بايلارىمىز اراب ەلٸندە ۆيللالار سالىپ, اقشاسىن انگلييادا ساقتاپتى
– مينيستر بيزنەستٸ باسىنان باستاۋعا بولاتىنىن ايتقان بولاتىن. كەسٸپكەر ٷشٸن بۇل نەنٸ بٸلدٸرەدٸ?
– بٸز 2 جىل بويى ازاماتتارعا بارلىق اقشا قاراجاتىن زاڭداستىرىپ, بار تابىسىن اقشا تٷرٸندە كٶرسەتۋگە, جىلجىمايتىن مٷلٸكتەرٸن كٶلەڭكەلٸ اينالىمنان شىعارۋعا, ونى جارييالاۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸك. سٶيتٸپ, ونى زاڭداستىرۋعا سالىنعان قاراجاتتان ٷلكەن ٷلەستٸ كٶرٸپ وتىرمىز. بۇل 4,1 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. كەسٸپكەر ٷشٸن وسىنى بٸلدٸرەدٸ.
«بيزنەستٸ باسىنان باستاۋ دەگەنٸمٸز» ازاماتتار زاڭداستىرعان كٸرٸستٸڭ بەرٸ كٶلەڭكەلٸ سيپاتقا يە ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ. بۇل اقشادان سالىق تٶلەنگەن ەمەس, ولار بۇنى ودان ەرٸ قاراي جاسىردى.
كٸرٸستٸ زاڭداستىرعان سوڭ كەز كەلگەن ادام ونى سالىق دەكلاراتسيياسىندا كٶرسەتە الادى. بٸز سالىق بويىنشا ولارعا قاتىستى قىلمىستىق, ەكٸمشٸلٸك تەكسەرۋ بولمايتىنىنا زاڭ جٷزٸندە كەپٸلدٸك بەردٸك. زاڭداستىرىلعان مٷلٸك تەركٸلەنبەيدٸ. زاڭدا بۇعان كەپٸلدٸك بەرە وتىرىپ, زاڭداستىرىلعان كٸرٸستٸڭ بەرٸن قورىقپاي كٶرسەتۋگە بولاتىنىن ايتتىق. كەزٸندە مٷلٸكتٸڭ باعاسى قانشا بولعانىن, اكتيۆتەردٸڭ قانشا قاراجاتقا ساتىپ الىنعانىن جەنە شەتەلدەگٸ, قازاقستانداعى بانك ەسەپشوتىنداعى وسى اقشا قايدان كەلگەنٸن سۇرامايمىز.
– كٶرسەتٸلگەن مەرزٸمدە مٷلكٸن جەنە قاراجاتتارىن زاڭداستىرماعان قازاقستاندىقتارعا قانداي شارا قولدانىلادى?
– شەتەلدە نەمەسە قازاقستاندا نىساندارىن جاسىرعان ازاماتتاردى مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر ورگاندارى مەن تيٸستٸ ٶكٸلەتتٸ ورگاندار انىقتاپ بٸلەدٸ. زاڭ بويىنشا ەكٸمشٸلٸك جەنە قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلادى ياعني, سالىق سالىناتىن نىسانداردى جاسىرعانى ٷشٸن سانكتسييا سالىنادى. بٸرٸنشٸ رەت – 250 اەك, بٸر جىل ٸشٸندە تاعى بٸرەۋٸ انىقتالسا, 500 اەك ايىپپۇل تٶلەيدٸ. قۇقىق بۇزۋشىلىق قىلمىستىق تەرگەۋگە جاتاتىن بولسا, سەيكەسٸنشە, قىلمىستىق كودەكس بويىنشا 3 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى دا قاراستىرىلعان.
– مۇنداي تۇلعالار قالاي انىقتالادى?
– بٸزدە كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكاعا قارسى ٸس-شارالار جوسپارى بار. سوعان سەيكەس مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸنٸڭ تيٸستٸ جوسپارىنا ساي زاڭداستىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ. ازاماتتاردىڭ مۇنداي كاتەگوريياسىنا زاڭداستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ, تەكسەرۋلەردەن ٶزدەرٸن قورعاۋعا قۇقىق بەردٸك. ال, بۇل اكتسييانى پايدالانباعانداردى, الدىمەن, ٶزٸمٸز راتيفيكاتسييالاعان سالىق كونۆەنتسييالارى اياسىندا ەلەمدٸك كٸرٸستەر بويىنشا تەكسەرەمٸز. ونىڭ ٸشٸندە, ستراسبۋرگ كونۆەنتسيياسى بار. ول 2015 جىلى راتيفيكاتسييالاندى. بۇل قۇجاتقا 100-دەگەن ەل قول قويدى. سول ەلدەر اراسىندا ەسەپتەر مەن مٷلٸككە بايلانىستى تيٸستٸ مەلٸمەت الماسۋلار بولىپ تۇرادى. ياعني, ەگەر بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىز ٶزدەرٸنٸڭ اكتيۆتەرٸن جاسىرىن ۇستاسا, سول ەلدەردٸڭ ۋەكٸلەتتٸ ورگاندارى بٸزگە اۆتوماتتى تٷردە اقپارات بەرەدٸ. بۇل ازاماتتار بٸزدە بۇل مٷلٸكتٸ زاڭداستىردى ما, تٸركەدٸ مە, ەلدە جوق پا? ەگەر اناۋ, نە باسقاسى ورىندالسا, وندا ولار تىنىش ۇيىقتاي الادى. ەگەر جوق بولسا, وندا زاڭ بويىنشا جاۋاپ بەرەدٸ.
– قازاقستاندىقتار ٶزدەرٸنٸڭ جاسىرىن جيناقتارىن كٶبٸنە قاي ەلدەردە ساقتايدى?
– ولار كٶبٸنە ەۋروپا ەلدەرٸندە – ۇلىبريتانييا, شۆەيتسارييا, يسپانييا, ۆەنگرييادا, سونداي-اق بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸ, اقش, قىتايدا ساقتايدى. ال, كٶرشٸ ەلدەردٸڭ ٸشٸندە رەسەي, ٶزبەكستان مەن قىرعىزستاندا مٷلٸكتٸ زاڭداستىرعان. ال, ەۋروپا مەن ۇلىبريتانييادا باعالى قاعازداردى ساقتاعان. باە-دە ۆيللالار, كوتتەدجدەر ساتىپ العان.
دەرەككٶزٸ: stan.kz
