بۇل قالاي? زەينەتاقى جٷيەسٸنە تاعى قانداي ٶزگەرٸس ەندٸ?
نەگە ٶيتتٸ? بۇل ارادا وسىنداي زاڭدى ساۋال تۋادى. بٸر انىعى, وسىدان سوڭ, ەل اراسىندا: „بانكتەردە اقشا بٸتٸپ قالىپتى„ دەگەن الىپ-قاشپا سٶز تاراي باستاعان. بٸز, ٶز كەزەگٸمٸزدە, مۇنىڭ انىق-قانىعىن بٸلٸپ كٶردٸك.
بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنىڭ بۇل رەتتە ٶزٸندٸك ويى بار. قور تٶرايىمى نٷربيبٸ ناۋرىزباەۆا, بۇل رەتتە, بار جيناقتى بەرە سالۋ تيٸمسٸز, ونى بٸردەن جاراتىپ قويعان زەينەتكەر, ارتىنان قينالىپ قالادى عوي دەپ, جانى اشىپ, بٸرەر كٷن بۇرىن استانادا ارنايى بريفينگتە مەلٸمدەپ ەدٸ.
رەسمي ٶكٸلدٸڭ رەسمي پٸكٸرٸنە سٶزبە-سٶز توقتالا كەتەلٸك.
ەل قينالىپ قالماسىن دەپ…
— 2018 جىلدىڭ 1-قاڭتارىنان باستاپ, زەينەتاقى تٶلەمٸ تەك اي سايىن تٶلەنەتٸن بولادى. مىسالى, قازٸر زەينەتاقى تٶلەمٸ ونى الۋشىنىڭ تاڭداۋى بويىنشا الدىن الا بەلگٸلەنگەن گرافيكپەن: اي سايىن, توقسان سايىن نەمەسە جىلىنا الاتىن بولسا, ەندٸ بۇلاي بولمايدى. ٶيتكەنٸ, كٶپ اقشا قولعا تيگەن ادام, ونى بٸردەن جاراتىپ تاستايدى, ارتىنان, ٶزٸ قينالىپ جٷرەدٸ.
سوندىقتان وسى جٷيەنٸ ٶزگەرتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى. ەرينە, جيناعىن بٸردەن شەشٸپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸلەدٸ. تەك ول ادامنىڭ زەينەتاقى جيناعى ەڭ تٶمەنگٸ 12 زەينەتاقى كٶلەمٸنەن اسپاسا. شامامەن بۇل 337 مىڭ تەڭگە عوي. بۇل زاڭ, نەگٸزٸنەن 2015 جىلى قابىلدانىپ قويعان, بٸراق ونىڭ قولدانىسقا ەنگٸزٸلۋٸ 3 جىلعا شەگەرٸلگەن ەدٸ. بٸز بۇل رەتتە, ساراپتامالىق جۇمىس جٷرگٸزٸپ, حالىقارالىق تەجٸريبەنٸ ەبدەن زەردەلەدٸك.
باستى ماقسات — زەينەتاقى جيىنتىعىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن جەنە ادامنىڭ باستى قاجەتتٸلٸگٸن قامسىزداندىرۋدى ارتتىرۋ. بۇل ارادا قىزمەت كٶرسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, جيناقتى جوسپارلاۋ مەدەنيەتٸن دامىتۋعا باسىمدىق بەرٸلٸپ وتىر.
ٶزگەرٸس 2021 جىلعا دەيٸنگٸ قور جوسپارلاعان ستراتەگيياسىنىڭ جاڭارتىلعان بٸر بٶلٸگٸ بولىپ تابىلادى, — دەيدٸ نٷربيبٸ ناۋرىزباەۆا.
وسىلاي دا مەيمٶڭكەلەۋگە بولادى ەكەن عوي…
قازاقستانداعى زەينەتاقى قورلارى قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى ايدار ەلٸباەۆ بۇل ٶزگەرٸسكە قاتىستى بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى بەرگەن تٷسٸنٸكتٸڭ, تٸپتەن, اقىلعا قونىمسىز ەكەنٸن ايتادى.
— قايداعى مەدەنيەتتٸ ايتىپ وتىر? ازاماتتاردىڭ جيناعان اقشاسىن جوسپارلاۋ مەدەنيەتٸن دامىتامىز دەي مە? وندا نە شاتاقتارى بار?..
باستى ماقساتىمىز — قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ دەپتٸ. قايداعى ساپا?.. زەينەتاقى قورىندا قانشاما بىلىق بولىپ جاتىر. ونى بٸرٸ جارييا, بٸرٸ اشىق ايتىلمايدى. بٸز ەسەپ سۇرايمىز, تسيفرلاردىڭ اشىقتىعىن تالاپ ەتەمٸز. جوق قوي… بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى ونى بەرمەيدٸ. سول ما ساپاسى?.. سونداي مەسەلەلەرمەن نەگە اينالىسپايدى, ەلدٸڭ اقشاسىندا نەسٸ بار ەندٸ?..
ەرينە, مۇنىڭ بارلىعى, جاۋاپكەرشٸلٸكتەن سىتىلۋ ٷشٸن ايتىلعان ەدەمٸ سىدىرتپا سٶزدەر عانا. ەيتپەسە, ولار ەلدٸڭ ەمەس, ٶزدەرٸنٸڭ باس قامىنان باسقا ەشتەڭەنٸ ويلاپ وتىرعان جوق.
بۇل ارادا مەن ەكٸ نەرسەنٸ بايقاپ وتىرمىن. بٸرٸنشٸدەن, اينالىمداعى اقشانى قيماي وتىر. بەرٸن بٸردەن بەرە سالسا, شاش پايدادان ايىرىلادى عوي. ودان دا وسىلاي, كٶپ بٶلٸگٸن ۇستاپ قالىپ, كٶپ ۋاقىت بويىنا ونى اينالدىرىپ, ٶزدەرٸنە اقشا جاساماي ما?.. بۇل جەكە مٷددە ەمەي نەمەنە?..
ەكٸنشٸدەن, اقشا جاعىنان پروبلەما بولۋى مٷمكٸن. مۇنى كەسٸپ ايتا المايمىن, بٸراق اقشا تاپشىلىعى مەسەلەسٸ دە بولۋى مٷمكٸن. ٶيتكەنٸ, بٸر رەتتەن سونشاما سومما شەشٸلەدٸ عوي شوتتان. سول اقشا تاپشىلىعى بارىن بٸلدٸرمەس ٷشٸن دە وسىلاي — ازداپ بەرەتٸندەي ەتۋٸ مٷمكٸن, — دەيدٸ ايدار ەلٸباەۆ.
سوندىقتان قارجىگەر-مامان بۇل ٶزگەرٸسكە قاتىستى رەسمي ورگان تاراپىنان ەلٸ ناقتى ەرٸ نەگٸزدٸ تٷسٸنٸكتەمەنٸ كٷتەتٸنٸن ايتادى.
انىقتاما:
بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, 2017 جىلدىڭ 1-قاراشاسىندا قازاقستاندىقتاردىڭ جالپى زەينەتاقى جيناعى 7,58 ترلن تەڭگەنٸ قۇراعان, ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا, بۇل كٶلەمٸ 897 ملرد تەڭگەگە, ياعني, 13,4 پروتسەنتكە ٶسكەن.
زەينەتاقى سالىمشىلارىنىڭ جەكەلەي شوت اشقاندارى — 10,1 ملن. جىل باسىنان بەرٸ 345,5 مىڭ شوت جاڭادان اشىلىپ, قورعا 54,8 ملن تەڭگە قۇيىلعان. بارلىق كەلٸسٸمشارت تٷرٸ بويىنشا, سالىمنىڭ سوماسى 616,5 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى, 586,8 ملرد تەڭگەسٸ مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارناسى.
قورعا تٷسەتٸن زەينەتاقى سالىمىنىڭ ورتاشا ايلىق كٶلەمٸ 61,65 ملرد تەڭگە بولادى, ال ورتاشا ايلىق جارنا كٶلەمٸ — 5,5 ملن جارنا. بۇل, شامامەن, كٷنٸنە 274 مىڭ جارنا تٷسەدٸ دەگەن سٶز.
2017 جىلى بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنداعى زەينەتاقى اكتيۆتەرٸنٸڭ تابىستىلىعى 6,62 پروتسەنت بولىپ, ينفلياتسييا دەڭگەيٸنەن از-ماز استى. ينفلياتسييا دەڭگەيٸ — 5,4 پروتسەنت. بيىلعى زەينەتاقى تٶلەمٸ 176,9 ملرد تەڭگە بولدى, ال ساقتاندىرۋ ۇيىمى ارقىلى 20,9 ملرد تەڭگە بەرٸلگەن.
قازاقستان ٶڭٸرلەرٸنٸڭ بيزنەسكە قاتىستى رەيتينگٸ ەنگٸزٸلمەك
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنٸڭ قوعامدىق كەڭەسٸ ٶڭٸرلەردٸڭ جاڭا رەيتينگٸن ەنگٸزۋدٸ تالقىلادى. وبلىستار بيزنەس جٷرگٸزۋگە جاساعان جاعدايلارى بويىنشا باعالانادى. ول ٷشٸن رەيتينگكە بيزنەس-كليماتتىڭ قولايلىعى, قارجىعا قولجەتٸمدٸلٸك, ادامي كاپيتال, كەسٸپكەرلٸك ٷشٸن جاسالعان ينفراقۇرىلىم سەكٸلدٸ كٶرسەتكٸشتەر ەنگٸزٸلمەك. بٷگٸندە ساۋالناماعا 10 مىڭنان اسا ادام قاتىستى. ونىڭ ٸشٸندە 8 مىڭنان استامى – بيزنەسمەندەر. سۇراق-جاۋاپتىڭ قورىتىندىلارى يندۋسترييالاندىرۋ كٷنٸ بەلگٸلٸ بولادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋعا سٷبەلٸ ٷلەس قوسقان قالالار مەن ايماقتار «حان تەڭٸرٸ» سىيلىعىنا ۇسىنىلماق. سەرٸك جۇمانعارين, قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى: – ساۋالناماعا سەگٸز مىڭنان استام كەسٸپكەر قاتىستى. ولاردان بيزنەس جٷرگٸزۋگە قانداي فاكتورلار ىقپال ەتەتٸنٸن سۇرادىق. ساۋالناما مەن ستاتيستيكالىق كٶرسەتكٸشتەر بٸزدٸڭ بيزنەس ەدٸستە قانداي ٶڭٸرلەردٸڭ ورىن العانىنا ەسەر ەتەدٸ
دايىنداعان كەمشات سەتيەۆا
