وليمپيادا ويىندارىندا اراعا 8 جىل سالىپ, قازاق بالاسى كٷمٸس مەدال ەنشٸلەدٸ. بەيجٸڭدەگٸ اسحات جٸتكەەۆ اعاسىنىڭ جەتٸستٸگٸن بۇل جولى ەلدوس سمەتوۆ قايتالادى.
ەلدوستىڭ وليمپيادا ويىندارىنىڭ تۇعىرىنان كٶرٸنۋٸ زاڭدى شىعار. 23 جاستاعى سپورتشى وليمپياداعا دەيٸن بارلىق سايىستاردا ولجا سالىپ, ٶزٸنٸڭ ەلەۋەتتٸ سپورتشى ەكەنٸن دەلەلدەپ كەلدٸ.
قۇلاننان شىققان قۇلاگەر
ەلدوس سمەتوۆ – 1992 جىلى جامبىل وبلىسى, قۇلان اۋدانىندا دٷنيەگە كەلگەن. بۇل ٶڭٸردە كەزٸندە ەلەمگە تانىمال بولعان اعايىندى ۆلاديمير مەن ۆيتاليي كليچكولار تۋىپ-ٶسكەن. ٶزٸمٸزدٸڭ ەرماحان ىبىرايىموۆ, يسلام بايرامۋكوۆ, اقجٷرەك تاڭاتاروۆتار تۋىپ ٶسكەن. وسىنداي قاسيەتتٸ جەردە دٷنيەگە ەسٸگٸن اشقان ەلدوستىڭ وسال بولۋى مٷمكٸن ەمەس ەدٸ.
العاش كٷرەس زالىنا باقبەرگەن جەنە جاندوس اعالارىمەن بٸرگە ەرٸپ بارادى. بۇل كەزدە ونىڭ جاسى بار-جوعى بەستە ەدٸ. سوعان قاراماستان ٷلكەندەردٸڭ جاساعان جاتتىعۋىن اينا-قاتەسٸز جاساپ, باپكەرلەردٸڭ كٶزٸنە تٷسەدٸ. باپكەر احمەت جۇماعۇلوۆ بالا ەلدوستىڭ بويىنداعى تالانتتى بايقايدى. كەيٸننەن كٷرەستٸ جالعاستىرعان باقبەرگەن مەن جاندوس ەمەس, ەلدوس بولدى. بولاشاق ەلەم چەمپيونىنىڭ سپورتتاعى قادامى وسىلايشا باستالىپ ەدٸ.
قازاقتىڭ دەستٷرلٸ ەندەرٸن جاقسى كٶرەدٸ
ەلدوستىڭ سپورتتاعى جەتٸستٸگٸ سپورت جانكٷيەرلەرٸنە جاقسى تانىس. ال ونىڭ مۋزىكادان دا قۇرالاقان ەمەس ەكەنٸن ەشكٸم بٸلە بەرمەيدٸ. وسى ۋاقىتقا دەيٸن كٶپتەگەن ەن بايقاۋلارىنا قاتىسقان. ٶزٸنٸڭ ايتۋىنشا, قازاقتىڭ دەستٷرلٸ ەندەرٸن جاقسى كٶرەدٸ ەكەن. ونى جاقسى تانيتىندار ەلدوستىڭ داۋىسى زور ەكەنٸن تامسانىپ ايتادى. جالپى, سمەتوۆتەر ەۋلەتٸ ٶنەرگە جاقىن كٶرٸنەدٸ. اعاسى باقبەرگەن دە بٸر كٸسٸدەي داۋىسى بار ەنشٸ دەيدٸ.
ماروككوداعى التىنى – جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ باستاۋى
ەلدوسقا ٶسۋ ٷشٸن استانا نەمەسە الماتىداعى سپورت مەكتەپتەرٸنٸڭ بٸرٸنە وقۋعا تٷسۋگە تۋرا كەلەدٸ. ەۋەلٸ استاناداعى قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتىندا ەكٸ جىل تەلٸم الدى. بٸراق ول كەزدە نەتيجەسٸ اسا مەز بولمادى. جەكە باپكەرٸ احمەت جۇماعۇلوۆ الماتىعا اۋىسۋعا كەڭەس بەرەدٸ. سمەتوۆ باپكەرٸنٸڭ اقىلىن تىنداپ, بۇل ۇسىنىسقا كەلٸسەدٸ. الاتاۋ باۋرايىندا كەركەن احمەتوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان سپورت مەكتەبٸندە عالىمجان جىلكەلديەۆتٸڭ قولاستىندا جاتتىعادى. بٸرنەشە جىل بويى تٸپتٸ رەسپۋبليكالىق چەمپيوناتتى ۇتا الماي جٷرگەن بالانىڭ باعى جانا باستايدى. عالىمجان اعاسى ەكەۋٸ بۇرىن-سوندى قازاق بالۋاندارىنىڭ قولىنان كەلمەگەن جەتٸستٸكتەرگە قول جەتكٸزەدٸ. الدىمەن 2010 جىلى ماروككودا ٶتكەن جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىنداعى ەلەم چەمپيوناتىندا توپ جارادى. كەلەسٸ جىلى ەبۋ-دابيدە جاستار اراسىنداعى ەلەم بٸرٸنشٸلٸگٸندە جٷلدەگە ٸلٸگەدٸ.
ۇلتتىق قۇراماعا ەرمەك يمامبەكوۆ باس باپكەر بولىپ تاعايىندالعان سوڭ, سمەتوۆكە قۇراما ەسٸگٸ اشىلادى. جيٸ-جيٸ مەرتەبەلٸ حالىقارالىق جارىستارعا قاتىسا باستايدى. ەۋروپا اشىق كۋبوگٸ, گران-پري جارىستارى, گراند-سلام تۋرنيرلەرٸندە جٷلدەگە ٸلٸگٸپ جٷردٸ.
«ول ۋەدەسٸندە تۇردى»
2014 جىلى ينچحوندا ٶتكەن جازعى ازييا ويىندارىنا ەلدوسپەن بٸرگە باردىق. بۇعان دەيٸن دزيۋدوشىلارىمىز ازييا ويىندارىندا تالاي رەت جٷلدەگە ٸلٸككەن ەدٸ. الايدا, چەمپيون بولۋ باقىتى ەشكٸمگە بۇيىرماپتى. سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ سمەتوۆتٸڭ ماڭدايىنا جازىلعان ەكەن.
جەرەبە بويىنشا 1/8 فينالدا تەجٸكستاندىق كاباتۋللو امينوۆپەن كەزدەستٸ. بۇل جەردە تەجٸك بالۋانى جەرلەسٸمٸزگە قارسى قاۋقار كٶرسەتە المادى. شيرەك فينالدا سمەتوۆ گونكونگتەن كەلگەن يۋ كين تينگتٸ تازا جەڭدٸ. الدىمەن تٶرەشٸ بازاري, ودان سوڭ يپپوندى كٶرسەتتٸ. ەسەپ 110:0 بولدى. فينالعا بەرٸلەتٸن جولدامانى دزيۋدونىڭ وتانى سانالاتىن جاپونييا ٶكٸلٸمەن ساراپقا سالدى. الايدا تورۋ شيشيمەدە قازاق سپورتشىسىنىڭ مىقتىلىعىن مويىندادى.
ال فينالدىڭ جٶنٸ بٶلەك بولدى. قارسىلاسى – بولدبااتار گانبات. زال تولى موڭعول جانكٷيەرلەرٸ. بٸر اي بۇرىن چەليابٸدە ەلەم چەمپيونى اتانعان گانباتتىڭ اتاعى جەر جارىپ تۇرعان كەز ەدٸ. 60 كەلٸدە بٸرازىن جايپاپ جٷرگەن ەككٸ بالۋان. بٸراق قازاقتىڭ ەلدوسى ينچحونداعى التىننىڭ يەسٸ كٸم بولاتىنىن فينالدا دەلەلدەدٸ. سمەتوۆ تاتاميگە شىققاننان-اق ونىڭ كٶزٸنەن وت-جالىندى بايقادىق. جەڭٸسكە دەگەن جٸگەرٸ بولدى. سول ماقساتىنا جەتتٸ. 20 سەكۋند بويى موڭعولدى تىرپ ەتكٸزبەي ۇستاعان جەرلەسٸمٸز ازييا چەمپيونى اتاندى.
فينالدان كەيٸن جەكە باپكەرٸ عالىمجان جىلقىشيەۆپەن تٸلدەستٸك. «بولدبااتار گانباتپەن بۇرىن كەزدەستٸ مە?»دەگەن ساۋال تاستادىم.
«گامبات ەكەۋٸ العاش رەت تٷمەن جەرٸندە بەلدەسكەن ەدٸ. سول جولى موڭعول ۇتىپ كەتتٸ. ول كەزدە ەلدوستىڭ سالماعى, كٷشٸ بەرٸ-بەرٸ ازداۋ بولدى. گامباتپەن تاعى كەزدەسۋٸمٸز مٷمكٸن ەكەنٸن بٸلٸپ, قوسىمشا جاتتىعۋلار جاساپ, تاكتيكالىق تۇرعىدان دايىندىق جٷرگٸزدٸك. ەسٸرەسە, قولىنا كٶپ كٷش جينادى. ٶزٸ دە جەڭٸسكە جەتەتٸنە سەنٸمدٸ بولدى. «اعا وسى جولى چەمپيون بولامىن. قازاقتىڭ تۋىن جەلبٸرەتٸپ, ەنۇرانىن ورىنداتامىن», – دەپ سٶز بەرٸپ ەدٸ. سول ۋەدەسٸندە تۇردى», – دەيدٸ جەكە باپكەرٸ.
دزيۋدو كٷرەسٸنەن قازاقتان شىققان تۇڭعىش ەلەم چەمپيونى
ال بىلتىر تۇڭعىش رەت استانا تٶرٸندە ٶتكەن (24-30 تامىز, 2015) ەلەم چەمپيوناتىندا توپ جاردى. جارىستىڭ العاشقى كٷنٸندە-اق ەكٸ وعلانىمىز فينالدا ٶنەر كٶرسەتٸپ, بٸر التىن, بٸر كٷمٸستٸ ولجالاعان بولاتىن. ەلدوس العاشقى اينالىمدا فينلياندييالىق دزيۋدوشى يۋحە رەينۆالدى شيدو ارقىلى جەڭدٸ. ودان كەيٸن ساۋد ارابيياسىنىڭ بالۋانى ماجراچي ەيسانى جارىستان ىعىستىردى. ٷشٸنشٸ اينالىمدا مەكسيكالىق كاستيللو نابوردىڭ وسال تۇسىن تاپتى. شيرەك فينالدا ديوربەك ۋروزباەۆتى قاپى قالدىردى. جارتىلاي فينالدا وسىعان دەيٸن الىنباس قامال بولىپ كەلگەن جاپون شيشيمە تورۋدى اۋىرتۋ ەدٸسٸمەن ۇتتى. دەل وسى تورۋدان ەلدوس ازييا چەمپيوناتىندا جەڭٸلگەن ەدٸ. بۇل جولى سول كەتكەن ەسەنٸڭ قارىمتاسىن قايتاردى.
ال فينالدا ونى باسقا ەمەس, قازاقستاندىق رۋستام ىبراەۆ كٷتٸپ تۇردى. اقتٶبە ٶڭٸرٸنٸڭ تۋماسى دا فينالعا دەيٸن تالاي مىقتىنى ٷيٸنە قايتارعان ەدٸ. ەسٸرەسە 1/8 فينالدا اتاقتى گرۋزين بالۋانى, ەلەم چەمپيوناتىنىڭ جٷلدەگەرٸ گرۋزييالىق اميران پاپيناشۆيلي جارتىلاي فينالدا بىلتىرعى ەلەم چەمپيونى موڭعولدىڭ باعىنا تۋعان گانبات بولدبااتاردى جەڭۋٸمەن جانكٷيەرلەردٸڭ ماحابباتىنا بٶلەندٸ. فينالدا ەكەۋٸ دە ساق قيمىلدادى. تەك سەل بەسەڭدٸك تانىتقان ٷشٸن رۋستامعا تٶرەشٸ شيدو بەردٸ. وسىنىڭ ارقاسىندا ەلدوس سمەتوۆ دزيۋدو كٷرەسٸنەن قازاقتان شىققان تۇڭعىش ەلەم چەمپيونى اتاندى!
تاشكەنتتەگٸ تاريحي جەڭٸس
كٶكتەمدە ٶزبەكستان استاناسى تاشكەنتتە ازييا چەمپيونى اتانىپ, قورجىنىن تاعى بٸر التىنمەن تولىقتىرعان بولاتىن. ەلدوس العاشقى كەزدەسۋدە ۆەتنامدىق تونگ نحات حيۋننان باسىم تٷسسە, شيرەك فينالدا وڭتٷستٸككورەيالىق چان يون كيمدٸ ۇتتى. ال جارتىلاي فينالدا جاپونييا وسيما يۋمانى يپپونعا تٷسٸردٸ. فينالدا تاتامي يەسٸ ٶزبەك ديوربەك وروزباەۆتى اۋىرتۋ ەدٸسٸمەن سان سوقتىرىپ كەتتٸ.
فينالدىق كەزدەسۋ اسا تارتىستى ٶتتٸ. قارسىلاسى ٶزبەكتٸڭ ٶتە تالانتتى بالۋانى ديوربەك وروزباەۆ بولدى. ەكەۋٸ بۇعان دەيٸن ٷش رەت كەزدەسكەن. سوڭعى رەت استاناداعى ەلەم چەمپيوناتىنىڭ شيرەك فينالىندا. بارلىعىندا جەرلەسٸمٸزدٸڭ جولى بولعان. ديوربەك ٶز جەرٸندە ٶتٸپ جاتقان چەمپيوناتتا نامىستى قولدان بەرمەۋگە تىرىستى. ونىڭ ٷستٸنە ٶزبەك جانكٷيەرلەرٸنٸڭ دە قولداۋى ەرەكشە بولدى. تٶرەشٸ ەلدوسقا سىلبىر كٷرەسكەنٸ ٷشٸن قاتارىنان ٷش شيدو بەردٸ. ديوربەك جەڭٸسكە دەگەن مٷمكٸندٸگٸ جوعارى بولىپ تۇرعان. بٸراق سمەتوۆ سوڭعى مينۋتتاردا قارسىلاستىڭ وسال تۇسىن تاۋىپ كەتتٸ. ٶزٸنٸڭ وڭ جامباسىنا كەلەتٸن اۋىرتۋ ەدٸسٸمەن قارسىلاسىنان جەڭٸستٸ جۇلىپ الدى.
ريوداعى كٷمٸس
الدىمەن ليۆييادان كەلگەن ەلكابيسا موحامەد ەلحاديدى جەڭدٸ. ودان كەيٸن بريتاندىق بالۋان ەشلي ماككەنزيدٸ قاپى قالدىردى. سوسىن ٶزٸنە جاقسى تانىس ٶزبەك دزيۋدوشىسى ديوربەك ۋرازباەۆتى ۇتتى. ال جارتىلاي فينالدا ەزٸربايجاندىق ورحان سافاروۆتان باسىم تٷستٸ. فينالدا رەسەيلٸك بەسلان مۋدرانوۆپەن جولىقتى. فينالدىق بەلدەسۋ اسا تارتىستى ٶتتٸ. ەكەۋٸ سوڭىنا دەيٸن بٸر-بٸر الدىرمادى. تەك سوڭعى سەتتە قارسىلاسىن اياعىن بەرٸپ قويعان جەرلەسٸمٸز يپپونعا تٷسٸپ قالدى. نەتيجەسٸندە وليمپيادا ويىندارىنىڭ كٷمٸس جٷلدەگەرٸ اتاندى.
«بٸز التىن يەلەنەمٸز دەپ ويلادىق. ەلدوسقا سونداي ماقسات قويعان بولاتىنبىز. بٸراق ەكٸنشٸ بولدىق, ەلٸمٸزدٸ قۋانتتىق. مەنٸڭ ويىمشا, فينالعا شىققانىمىزدى ەستٸپ, بەرٸمٸز قۋانىپ, اقتىق سايىستا ەلدوس ەموتسيياسىن ۇستاي المادى», - دەدٸ ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرٸ ەرمەك يمامبەكوۆ «حابار» اگەنتتٸگٸنە بەرگەن سۇحباتىندا.
توكيودا كٷمٸس جٷلدەنٸ التىنعا اينالدىرۋعا بار كٷشٸمدٸ سالامىن
«اقتىق سىنعا دەيٸنگٸ بەلدەسۋلەرٸم قيىن بولدى. بٸراق, ٶزٸمنٸڭ قالاي جەڭٸسكە جەتكەنٸمدٸ تٷسٸنبەدٸم. بارلىعى اللانىڭ قالاۋىمەن بولدى. ريو جەرٸندە كٶڭٸل-كٷيٸم كەرەمەت. كٷمٸس جٷلدەگە دە شٷكٸرلٸك. ەشقانداي ٶكٸنٸش جوق. بۇل سايىس ماعان ٷلكەن ساباق بولدى. بۇيىرسا, كەلەسٸ وليمپيادا ويىندارىندا وسى كٷمٸس جٷلدەنٸ التىنعا اينالدىرۋعا بار كٷشٸمدٸ سالامىن. ماڭىزدىسى نيەت پەن سەنٸم بار. حالقىم ٷشٸن, جانكٷيەرلەرٸم ٷشٸن ايانباي ەڭبەك ەتۋگە دايىنمىن», - دەدٸ ەلەم چەمپيونى.
بەك تٶلەۋوۆ, "Baq.kz"
