اقش-تىڭ نيۋ-دجەرسي قالاسىندا تۇراتىن امەريكالىق جازۋشى دجۋديت لينبەرگتەن ٶتكەندە ونىڭ «اقمارال» اتتى رومانى جٶنٸندە سۇحبات العان ەدٸم. سۇحباتىندا ول كٶشپەلٸلەردٸڭ مەدەنيەتٸنە قىزىعاتىنىن, مٷمكٸن بولسا سوعان قاتىستى قازاق قالامگەرلەرٸنٸڭ شىعارمالارىن وقىعىسى كەلەتٸنٸن ايتىپ ەدٸ.
ٸزٸن سۋىتپاي مەن وعان تالانتتى اقىن ەربول الشىنبايدىڭ «جىلقى عانا جالعانداعى سەرٸگٸم» اتتى توپتاما ٶلەڭدەرٸن اعىلشىن تٸلٸنە جولما-جول اۋدارىپ جٸبەردٸم. مۇنداعى سەبەپ, ەربول الشىنبايدىڭ اتالعان توپتاماسى كٶشپەلٸ قازاقتىڭ ادامنان زييات جانۋاردىڭ سىر-سيپاتى, بٸزدٸڭ حالقىمىزدىڭ ونى قالاي باعالايتىنى جاقسى بەرٸلگەن. بىلايشا اتيقاندا, بۇل توپتامادا تۇتاس تۇران دالاسىن دٷبٸرلەتكەن تۇلپارلاردىڭ ٸزٸ ايقىن بٸلٸنەدٸ. ال وسى توپتامانى سوناۋ نيۋ-دجەرسيدە وقىعان جازۋشى دجۋديت لينبەرگ ٶز ەسەرٸن بٶلٸستٸ.
دجۋديت لينبەرگ, جازۋشى:
– ماعان وسى بٸر ەرەكشە توپتاما ٶلەڭدەردٸ جٸبەرگەنٸڭٸز ٷشٸن راقمەت. ەر بٶلٸمٸنەن مەن دالا تىنىسىن, ونىڭ قۋاتىن سەزٸنە الدىم. دالادا ٶسكەن شۋ اساۋ پىراقتار مەن ونى جىرلاعان اقىننىڭ قارىم-قاتىناسى ماعان تەك جەكە بايلانىس قانا ەمەس, سونىمەن قاتار كٶشپەندٸ ٶمٸر سالتى مەن ۇمىت بولعان دەستٷرلەردٸڭ مەتافوراسى رەتٸندە كٶرٸندٸ. ٶلەڭدە بەرەلدەگٸ جىلقى قورىمدارىنىڭ بەينەسٸ مەن «داۋىل مەن ۋاقىت مٷجٸپ تاستاعان ەجەلگٸ مولالار, ۇمىت بولعان زيراتتار توپىراققا اينالىپ بارادى» دەگەن جولدار بۇل دەستٷرلەردٸڭ ٶتكەن شاقتا تەرەڭ كٶمٸلٸپ قالعانىن كٶرسەتەدٸ.
الايدا, ٶلەڭنٸڭ كەيٸنگٸ بٶلٸگٸندە اقىن ونى جەكە ەستەلٸك رەتٸندە بەينەلەيدٸ – بالا كەزٸنەن جىلقىلاردىڭ ورتاسىندا ٶسكەن جاس بالا (كٶز الدىمدا كٸل ساندال ارعىماق...) ٶزٸنٸڭ بالا كەزدەگٸ بەسٸرەسٸ قارا تاي بولعانىن ەسكە الادى. تٸپتٸ اقىن ونىمەن ەرەكشە بايلانىستا بولعان دەسەك تە بولادى. بٸراق اقىرى زامان تالابىنا ساي بٸلٸم الۋ ٷشٸن قالاعا كەتۋگە مەجبٷر بولىپ, سول سٷيٸكتٸ دەستٷرلەرٸن ارتتا قالدىرادى. بۇل سەتتٸ «قۇلىننان ٶسكەن قارا تاي, جول جوعىن ارتتا بٸلدٸڭ بە?» دەپ سۋرەتتەيدٸ. بۇل جەكە ەستەلٸك بالا ساناسىنا تەرەڭ سٸڭٸپ قالعانداي, بۇل بٷكٸل ەل مەن مەدەنيەت ٷشٸن دە ۇمىتىلماس بەلگٸ ٸسپەتتەس. بٸز بەرٸمٸز زاماناۋي ەلەمدە ٶمٸر سٷرۋگە بەيٸمدەلۋگە مەجبٷر بولساق تا, ٶتكەننٸڭ رۋحى ەلٸ دە بٸزبەن بٸرگە ٸلەسٸپ كەلەدٸ.
شىندىعىندا, بۇل جىرلاردىڭ ٶن بويىندا تەك سول بٸر قارا تايدىڭ سوانۋ الىس بالالىق شاقتا قالۋى عانا ەمەس. مەنٸڭ ويىمشا, «جىلقىنىڭ قۋ باسى تۋرالى جىر» دەپ اتالاتىن بٶلٸم ٶتكەن دەستٷرلەردٸڭ جوعالۋى مەن ٷزٸلۋٸن بەينەلەپ تۇر. بٸلسەك, بۇل ٶلەڭ تەك اۆتوردىڭ ەكەسٸنٸڭ اسىنا سويىلعان جىلقى تۋرالى عانا ەمەس. دۇرىس تٷسٸنگەن شىعارمىن دەپ ويلايمىن. ٶتكەنگە دەگەن ساعىنىش پەن قايعى سوڭعى بٶلٸمگە دەيٸن قۋاتتى تٷردە جالعاسادى. اقىن جىرىندا بەينەلەگەن «جىلقىنىڭ ورالۋى» ماعان بارلىق قاسٸرەت پەن كٷيرەۋگە قاراماستان, كٶك اسپان (سونىمەن بٸرگە بۇل دەستٷرلٸ تەڭٸر ۇعىمىنا دا سٸلتەمە بولار) قايتا ورالادى دەگەندٸ بٸلدٸرەتٸندەي پايىم مەن تٷسٸنٸك پايدا بولدى. جىلقىلار – كٶشپەندٸ ٶمٸردٸڭ, تەرەڭ تامىرلى دەستٷرلەردٸڭ رۋحى – قايتا ورالىپ, ٶلەڭنٸڭ سوڭعى جولىندا ايتىلعانداي (تٶڭكەرٸلەر تٷننەن بەرۋ تۇلپارلار), «جەر استىنان قازىلىپ الىناتىن» قىمبات قازىناعا اينالادى.
بۇل - شىنىمەن دە عاجايىپ ٶلەڭ توپتاماسى. الىس امەريكادا, سوناۋ نيۋ-دجەرسيدە وسى جىرلاردىڭ جولما-جول اۋدارماسىن وقىپ, ٶز ەسەرٸمدٸ بٶلٸستٸم. مەنٸ تانتٸ ەتكەن بۇل ٶلەڭدەردٸڭ تٷپنۇسقا تٸلٸندە ودان دا ەسەرلٸ ەكەنٸن ەلەستەتٸپ وتىرمىن.
دٷيسەنەلٸ ەلٸماقىن
