داتتىڭ ينۆەستيتسييالىق Saxo Bank-ٸ جىل سايىنعى ەلەمدٸك ەكونوميكا بويىنشا بولجامىن جارييالاپ, كٶپتەگەن ەلدٸ ەسەڭگٸرەتٸپ تاستادى. بۇل رەتتە سوڭعى ەكٸ ايدا قىمباتشىلىقپەن قارقىندى كٷرەسٸپ جاتقان قازاقستانعا دا وڭاي بولمايىن دەپ تۇر. ٶيتكەنٸ بولجامدار ەل ەكونوميكاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتۋشٸ ٸرگەلٸ فاكتورلاردى دا قامتيدى. ناقتىراق ايتقاندا, بۇل ارادا اقش بيلٸگٸنە جاڭادان كەلگەن "ميللياردەرلەر" توبىنىڭ جوسپارى اشىپ ايتىلادى, دەپ جازادى Dalanews.kz.
ەستەرٸڭٸزدە بولسا, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ نۇرلان بايبازاروۆ تەڭگەنٸڭ قۇلدىراۋىنا تٷرتكٸ ٷش ٸرگەلٸ فاكتوردى اتاعان. ولار:
- سوڭعى ايلاردا دوللاردىڭ عالامدىق يندەكسٸنٸڭ ٶسٸمٸ;
- مۇناي باعاسىنىڭ ارزانداۋى;
- رۋبلدٸڭ قۇنسىزدانۋى.
بۇل ارادا ٷشٸنشٸسٸنە الدىڭعى ەكەۋٸ ىقپال ەتٸپ وتىرعانى سٶزسٸز. ەندٸ سول ەكەۋٸ جايلى Saxo Bank ٶز بولجامىندا نە دەيدٸ? سوعان كەڭٸنەن توقتالا كەتەلٸك:
دوللار تاعى ارزاندايدى. 2025 جىلى اق ٷي ەكٸمشٸلٸگٸ اقش-تىڭ وسىعان دەيٸنگٸ بٷكٸل ەلەمگە قاتىستى قارىم-قاتىناسىنىڭ تۇرپاتىن تولىعىمەن ٶزگەرتەدٸ. وعان يمپورتقا ەنگٸزٸلەتٸن قىمبات تاريفتەر, سونىمەن بٸرگە بيۋدجەت تاپشىلىعىن ازايتۋعا تىرىسۋى تٷرتكٸ بولادى. وسىعان بايلانىستى كريپتونارىق تٶرت ەسە, ياعني 10 ترلن دوللارعا دەيٸن ٶسەدٸ, ال دوللار نەگٸزگٸ ۆاليۋتالارعا شاققاندا 20%-عا جەنە التىن باعاسىنا شاققاندا 30%-عا قۇنسىزدانادى. اقش ەكونوميكاسى رەفلياتسييا ساتىسىندا بولادى. ال جالاقى تاۋارلىق ينفلياتسييانىڭ ٸزٸنە ٸلەسەدٸ, ٶيتكەنٸ اقش ٶندٸرٸستٸك رەسۋرستارعا قايتا باعىت الادى. امەريكالىق ەكسپورتتاۋشىلار تابىسقا كەڭەلەدٸ, ولارعا جاقسى جاعداي جاسالادى.
قىتاي 7 ترلن دوللار تاراتادى! Saxo ساراپشىلارى قىتاي ەكونوميكاسى بۇرىن-سوڭدى بۇلاي نەسيەگە باتپاعانىن ايتادى. قىتايدىڭ كورپوراتيۆتٸك قارىزىنىڭ ٶزٸ جٸٶ-نٸڭ 150% -ىنان اسادى. جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورگاندارىنىڭ قارىزى جٸٶ-نٸڭ شامامەن 80-90% قۇرايدى. ٷي شارۋاشىلىعىنداعىلاردىڭ قارىزى باسقا ەلدەردەگٸدەي جوعارى ەمەس, بٸراق كٶبٸنەسە جىلجىمايتىن مٷلٸك نارىعىنىڭ وسالدىعىمەن بايلانىستى بولىپ كەلەدٸ. وسىعان بايلانىستى 2025 جىلى بيلٸك ەل ەكونوميكاسى اينالىمىنا 50 ترلن يۋان (شامامەن 7 ترلن دوللار) اقشا ماسساسىن ەنگٸزۋگە تىرىسادى. سونىمەن قاتار, بۇل سوما قارىزدى ٶتەۋگە ەمەس, تسيفرلىق يۋان ارقىلى تۇتىنۋشىلاردىڭ قالتاسىنا تٸكەلەي تٷسەدٸ. سونداي-اق قحر ەلەۋمەتتٸك ينجەنەرييانى قولدانادى, بۇل ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتۋ ٷشٸن كومپانييالاردى جۇمىس كٷنٸن قىسقارتۋعا يتەرمەلەيدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە بوس ۋاقىتتىڭ, تۇتىنىستىڭ, كومپانييالار, وتباسى قۇرۋ جەنە بالالاردى دٷنيەگە ەكەلۋ كٶلەمٸن ارتتىرادى. بۇل يۋاننىڭ نىعايۋىنا جەنە بٷكٸل ەلەم بويىنشا شيكٸزات باعاسىنىڭ جوعارىلاۋىنا ەكەلەدٸ.
وپەك-تٸڭ دەۋرەنٸ بٸتۋگە تاياۋ. ەلەكتروموبيلدەر جىل ٶتكەن سايىن قولجەتٸمدٸ بولىپ, وپەك مۇناي ٶندٸرۋشٸلەر اليانسىنا الدا قيىنداۋ بولادى. 2024 جىلدىڭ قىركٷيەگٸنە قاراي قىتايداعى اۆتوموبيلدەر ساتىلىمىنداعى ەلەكتروموبيلدەر نارىعىنىڭ ٷلەسٸ 45%-دان استامعا جەتتٸ. باسقا ەلدەر دە ٶندٸرٸستٸك قۋاتىن تەز ارتتىرىپ, قىتايدى ٶكشەلەپ كەلەدٸ. وسىعان بايلانىستى اككۋمۋلياتورلاردىڭ باعاسى تاعى دا تٶمەندەيدٸ, بۇل ەلەكتروموبيلدەردٸ بەنزينمەن جٷرەتٸن كٶلٸكتەرگە قاراعاندا ارزانىراق ەتە تٷسەدٸ. مۇناي تۇتىنىسىنىڭ شارىقتاۋ شىڭى 2025 جىلعا كەلۋٸ مٷمكٸن, ال ارى قاراي سۇرانىس تەز ازايا باستايدى. مۇناي باعاسى كٷرت تٶمەندەپ, بۇل اۆياكومپانييالارعا, حيمييالىق زاتتار, بوياۋلار مەن شينالار ٶندٸرەتٸن, سونداي-اق جٷك جەنە لوگيستيكالىق كومپانييالارعا قولايلى بولادى. بٸراق, كٶپ ۋاقىت ٶتپەي, نارىق تەز ٶز قالپىنا كەلەدٸ, ٶيتكەنٸ سولتٷستٸك امەريكا قىمبات تاقتاتاس مۇنايىن ٶندٸرۋدٸ توقتاتادى. جاپوندىق اۆتوٶندٸرۋشٸلەر ەلەكتروموبيلدەر نارىعىنداعى باسقا ويىنشىلاردى قۋىپ جەتۋ ٷشٸن جانتالاسقا باسادى.
ۇزاق ەرٸ باقىتتى ٶمٸر. عىلىمي جەتٸستٸك نەتيجەسٸندە عالىمدار 3D بيوپرينت وزىق تەحنولوگيياسىن قولدانا وتىرىپ, قالتقىسىز جۇمىس ٸستەيتٸن ادام جٷرەگٸن سەتتٸ "باسىپ شىعارادى". بۇل زاقىمدالعان مٷشەلەردٸ تاپسىرىس بويىنشا اۋىستىرىپ, ادامنىڭ ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعىن ارتتىرۋعا جول اشادى. ورگانداردىڭ بيوپرينتينت جەتٸستٸگٸ بيوتەحنولوگييا مەن 3D باسىپ شىعارۋ قۇرىلعىلارىنا دەگەن سۇرانىستىڭ كٷرت ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ. بۇل سالاداعى كومپانييالاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ستارتاپ ساتىسىندا, بٸراق جاقىن بولاشاقتا IPO-عا شىعادى دەپ كٷتٸلۋدە. بولاشاق پەرسپەكتيۆادا يننوۆاتسييالار مەن ينۆەستيتسييالاردىڭ بۇل ٶسٸمٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتٸپ, پاتسيەنتتەردٸڭ نەتيجەلەرٸن جاقسارتۋعا جەنە ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق ٶسٸمگە ٷلەس قوسۋعا تٷرتكٸ بولماق.
جاساندى ينتەللەكتٸگە سالىناتىن سالىق. تەحنولوگييالىق الىپتار ٶزدەرٸنٸڭ جاڭا جاساندى ينتەللەكت دەرەكتەر ورتالىقتارى ٷشٸن كٶپ ەلەكتر ەنەرگيياسىن جۇمسايدى. ولار بولاشاقتا تۇراقتى, ۇزاق مەرزٸمدٸ ەنەرگييا كٶزدەرٸمەن قامتىلۋى ٷشٸن قازٸردٸڭ ٶزٸندە تٷبەگەيلٸ قادامدارعا بارىپ جاتىر. مايكروسوفت Constellation Energy كومپانيياسىمەن تري-مايل-ايلەندەگٸ ەسكٸ يادرولىق رەاكتورلارىنىڭ بٸرٸن قايتا اشۋ جٶنٸندە كەلٸسٸمشارتقا وتىردى. Google مەن Amazon دا اقش-تىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەرٸمەن جەنە باسقا جەتكٸزۋشٸلەرٸمەن جوسپارلانعان جي دەرەكتەر ورتالىقتارىنا ارناپ شاعىن مودۋلدٸك يادرولىق رەاكتورلاردى (SMR) قۇرۋ بويىنشا كەلٸسٸمدەرگە وتىرۋدا. بٸراق مۇنىڭ بەرٸ - 2030 جىلعا جەنە ودان كەيٸنگٸ جىلدارعا ارنالعان ۇزاقمەرزٸمدٸ جوبالار. 2025 جىلى اقش-تا ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ باعاسى حالقى تىعىز ورنالاسقان اۋداندارىندا كٷرت ٶسەدٸ, ٶيتكەنٸ ٸرٸ تەحنولوگييالىق كومپانييالار ونى جي دەرەكتەر ورتالىقتارى ٷشٸن جۇمسايدى. بۇل حالىق تاراپىنان نارازىلىق تۋدىرادى. اقش-تا ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدارعا ينۆەستيتسييا جاپپاي جاسالا باستايدى. Fluor سيياقتى كومپانييالار ٸرٸ جاڭا جوبالار بويىنشا كەلٸسٸمشارتتارعا قول جەتكٸزەدٸ. Tesla كومپانيياسىنىڭ Megapack ەنەرگييا قويمالارى ٶزٸنە كٶبٸرەك نازار اۋدارتادى. اقش-تاعى گازدىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ باعاسى ەكٸ ەسەدەن استامعا ٶسەدٸ, بۇل ينفلياتسييالىق بولجام ٷشٸن ماڭىزدى فاكتور بولادى.
ەلەمدٸ چيپتەۋ. Saxo Bank ساراپشىلارى NVIDIA-نى جاساندى ينتەللەكتٸگە (جي) سۇرانىس كٷرت ارتقاندا ونىڭ باستى ساتۋشىسىنا اينالاتىنىن بولجايدى. 2025 جىلى كومپانييا يننوۆاتسييالىق Blackwell چيپٸنٸڭ پايدا بولۋىمەن ٶز جەتٸستٸگٸن ەلەمگە پاش ەتەدٸ. الدىڭعى بۋىنىمەن سالىستىرعاندا ول جي-دٸڭ ەسەپتەۋ ٶنٸمدٸلٸگٸن 25 ەسە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى "قارۋلانۋ جارىسى" كومپانييا كاپيتاليزاتسيياسىن ەكٸ ەسە ٶسۋٸنە تٷرتكٸ بولىپ, اقىرى ول Apple-دەن ەكٸ ەسە ٷلكەن قۇرىلىمعا اينالادى. نەتيجەسٸندە NVIDIA بيزنەسٸنٸڭ قۇنى 7 ترلن دوللاردى قۇراپ, ەلەمدٸك قور نارىعىنىڭ 10%-ىن قامتيدى. چيپ جاساۋشىلاردىڭ بٸر اكتسيياسى 250 دوللارعا دەيٸن ٶسەدٸ. بٸراق سودان كەيٸن نارىق ونىڭ كٶبٸرەك پايدا تابۋ قابٸلەتٸنە كٷمەندانا باستايدى جەنە ونىڭ مونوپولييالىق مەرتەبەسٸن رەتتەۋشٸلەردٸڭ باقىلاۋى كومپانييا پەرسپەكتيۆاسىن ناشارلاتادى.
