتەۋشٸلەردٸ قولداۋعا ارنالعان «ٷزدٸك جاس عالىم» بايقاۋى,. «Start Up Amanzholov University» كەسٸپكەرلٸك داعدىلاردى دامىتۋ جەنە جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ الاڭى, ستۋدەنتتەردٸڭ عىلىمي ٸزدەنٸسٸن قولدايتىن «ٷزدٸك ستۋدەنت», «ٷزدٸك ستۋدەنتتٸك عىلىمي ٷيٸرمە» سيياقتى بايقاۋلار, – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى.
سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى جىل سايىن عىلىمي ٸسساپارلارعا, وليمپيادالارعا, جارىستارعا جەنە كونفەرەنتسييالارعا 30 ملن تەڭگە كٶلەمٸندە قارجى بٶلەدٸ. جاس عالىمدار «جاس عالىم» جوباسى اياسىندا عىلىمي جوبالاردى جٷزەگە اسىرىپ, 10 جاس زەرتتەۋشٸ گرانت يەگەرٸ اتاندى.
2024 جىلى ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ 5 جاس عالىمى «جوو ٷزدٸك وقىتۋشىسى» اتانسا, 45 جاس مامان Erasmus+, «بولاشاق» جەنە باسقا دا حالىقارالىق باعدارلامالار ارقىلى شەتەلدٸك تاعىلىمدامالاردان ٶتتٸ.
سەرسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتٸ جاس عالىمدارعا عىلىمي جەنە ماتەريالدىق قولداۋدى جٷيەلٸ تٷردە جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنىڭ ستراتەگييالىق باعىتى – عىلىمدى دامىتۋ ارقىلى ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعىن قالىپتاستىرۋ. جاس زەرتتەۋشٸلەرگە جاسالىپ وتىرعان وسىنداي جان-جاقتى قولداۋ – عىلىم كٶكجيەگٸن كەڭەيتەتٸن جارقىن جول.
