بالاباقشالاردى ليتسەنزييالاۋ ولاردىڭ جۇمىسىن جاقسارتىپ, جەمقورلىقتى ازايتادى جەنە كٷرت قىسقارتۋعا ەكەلمەيدٸ. بۇل تۋرالى بٸلٸم جەنە عىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى گٷلزات كٶبەنوۆا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ Facebook پاراقشاسىندا ٶتكەن بريفينگتە ايتتى.
ول ليتسەنزييالاۋ كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جٷرگٸزٸلەتٸنٸن جەنە ونى ەنگٸزۋ 2024 جىلعا جوسپارلانعانىن اتاپ ٶتتٸ. ياعني بۇل مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىمدارعا جۇمىستى ساپا ستاندارتتارىنا سەيكەستەندٸرۋ ٷشٸن ۋاقىت بەرٸلەتٸنٸن بٸلدٸرەدٸ.
ليتسەنزييا الۋ ٷشٸن بالاباقشالار ەڭ تٶمەنگٸ بٸلٸكتٸلٸك تالاپتارىنا ساي بولۋى كەرەك. ەڭگٸمە جاسالعان جاعدايدىڭ ساپاسى, كادرلاردى ٸرٸكتەۋ, بەينەكامەرالار ورناتۋ, سانيتارلىق جەنە ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸ نورمالارىن ساقتاۋ جەنە ت.ب. تۋرالى بولىپ وتىر.
«بٷگٸنگٸ تاڭدا مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىمداردى اشۋعا بٸرىڭعاي تالاپتار جوق. بالاباقشا اشقاندا قانداي جاعداي جاسالعانىن, كٸمدٸ جۇمىسقا الادى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋى قانداي ەكەنٸن ەشكٸم تەكسەرمەيدٸ. كەيبٸر جەكەمەنشٸك بالاباقشالار تٸپتٸ اشىلعانى تۋرالى دا حابارلامايدى. بالاباقشالاردى ليتسەنزييالاۋ 2011 جىلى توقتاتىلعان بولاتىن. ول كەزدە بۇل بالالاردى مەكتەپكە دەيٸنگٸ تەربيەمەن قامتۋدى ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ بٸز بالاباقشامەن 100 پايىزعا دەيٸن قامتۋعا قول جەتكٸزدٸك. ەلٸمٸزدە 11 مىڭعا جۋىق مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىم جۇمىس ٸستەيدٸ, ونىڭ 5 مىڭنان استامى جەكەمەنشٸك.
ەندٸ بٸز ساپا مەسەلەسٸن بٸرٸنشٸ ورىنعا قويىپ وتىرمىز. ەشكٸم بالاباقشا سانىن قىسقارتۋدى ماقسات ەتٸپ وتىرعان جوق. مينيسترلٸككە اتا-انالاردان ارىز-شاعىمدار تٷسٸپ جاتىر. ەگەر بالاباقشانىڭ جۇمىسى تالاپقا ساي بولسا, وندا ول ەش قيىندىقسىز ليتسەنزييا الادى.
ال ەگەر سەيكەسسٸزدٸكتەر بولسا, ولاردى جويۋ قاجەت. مٸنە بار-جوعى وسى.
مينيسترلٸك 2024 جىلدان باستاپ كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ليتسەنزييالاۋدى ەنگٸزەدٸ. بالاباقشاداعى جۇمىسى ساپالى جٷرٸپ جاتقان كەسٸپكەرلەرگە قورقاتىن ەشتەڭە جوق. قالىپتى, تالاپقا ساي جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن بالاباقشالار ليتسەنزييالاۋدان قورىقپايتىنىن ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. رەسٸم تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرىلىپ, تۇراقتى تٷردە جۇمىس ٸستەيدٸ», - دەدٸ بٸلٸم جەنە عىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى گٷلزات كٶبەنوۆا.
بٸرٸنشٸ كەزەڭدە ەندٸ اشىلىپ جاتقان مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىمدار ليتسەنزييا الادى. بۇل جىلىنا شامامەن 200-دەي بالاباقشا.
كەلەسٸ كەزەڭدە – قايتا مەملەكەتتٸك اتتەستاتسييادان ٶتە الماعان مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىمدار (جىلىنا 10-15 بالاباقشا). سودان كەيٸن تەۋەكەلدٸ باعالاۋ دەرەجەسٸنە بايلانىستى قالعان بارلىق جۇمىس ٸستەپ تۇرعان بالاباقشا ٶتەدٸ.
بالاباقشالاردى ليتسەنزييالاۋ كٶپتەگەن ەلدە قولدانىلادى. ولاردىڭ اراسىندا گەرمانييا, اۋسترالييا, كانادا, كورەيا, مالايزييا, سينگاپۋر, رەسەي جەنە ت.ب. بار.
مىسالى, گەرمانييادا, اۋسترالييادا جەنە كانادادا بالالاردىڭ جاعدايىنا قاۋٸپ تٶنسە نەمەسە ۇيىمنىڭ جۇمىسى ساپا ستاندارتتارىنا سەيكەس كەلمەسە, وندا ليتسەنزييا قايتارىپ الىنۋى مٷمكٸن.
جەكە كەسٸپكەرلەر دە, بالالار مٷددەسٸ باسىمدىققا يە جەكە بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بٸرلەستٸكتەرٸ دە بالاباقشالاردى ليتسەنزييالاۋدى قولداپ وتىرعانىن ەسكەرتە كەتەيٸك. كەسٸپكەر دينارا قۇدايقۇلوۆا بالاباقشالاردىڭ قىزمەتٸ رەتتەلمەگەنٸن ايتىپ وتىر.
«بالاباقشالاردىڭ 93%-ى مەملەكەتتٸك تاپسىرىس (مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋ) الادى. بالاباقشانىڭ يەسٸ رەتٸندە بالالاردى وقىتىپ جاتىرمىز با, قالاي وقىتامىز, ولاردى قالاي تاماقتاندىرامىزدى ەشكٸم بٸلمەيتٸنٸن ايتا الامىن.
اتا-انالار بٸزگە سەنەدٸ, بٸراق باقىلاۋ جوق. بۇعان 10 جىل بويى بارلىعى بوي ٷيرەتٸپ العان. بٸراق ونىڭ سالدارىن كٶرٸپ وتىرمىز. ال قازٸر ەشكٸم باقىلاۋ جٷرگٸزٸلگەنٸن قالامايدى. ولاردىڭ قاتارىندا مەن دە بارمىن. ەگەر اقىلعا سالىپ قارايتىن بولساق, مەن ٷش بالانىڭ اناسىمىن. بٷگٸن مەن بالاباقشا جۇمىسىمەن اينالىسىپ وتىرمىن, بٸراق ەرتەڭ مۇنداي جۇمىس ٸستەمەۋٸم مٷمكٸن. ال نەمەرەلەرٸم قانداي بالاباقشاعا بارادى?
بالالار جىلىندا كەلەر ۇرپاقتىڭ بولاشاعىن ويلاۋىمىز كەرەك. ۆاۋچەرگە كەلەتٸن بولساق. نەگە بالاباقشا قۇرىلتايشىلارى اتا-انالاردى اقىماق كٶرەدٸ? نەلٸكتەن كەيبٸرەۋلەر اتا-انالار ٶز قالتاسىنان تٶلەي المايدى دەپ ويلايدى. نەگە ولار اتا-انالارعا اقشا بەرگٸسٸ كەلمەيدٸ? بٸز ونلاين نەسيە الامىز, كوممۋنالدىق تٶلەمدەردٸ, ايىپپۇلداردى جەنە ت.ب. تٶلەيمٸز.
