ە. قارين: «ەردوعان بٷلٸكشٸلەردٸ جەڭدٸ, بٸراق قوعامداعى بٶلٸنۋشٸلٸك ساقتالۋدا»

ە. قارين: «ەردوعان بٷلٸكشٸلەردٸ جەڭدٸ, بٸراق قوعامداعى بٶلٸنۋشٸلٸك ساقتالۋدا»
تٷركيياداعى بولىپ جاتقان جاعدايعا بايلانىستى قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى ەرلان قارين Tengrinews.kz تٸلشٸسٸمەن سۇحباتتاسقان بولاتىن. ساياساتتانۋشىنىڭ ايتۋىنشا, انكارادا ەسكەري تٶڭكەرٸسكە قاراعاندا, ازاماتتىق سوعىستىڭ باستالۋ قاۋپٸ باسىم.

"تٷركييادان كەلٸپ تٷسكەن اقپاراتتار كٶپ ادامدى تاڭعالدىرا قويماعان بولار, سەبەبٸ تٷرٸك قاۋىمىندا ەردوعاننىڭ ساياساتىن قولدامايتىندار از ەمەس. بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە جالپى سول ەلدەگٸ احۋالدىڭ نەتيجەسٸندە بولعان دٷنيە. ەسكەري كٶتەرٸلٸس ٸسكە اسپاعاننىڭ ٶزٸندە دە بۇل – حالىقتىڭ جەنە دە ەليتاداعى قاۋىمنىڭ ەردوعاننىڭ ساياساتىنا دەگەن نارازىلىعىنىڭ كٶرٸنٸسٸ. كٶتەرٸلٸستٸڭ ٸسكە اسپاۋ سەبەبٸ ەردوعانعا قارسى بارلىق ەسكەري بٶلٸمدەردٸڭ شىقپاعاندىعى. قاستاندىق جاساۋشىلار رەتٸندە ەسكەري بٶلٸمنٸڭ بٸر عانا توبى شىققان, ولار جوعارى قىزمەتتەگٸ ادامدار بولماۋى دا مٷمكٸن. سەبەبٸ سوڭعى جىلدارى ەردوعان ٶز بيلٸگٸن نىعايتۋ ماقساتىندا ەلدەگٸ ەسكەري ەليتاداعى ادامداردىڭ كٶزٸن جويىپ وتىرعان, سەبەبٸ وسىنداي ەسكەري كٶتەرٸلٸستٸڭ بولۋىنان قورىققان", – دەپ پايىمدايدى ساياساتتانۋشى.

تٷركييادا ەرتٷرلٸ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ ۇستالدى جەنە دە سولارمەن قوسىلا جۇمىس جاساعان جۋرناليستەر, قوعام بەلسەندٸلەرٸن سوتتاۋ, قاماۋعا الۋ جۇمىستارى كٶپتەپ جٷرگٸزٸلگەن. بۇلارعا ەسكەري كٶتەرٸلٸس ۇيىمداستىرماق بولدى دەگەن ايىپتار تاعىلعان. بەلسەندٸ توپتار بۇرىننان زالالسىزدانعان سوڭ, تٷندە بولعان تٶڭكەرٸستٸڭ جەڭٸسپەن اياقتالماۋى دا سول سەبەپتٸ دەيدٸ مامان.

تٷرٸك قوعامىنىڭ اراسىندا وسىدان بٸرنەشە جىل بۇرىن ازاماتتىق بەلسەندٸلەر ىستامبۇلدا ەردوعان ساياساتىنا قارسى شىققان بولاتىن. الايدا, سول كەزدە مەملەكەت مۇنىڭ الدىن الىپ, ەردوعاندى جاقتاۋشىلاردىڭ باسىم ەكەندٸگٸن كٶرسەتكەن.

"سوعان قاراماستان سوڭعى جىلدارى ەردوعاننىڭ جاقتاۋشىلارى ازايىپ بارا جاتقاندىعىن كٶرٸپ وتىرمىز. الدىڭعى جىلى ەردوعاننىڭ "ەدٸلەت جەنە دامۋ پارتيياسى" پارلامەنتتەن بٸردەن باسىمدىققا يە بولا المادى, سەبەبٸ ول باسقا دا پارتييا ليدەرلەرٸمەن كەلٸسە المادى. جاعدايدى پايدالانا وتىرىپ, ٶز پارتيياسىنىڭ پوزيتسييالارىن ەزەر ساقتاپ قالعان بولاتىن. الايدا جارتى جىل ٶتكەن سوڭ "اق پارتييا" باسشىسى تٷركييا پرەمەرٸ اۋىسقان, سودان كەيٸن ەردوعاننىڭ ٶز اراسىندا سەنٸمسٸزدٸك پايدا بولۋىنا سەبەپ بولعان. بۇعان قوسا ونىڭ الدىندا ەردوعاننىڭ جاقتاستارى مەن بۇرىڭعى ەل پرەزيدەنتٸ ابدۋللا گٷلدٸڭ جاقتاستارى اراسىندا بٶلٸنۋشٸلٸكتەر جٷرگەن. وسىنىڭ ٶزٸ-اق ەردوعان جاقتاستارىنىڭ اراسىندا قاراما-قايشىلىق پايدا بولىپ, ول بٸرتە-بٸرتە ٷلكەيە بەرگەن", – دەيدٸ قارين.

ونىڭ ويىنشا, تٷركييادا تٷندە بولعان كٶتەرٸلٸستٸڭ سەبەبٸ كٶپ: ەلدەگٸ ەكونوميكا جاعدايى, كٷردتەر مەسەلەسٸ جەنە تٷرٸكتەردٸڭ ٸشكٸ ساياساتى – ەل ٸشٸندە وسى ٸسپەتتەس قاقتىعىس پايدا بولىپ, قوعامنىڭ بٶلٸنۋٸنە ەكەلگەن.

"سوندىقتان مەنٸڭ ويىمشا, بۇل تٶڭكەرٸستەن گٶرٸ تٷركييا ٷشٸن ەڭ قورقىنىشتىسى - كٶپشٸلٸكتٸڭ بٸرٸمەن-بٸرٸ جانجالداسۋى. وسى حابارلامالاردىڭ ٶزٸنەن-اق ەلدە قانداي جاعداي ەكەندٸگٸن كٶرۋگە بولادى. ەردوعاندى جاقتاۋشىلار مەن وعان قارسى كەلۋشٸلەر قولىنا قارۋ الىپ بٸرٸنە-بٸرٸ وق اتسا نە بولماق?", - دەيدٸ مامان.

"بٷگٸن, سٶزسٸز, ەردوعان جەڭدٸ, سەبەبٸ جاعداي سونىڭ قولىندا. بۇل جاعدايدا كٶپشٸلٸكتٸڭ قولداۋىمەن وعان بەلگٸلٸ بٸر ۋاقىتقا دەيٸن ەل ليدەرٸ بولۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸەزدٸ. الايدا بۇل الدامشى جەڭٸس, سەبەبٸ ادامدار كٶشەگە ەردوعاندى جاقتاۋ ٷشٸن ەمەس, ەلدەگٸ ساياسي قۇرىلىمدى ساقتاۋ ٷشٸن جەنە تٷركييا دەموكراتيياسىن قورعاۋ ٷشٸن شىققان.

كٶتەرٸلٸستٸڭ بەتٸ قايتارىلعاننىڭ ٶزٸندە دە كٶپشٸلٸك اراسىندا كەلٸسپەۋشٸلٸك ەلٸ دە بار. ونىڭ ويىنشا, بۇل بٶلٸنٸسۋدٸ ارى قاراي كٷشەيتۋٸ مٷمكٸن. "سوندىقتان, ەرينە, تٷركييانىڭ الدىندا بۇدان دا قاۋٸپتٸ قاتەرلەر بولۋى مٷمكٸن, سەبەبٸ قازٸردٸڭ ٶزٸندە دايش لاڭكەستەرٸ مەن كٷرد سودىرلارىنىڭ شابۋىلى بولىپ جاتىر سول ەلدە. بۇل دا قاۋٸپتٸ جاعداي", - دەپ تٷيٸندەدٸ ول.