ەكونوميست ساراپشى جانكەلدٸ شىمشىقوۆ قازٸرگٸ تٶتەنشە جاعدايدىڭ ەكونوميكالىق سالدارى قانداي بولاتىنىن ايتتى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, سۋ اپاتى ادام شىعىنان باستاپ ماتەريالدىق شىعىنعا دەيٸن ۇشىراتىپ وتىر.
"ەڭ بٸرٸنشٸ كەزەكتە ادام شىعىنى. ونعا تارتا شىعىن بولدى. ەكٸنشٸ جانۋارلار دٷنيەسٸنەن تٶرت-تٷلٸك مال كٶپ شىعىن بولدى. ەڭ بٸرٸنشٸ كەزەكتە جىلقى مالى كٶپ قىرىلدى. ٸرٸ قارا مال كەتتٸ, ۇساق قارا مال - قوي, ەشكٸ ول دا كەتتٸ. ولاردىڭ سانىن اتاۋ وڭاي ەمەس. ەربٸر ٶڭٸردە, ەربٸر اۋداندا ٶز ەسەبٸ بولۋعا تيٸستٸ. قۇستى قوسقان جوقپىز, تالاي تاۋىق, ٷيرەك ول دا كەتتٸ. قانشاما ٷيدٸ سۋ شايىپ كەتتٸ?! جارامسىز قالعان, قۇلاپ قالعان ٷيلەر بار. قانشاما جولداردى جۋىپ كەتتٸ?!
...جالپى بٸزدٸڭ بارىپ تۇرعان سوراقىلىعىمىز - ستاتيستيكانىڭ ٶتٸرٸك بولۋى. ايتۋدان شارشادىم. وسى ٶتٸرٸك ستاتيستيكادان بٸز كٷيرەيمٸز, وسىدان قۇريمىز. ٶيتكەنٸ اۋرۋىن جاسىرعان ٶلەدٸ. بٷگٸن بە, ەرتەڭ بە, بەرٸبٸر ٶلەدٸ. جاسىرىپ, نە كەرەك?! بٸزدٸڭ ساتقىن ستاتيستيكا, بەرٸن بٷلدٸرٸپ وتىرعان - سولار", - دەدٸ ول "قاسقا جولعا" سۇحباتىندا.
سونداي-اق, جانكەلدٸ شىمشىقوۆ بۇل رەتتە قاراپايىم حالىقتىڭ بانكتەرگە قارىزى ەسەلەپ كٶبەيٸپ بارا جاتقانىن جەتكٸزدٸ.
"قازٸر حالىقتىڭ العان كرەديتٸ, بانكتەرگە قارىزى 7 تريلليوننان اسىپ جىعىلادى. جىلىنا ەر ادام ورتا ەسەپپەن 1 ميلليون 100 مىڭ تەڭگە جۇمسايدى. مۇنداي كٶرسەتكٸش الماتى سيياقتى قالادا 1,5 ميلليون دەپ سوڭعى دەرەك كەلٸپ وتىر", - دەدٸ ساراپشى.
ەكونوميست تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە مەملەكەت بٶلگەن اقشا ەدٸل بٶلٸنۋٸ ٷشٸن اشىق كوميسسييا كەرەك دەگەن پٸكٸردە.
"بٸرٸنشٸ كٷننەن باستاپ تٶتەنشە جاعدايعا بايلانىستى مەملەكەتتٸك قوعامدىق كوميسسييا قۇرىلۋى كەرەك ەدٸ. ٶيتكەنٸ جاسىرىن ەمەس. ەبدەن قۇنىققان بيلٸك تاعى دا قولىن سالىپ, بيۋدجەتتەن تىس بٶلٸنگەن قاراجاتتى ۇرلاپ جاتقانى بەلگٸلٸ بولدى. 1 ميلليارد ۇرلانىپ كەتٸپ, ...قازٸر ٸس جٷرگٸزٸپ جاتىر. بۇل نە دەگەن ماسقارا?! بيلٸكتٸڭ ەبدەن ٸرٸپ-شٸرٸپ كەتكەنٸنٸڭ بەلگٸسٸ, حالىق قينالىپ, جان ۇشىرىپ جاتقان ۋاقىتىندا پايدا تابۋ ۇرلىعىن ودان سايىن ٶرشٸتۋ - ەبدەن حالىقتى باسىنعاندىق. ەربٸر تيىندى ەسەپتەۋ كەرەك, ەربٸر تيىننىڭ قاي باعىتتا جۇمسالاتىنىن قاداعالاۋ كەرەك, باقىلاۋ كەرەك. سول ٷشٸن ەسەپ بەرۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ كەرەك", - دەدٸ شىمشىقوۆ "قاسقا جولعا" سۇحباتىندا.
ول تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە حالىق قينالعاندارعا ٶزدەرٸ اقشا جيناۋى قانشالىق دۇرىس ەكەنٸن دە ايتتى.
"ٷكٸمەتتٸك تۇرعىدان الساق, ەشقانداي قيسىنى جوق نەرسە. ەر مەملەكەتتٸڭ بيۋدجەتٸ بولادى. بيۋدجەتتە شىعىنى, تٷسٸمٸ بەلگٸلٸ بالانس بولادى. وندا مٸندەتتٸ تٷردە تٶتەنشە جاعدايلاردا جۇمسالاتىن قارجى رەزەرۆتەرٸ سالىنادى. ول - عاسىرلار بويى قالىپتاسقان تەجٸريبە. كەز كەلگەن مەملەكەتتٸڭ تيٸسۋگە بولمايتىن قورى بولادى. تٶتەنشە جاعدايلاردا ساقتالعان قورلار اشىلۋى كەرەك. ودان بٶلٸنۋٸ كەرەك. قاجەتتٸڭ بەرٸن مەملەكەت قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك. بٸراق ادامگەرشٸلٸك تۇرعىسىنان بٸزدٸڭ حالقىمىز قايىرىمدىلىق, مەيٸرٸمدٸلٸك ارقاسىندا تٸرٸ قالعان. ٶكٸنٸشكە قاراي, سونىڭ تاريحىن تٸلمەن, مەدەنيەتٸمەن بويىنا سٸڭٸرگەن ادامدار بيلٸكتە جوق. بيلٸكتە تەك ٷستٸرت بٸلٸم العاندار, ورىس بٸلٸم, ەۋروپالىق بٸلٸم, باسقا بٸلٸم العان. ٸشتەي بٸزدٸڭ مىڭ ٶلٸپ, مىڭ تٸرٸلگەن پسيحولوگييامىزدى تٷسٸنبەيتٸن ادامدار بيلٸكتە وتىر. بۇل - حالقىمىزدىڭ ٶتە ٷلكەن تراگەديياسى", - دەدٸ ول.
ايتا كەتەيٸك, قازاقستاننىڭ بٸرقاتار ٶڭٸرٸندە سۋ تاسقىنى بولدى. مىڭداعان ادام ٷيٸنەن ايرىلدى.
كەيٸنگٸ دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, 37 مىڭنان اسا ادام ٷيٸنە ورالدى. ال 6 مىڭنان اسا تام ادام ەۆاكۋاتسييالاۋ پۋنكتتەرٸندە ورنالاسقان.
