بانكتەردەن جۇرت بۇرقىراتىپ قارىز الىپ جاتىر, پروبلەمالىق زاەمدار دا ارتۋدا

قازاقستاننىڭ بانك سەكتورىندا پروبلەمالىق زاەمدار كٶبەيگەن, ال حالىق اقشا ساقتاعاندا تەڭگەدەن گٶرٸ (سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ تارتىمدى بولعانىنا قاراماستان) شەتەل ۆاليۋتاسىنا باسىمدىق بەرە باستاعان. ال كوممەرتسييالىق بانكتەرگە تابىس ەكەلٸپ تۇرعان نەسيە تٷرٸ - تۇتىنۋشىلىق نەسيە بولىپ تۇر, دەپ جازادى Dalanews.kz. 

بۇل مەلٸمەتتەر Halyk Finance ساراپتاما ورتالىعىنىڭ جارييالاعان زەرتتەۋٸندە كەڭٸنەن قامتىلعان.

"2024 جىلعى قاراشادا قازاقستاننىڭ بانك سەكتورىندا اكتيۆتەر مەن كرەديتتٸك پورتفەلدەر قالىپتى ٶسٸمدٸ كٶرسەتتٸ. الدىڭعى كەزەڭنەن باستى ايىرماشىلىعى, نەسيەلەندٸرۋ كٶلەمٸ ٶسٸمٸنٸڭ نەگٸزگٸ درايۆەرٸ كورپوراتيۆتٸك سەكتور بولدى, سونىمەن بٸرگە وسى كەزەڭدە جاڭادان بەرٸلگەن نەسيەلەر بويىنشا ورتاشا پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەر كٶلەمٸ تٶمەندەدٸ. پروبلەمالىق نەسيەلەردٸڭ (NPL90+), سونداي-اق 30 كٷننەن استام كەشٸكتٸرٸلگەن نەسيەلەردٸڭ ٷلەسٸ دە تٶمەندەدٸ", دەلٸنگەن زەرتتەۋدە.

دەپوزيتتەردٸڭ ٶسۋ قارقىنى باياۋلادى. بۇل رەتتە ٶسٸم نەگٸزٸنەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ سالىمدارى ەسەبٸنەن تٷزٸلدٸ. ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامى ەلسٸرەگەن كەزدە سالىمشىلار قاراجاتتى شەتەل ۆاليۋتاسىندا دەپوزيتتەرگە بەلسەندٸ تٷردە ورنالاستىردى, ال تەڭگەلٸك سالىمدار كٶلەمٸ ازداپ قىسقاردى. نەتيجەسٸندە دوللارلاندىرۋ دەڭگەيٸ كٷرت ٶستٸ.

بانكتەردٸڭ تازا كاپيتالى ارتتى, بٸراق كاپيتالدىڭ كٸرٸستٸلٸگٸ تٶمەندەۋٸن جالعاستىردى.

بانك سەكتورى اكتيۆتەرٸنٸڭ قالىپتى ٶسٸمٸ. 2024 جىلعى قاراشادا ەدب اكتيۆتەرٸ 1,3%-عا, ياعني 59 207 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى, ال قازان ايىندا بۇل ٶسٸم 0,6%-دى قۇراعان. سونىمەن بٸر مەزگٸلدە اكتيۆتەر قۇرامىندا بانكتەردٸڭ باعالى قاعازدار پورتفەلٸ 3,8%, 12 609 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايسا, ال ٶتٸمدٸ اكتيۆتەر كٶلەمٸ  2,8%, 20 653 ملرد تەڭگەگە دەيٸن قىسقاردى. بۇل رەتتە بانك سەكتورىنىڭ برۋتتو-اكتيۆتەرٸنٸڭ قۇرىلىمىنداعى ٶتٸمدٸ اكتيۆتەردٸڭ ٷلەسٸ تٶمەندەپ, 34,9%-دى قۇرادى (قازان ايىندا 36,4%).

نەسيە پورتفەلٸنٸڭ ٶسٸمٸ. 2024 جىلعى قاراشادا بانكتەردەگٸ كرەديتتەردٸڭ جيىنتىق پورتفەلٸ 3,1% (قازان ايىندا +1,3%; جىل باسىنان باستاپ +17,7%), ياعني 35 072 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ. كرەديتتەر پورتفەلٸنٸڭ كەڭەيۋٸ جەكە تۇلعالارعا  بەرٸلگەن نەسيەلەردٸڭ 2,6% (قازان ايىندا +1,8%; جىل باسىنان بەرٸ +21,8%) ۇلعايۋى ەسەبٸنەن بولدى, ال زاڭدى تۇلعالارعا بەرٸلگەن نەسيەلەر 3,9% (قازان ايىندا +0,6%;  جىل باسىنان بەرٸ +12,4%) ٶستٸ. كرەديتتٸك پورتفەلدٸڭ قالىپتاسقان قارقىنى ۇلتتىق ۆاليۋتادا بەرٸلگەن نەسيەلەر كٶلەمٸنٸڭ 2,9%  (قازان ايىندا +1,2% ۇلعايۋىمەن بايلانىستى بولدى, ال شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى نەسيەلەر كٶلەمٸ 5,2% (قازان ايىندا +2,1%) ۇلعايدى. بانكتەردەگٸ كرەديتتەردٸڭ جيىنتىق پورتفەلٸندەگٸ زاڭدى تۇلعالار پورتفەلٸنٸڭ ٷلەسٸ ۇلعايىپ,  42,1%-دى قۇرادى (قازان ايىندا 41,8%; جىل باسىندا 44,0%). بەرٸلگەن نەسيەلەر بويىنشا ورتاشا سىياقى مٶلشەرلەمەلەرٸ قازان ايىندا 18,3%-دان قاراشا ايىندا 17,0%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ. بۇل رەتتە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قارىزدارى بويىنشا سىياقى مٶلشەرلەمەلەرٸ 17,1% - عا (قازان ايىندا 17,9%), ال جەكە تۇلعالاردا 16,9%-عا (قازان ايىندا 18,8%) دەيٸن تٶمەندەدٸ.

جۇمىس ٸستەمەيتٸن نەسيەلەردٸڭ ٷلەسٸ قىسقاردى.  جۇمىس ٸستەمەيتٸن نەسيەلەر ٷلەسٸ (NPL90+) 2024 جىلدىڭ قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا 3,2%-عا (قازان ايىندا 3,3%), ال 30 كٷننەن استام كەشٸكتٸرٸلگەن نەسيەلەر ٷلەسٸ 4,3%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ (قازان ايىندا 4,4%). مەرزٸمٸ 30 كٷننەن اساتىن كرەديتتەر پورتفەلٸ 1,7%, 1 514 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى, ال NPL90+ پورتفەلٸ 2,6%, 1 126 ملرد تەڭگەگە دەيٸن كەڭەيدٸ. جۇمىس ٸستەمەيتٸن نەسيەلەردٸ پروۆيزييالارمەن قامتۋ دەڭگەيٸ قازان ايىندا 169,5%-دان قاراشا ايىندا 169,6%-عا دەيٸن ٶستٸ.

بانكتەردٸڭ بٸرٸنشٸ ەشەلونىنداعى جۇمىس ٸستەمەيتٸن كرەديتتەردٸڭ جوعارى ٷلەسٸن Jusan Bank (7,9%), Bereke Bank (6,7%), ەۋرازييالىق بانك (6,6%), Kaspi (4,8%) جەنە ForteBank (2,9%) قامتيدى. اتالعان بەس بانكتٸڭ جۇمىس ٸستەمەيتٸن كرەديتتەرٸنٸڭ جيىنتىق سوماسى 639 ملرد تەڭگەنٸ قۇراپ, اتالعان سەكتوردىڭ بارلىق جۇمىس ٸستەمەيتٸن كرەديتتەرٸنٸڭ 56,8%-ىن (قازان ايىندا - 57,0%) قۇرايدى. ال ەكٸنشٸ ەشەلوندا 90 كٷننەن استام مەرزٸمٸ ٶتكەن كرەديتتەردٸڭ جوعارى ٷلەسٸ نۇربانكتە (9,9%), ۆتب-دا (9,6%), Home Credit Bank-تە (6,8%) جەنە زامان بانكٸندە (4,3%) تٸركەلگەن. نومينالدى مەندە بۇل بانكتەردٸڭ NPL90+ كٶلەمٸ 86 ملرد تەڭگەنٸ قۇراپ, اتالعان سەكتوردىڭ بارلىق جۇمىس ٸستەمەيتٸن كرەديتتەرٸنٸڭ 7,6% (قازان ايىندا - 7,7%) قۇرادى. تۇتاستاي العاندا, سەكتور بويىنشا كرەديتتٸك تەۋەكەل قۇنى 5,8% دەڭگەيٸندە ساقتالادى.

بانكتەردٸڭ بٸرٸنشٸ ەشەلونىندا بۇل كٶرسەتكٸش Bereke Bank-تە 14,1%-عا دەيٸن (قازاندا - 13,8%-دان), ەۋرازييالىق بانكتە 12,2%-عا دەيٸن (قازاندا 12,0%-دان), بانكتسەنتركرەديتتە 5,0%-عا دەيٸن (قازاندا 4,5%-دان) جەنە فريدوم فينانس قازاقستاندا 3,9%-عا دەيٸن (قازاندا 3,8%-دان) ٶستٸ. بۇل رەتتەگٸ كٶرسەتكٸشتەر سيتيبانك (0,1%) پەن وتباسى بانكٸندە (0,2%) ٶزگەرگەن جوق. ال كرەديتتٸك تەۋەكەل Jusan Bank-تە 18,5%-عا (قازاندا 19,2%-دان), حالىق بانكٸندە 5,3%-عا (قازاندا 5,4%-عا), Kaspi-دە 5,3%-عا (قازاندا 5,4%-دان), RBK بانكٸندە 4,9%-عا (قازاندا 5,2%-دان) جەنە ForteBank-تە 4,8%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ (قازان ايىندا 5,0%-دان). بانكتەردٸڭ ەكٸنشٸ ەشەلونىندا كرەديتتٸك تەۋەكەل قۇنىنىڭ جوعارى مەندەرٸ زامان بانكٸندە 40,0% (قازان ايىندا 38,8%), نۇربانكتە 20,2% (قازان ايىندا 22,9%), ۆتب-دا 17,0% (قازان ايىندا 17,8%)  دەڭگەيٸندە بايقالدى. كٶرسەتكٸشتٸڭ ەڭ تٶمەن مەندەرٸ قازاقستانداعى قىتاي بانكٸندە, ADCB يسلام بانكٸندە جەنە شينحان بانكٸندە (1%-دان از) تٸركەلدٸ.

دەپوزيتتٸك پورتفەلدٸڭ كەڭەيۋٸ. قاراشا ايىندا بانكتەردەگٸ دەپوزيتتەردٸڭ جيىنتىق پورتفەلٸ 1,8% (قازان ايىندا +3,1% ; جىل باسىنان بەرٸ +11,2%), 38 550 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ. دەپوزيتتەر كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸ نەگٸزٸنەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ سالىمدارىنىڭ ەسەبٸنەن بولدى: 2,0%, 17 267 ملرد تەڭگەگە دەيٸن (قازان ايىندا +4,7%; جىل باسىنان بەرٸ +9,1%), ال جەكە تۇلعالاردىڭ سالىمدارى 1,7%-عا, ياعني 21 284 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى (قازان ايىندا +1,8%; جىل باسىنان بەرٸ +13,0%). 

قاراشا ايىندا ۆاليۋتالار بٶلٸنٸسٸندە تەڭگە تٷرٸندەگٸ سالىمدار تاراپىنان دەپوزيتتٸك بازانىڭ 0,4%-عا, 29 665 ملرد تەڭگەگە دەيٸن قىسقارۋى بايقالدى, ال ۆاليۋتالىق سالىمدار تاراپىنان 10,0%-عا, 8 886 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶسۋٸ بايقالدى. قاراشا ايىندا دوللارلاندىرۋ دەڭگەيٸ 23,0%-عا ٶستٸ (جىلدىڭ باسىندا 23,2%). قاراشا ايىندا تەڭگەدەگٸ بٶلشەك دەپوزيتتەر 0,2%-عا, 16 972 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ, ال ۆاليۋتاداعى بٶلشەك سالىمدار 8,2%, 4 312 ملرد تەڭگەگە (8 435 ملن دوللار) دەيٸن ٶستٸ. تەڭگەدەگٸ كورپوراتيۆتٸك سالىمدار 1,2%, 12 693 ملرد تەڭگەگە دەيٸن قىسقاردى, ال ۆاليۋتاداعى كورپوراتيۆتٸك سالىمدار 11,8%, 4 574 ملرد تەڭگەگە (8 946 ملن دوللار) دەيٸن ٶستٸ.

بٸرٸنشٸ ەشەلونداعى بانكتەر دەپوزيتتەرٸ پورتفەلٸ قاراشا ايىندا 1,4%-عا, 36 837 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى. بٸرٸنشٸ ەشەلوندا دەپوزيتتەردٸڭ شەشٸلۋٸ ForteBank (-1,7%; 49 ملرد تەڭگە), Kaspi (-1,2%; 80 ملرد تەڭگە) جەنە حالىق بانكٸندە (-0,3%; 37 ملرد تەڭگە) بايقالدى. سونىمەن قاتار,  كٶپشٸلٸك RBK بانكٸندە (+10,5%; 137 ملرد تەڭگە), فريدوم فينانس قازاقستاندا (+7,8%; 66 ملرد تەڭگە), سيتيبانكتە (+5,6%; 52 ملرد تەڭگە), بانكتسەنتركرەديتتە (+5,4%; 250 ملرد تەڭگە), ەۋرازييالىق بانكتە (+4,1% ; 82 ملرد تەڭگە), Bereke Bank-تە (+2,9%; 39 ملرد تەڭگە), وتباسى بانكٸندە (+1,4%; 35 ملرد تەڭگە) جەنە Jusan Bank-تە (+0,4%; 6 ملرد تەڭگە) دەپوزيتتەرٸن الدى. 

ەكٸنشٸ ەشەلونداعى بانكتەردەگٸ دەپوزيتتٸك پورتفەل كٶلەمٸ قاراشا ايىندا 1,4%, 2 934 ملرد تەڭگەگە دەيٸن قىسقاردى. الماتىداعى قىتايدىڭ تپب-دا (+30,8%; 56 ملرد تەڭگە), قىتايدىڭ قازاقستانداعى بانكٸندە (+7,7%; 22 ملرد تەڭگە), ADCB يسلام بانكٸندە (+4,8%; 1 ملرد تەڭگە), Altyn Bank (+4,5%; 30 ملرد تەڭگە) جەنە Home Credit BANK (+0,2% ; 1 ملرد تەڭگە) اقشا سالىمدارىمەن تولىقتى. زامان بانكٸنەن (-68,8%; 18 ملرد تەڭگە), شينحان بانكٸنەن (-16,6%; 115 ملرد تەڭگە), ۆتب-دان (-7,9%, 7 ملرد تەڭگە), كزي بانكٸنەن (-6,3%; 9 ملرد تەڭگە) جەنە نۇربانكتەن (-0,2%; 1 ملرد تەڭگە), كەرٸسٸنشە جاپپاي اقشا الىندى.  

تارتىلعان قاراجاتتى پايدالانۋ كوەففيتسيەنتٸ دەپوزيتتەرمەن سالىستىرعاندا بانكتەردٸڭ كرەديتتەر پورتفەلٸنٸڭ جاپپاي ٶسۋٸنە بايلانىستى قازان ايىندا 116,5%-دان قاراشا ايىندا 113,6% - عا دەيٸن تٶمەندەدٸ. قاراشادا بانكتٸك ەمەس زاڭدى تۇلعالاردىڭ تەڭگەلەي دەپوزيتتەرٸ بويىنشا ورتاشا سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ 13,2%-عا دەيٸن (قازان ايىندا 13,1%) ارتسا, ال جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرٸ بويىنشا 13,2%-عا دەيٸن (قازان ايىندا 13,3%) تٶمەندەدٸ. كوممەرتسييالىق بانكتەردٸڭ مٸندەتتەمەلەر قۇرىلىمىنداعى دەپوزيتتەردٸڭ ٷلەسٸ 78,7%-دى (قازان ايىندا 78,6%) قۇرادى. 

ۇلتتىق بانكتٸڭ ٶتٸمدٸلٸكتٸ الۋ كٶلەمٸن تٶمەندەتۋٸ. قاراشا ايىندا جابىلعان ٶتٸمدٸلٸكتٸڭ جالپى كٶلەمٸ 11,9% (قازان ايىندا +9,5% ; جىل باسىنان بەرٸ +42,0%) قىسقاردى جەنە 6 295 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. ۇب-نىڭ دەپوزيتتٸك اۋكتسيون ارقىلى جاسالعان مەمٸلەلەر كٶلەمٸ 4,9%-عا, 5 154 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ازايدى. دەپوزيتتەر ارقىلى ٶتٸمدٸلٸكتٸ الۋ 47,6%-عا , 641 ملرد تەڭگەگە دەيٸن قىسقاردى, ال قىسقا مەرزٸمدٸ نوتالار ارقىلى ٶتٸمدٸلٸكتٸ الۋ ٶزگەرٸسسٸز قالدى (500 ملرد تەڭگە). وسىلايشا, قاراشا ايىندا ارتىق ٶتٸمدٸلٸكتٸ الۋدىڭ جالپى مٶلشەرٸ 847 ملرد تەڭگەگە تٶمەندەدٸ, ال ستەريلدەنگەن ٶتٸمدٸلٸك كٶلەمٸ ەدب-نٸڭ جالپى اقشا ماسساسىنىڭ 14,8%-ىن (قازان ايىندا 17,0%) جەنە ەدب برۋتتا-زايمدار كٶلەمٸنٸڭ 18,0%-ىن (قازان ايىندا 21,2%) قامتىدى.

بانك سەكتورى تابىسىنىڭ ٶسٸمٸ. 2024 جىلدىڭ باسىنان باستاپ بارلىق كوممەرتسييالىق بانكتەر تابىسى 2 337 ملرد تەڭگە دەڭگەيٸندە تٸركەدٸ, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 16,3%-عا ارتىق. 2024 جىلدىڭ 11 ايىندا بانك سەكتورىنىڭ تازا پايىزدىق كٸرٸسٸ 3 125 ملرد (+25,1%) تەڭگەنٸ قۇرادى, ال تازا كوميسسييالىق كٸرٸستەر 677 ملرد تەڭگە  (+1,7%) بولدى. ەسەپتٸلٸك كەزەڭدە رەزەرۆتەردٸ (پروۆيزييالاردى) قالپىنا كەلتٸرۋدەن تٷسكەن كٸرٸستەر جىل بويىنا 0,7% عا ٶسٸپ, 1 418 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.

بانكتەردٸڭ مەنشٸكتٸ كاپيتالىنىڭ ۇلعايۋى. 2024 جىلعى قاراشادا بانكتەردٸڭ جيىنتىق كاپيتالى 2,8%-عا (جىل باسىنان بەرٸ +26,5%) ۇلعايىپ, 8 682 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. بٸرٸنشٸ ەشەلونداعى بانكتەردە Bereke Bank پەن سيتيبانكتەن باسقاسىندا كاپيتال ٶسٸمٸ بايقالدى, ول 0,6%-دان 5,8% ارالىعىنا دەيٸن بولدى, ال ٶسٸم كٶلەمٸ 1 ملرد-تان 102 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶزگەرەدٸ. زامان بانكٸنەن باسقا بارلىق ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەردە كاپيتالدىڭ ٶسٸمٸ بايقالدى. شينحان بانك (+3,9%; 3,0 ملرد تگ), ۆتب (+3,6%; 3,7 ملرد تگ), نۇربانك (+2,7%; 1,8 ملرد تگ), Altyn Bank (+2,1%;2,8 ملرد تگ), الماتىداعى قىتايدىڭ تپب-سى (+1,8%; 1,5 ملرد تەنگە) جەنە قازاقستانداعى قىتاي بانكٸ (+1,8%; 2,0 ملرد تگ).